leygardagur 30. august 1947síða 2

80 august 1947 Stjórnarmálið 4 . . a tingi. 1. viðgerð. (Endað). Louis Zachariasen talaði fyri gamla sjálvslýri og vísti annars til Dams frágreiðslu. Javnaðarflokkurin og sjálvstýris- flokkurin høvdu verið samdir i stjórnarstøðuni har niðri eins og á tingi. Viðvíkjandi ríkisdags- sessinum vísti talarin á, at broyt- ing har kundi íkki fáast uttan grundlógarbroyting. Frá javn- aðar- og sjálvstýrisbólkinum var eisini sett krav um — og fingið viðhald í at tá id grundlógin verður broytt, skal spurningurin takast upp aftur. Danir hava sambært hetta krav lovað at virka fyri at broytingin verður ið hvussu er tann, at ríkisdags- menninir verða valdir av løg- tinginum. Tá tað hendur, helt talarin, var »kontinuitetur« i umboðingini. Ríkisdagsmenn- inir vóru so vorðnir løgtingsins umboðsmenn. Tað var tað 0- regluliga í umboðingini, nevni- liga, at fólkatingsmaðurin kundi verða valdur ímóti sitandi meir- luta á tingi og var óbundin av honum, sum sjálvstýrisflokkur- in hevði verið so sterkt ímóti. Talarin fanst sterkt at fólka- flokksins uppskoti, id kravdi, at Danir skuldu gjalda eitt fast árligt gjald og soleiðis vera við at gjalda sjálvstýrið, ið fólka- flokkurin kravdi. Fólkaflokk- urin vildi altso selja >suvereni- tetin« fyri danskan pening. Fólkaflokkurin var nú aftur so målamikil og var farin at rópa av nýggjum uppá fólkaatkvøð- una. Men hví, spurdi talarin, læt hann seg tá reka av tingi av einum »fremmandum« kongi, ið ikki hevði so frægt sum eitt svørð í hondini? J.P. Davidsen helt, at hann skilti væl, at fólkaflokkurin var imóti; ti var hann við og fekk eina friðarliga semju, var hann liðugur. Fólkaflokkurin má fyri alt í verðini hava rumbul, hava alt flótandi, hava at einki skal ske á tingi, hann má sleppa at pynta seg við forlornum na- tionalum fjadrum, id als einki hava at gera vid sanna nasjo- nalismu. Hann má gera hetta fyri at liva, fyri atknnna fremja sínar kapitalistisku interessur í rørdum vatni. Men nú er Før- oyafólk kett. Tað vil hava frið. Tað vil hava enda á stríðnum. Og tað letur seg íkki bluffa meiri. Uppskotið er gott. Onk- ur sigur, at tað gongur ov vilt, Men tað góða er í tí, at vit ráða fyri, hvussu langt vit skulu ganga, hvussu skjótt vit skulu yvirtaka. Vit hava fingið góð kor, tað skula Danir hava. Teir koyra okkum íkki á bláman, * FØROYA SOSIAL-DEMOKBATUR og vit nytast ikki at leypa å blåman áðrenn vit eru menn at halda okkum uppi. Vit hava fingið stundir at venja okkum til hvørt stigið, vit taka. Richard Long talaði stutt. Hann helt at uppskotið væl kundi livast undir eina tíð. Men hann og hansara menn vóru ímóti tí! Tað gav ongan frið. Tað var fridurin hann ynskti. Fleiri talarar høvdu orðið. Orðadrálturin var langur, men fáir áhoyrarar. Th. Petersens »drabantar« hava mist »pippi«, —-. . mr Ein familja. Tad er åhugavert at ansa eftir ti samhugi, id altid kemur til sjóndar millum Bretlands og hjálond tess. Kemur móður- landið í bardaga, so standa hjå- londini ti við lid frívilliga og eru við til bardagurin er lokin. Tað er eftir hesum samhugi og hjálpsemi at døma eitl sterkt band, id bindur hesa familju av »nations« so fast saman, og so vita vit, at tað er einki sjón- ligt hand, ongar treytir, ongar lógarreglur. Stórur bretskur stalsmaður — segði eisini í parlamentinum á sinni, at tað skuldu vera ósjónligir streingir, ið bundu hesa stóru familju saman, ósjónligir træðrir, sum to skuldu gerast sterkir sum jarnleinkjur. Nú ið henda álvarsmikla figgjarkreppan er í Bretlandi, hoyrist eisini frá tilboðnum um at veita hjálp til móðurlandið, sum er illa statt. New Zealand hevur sagt, at tað vil minka um Amerikahandilin = og handla meiri við Bretland. Sama sigur Australia. Teir siga seg at vilja framleiða meira kjøt, meiri egg og meira mjølk, alt skal verða sent til hitt gamla heim- landið. Suður-Afríka = sendir somu boðini. Tað letur eisini lán til Bretlands uppá 60 mill. pund. Og úr Kanada koma somuleiðis lyfti um hjálp. Bretska samveldið er nógv viknað, og nógvir menn hava ringar vónir um, at tað fær ta megi aftur, tað hevði áður. Satt er, at Samveldið hevur lið- ið mikið av hesum báðum verðaldarbardøgunum; men viðført er tað enn, og stórar møguleikar hevur tað. Seinasti heimsbardagin sýndi hartil eitt vakið fólk, moralskt sterkt fólk. Semja gevur styrki, og við tí samhaldi, ið bretsku fólkini sýna, eru øll líkindi til, at kreppur verða vunnar, og at Bretska Samveldið vinnur aftur heiðurmiklan sess millum heim- sins tjóðir, Nr. 33 Norskt flogfar rent móti bergi. 28 fólk latið lív. £ Stór vanlukka hendi tórsdagin í Noreg. Flogfar við 28 ferðafólkum innanborða rendi í toku móti bergi og eksploderaði í løtuni, bara halin á flogfarinum lá eftir. Flestu fólkini vóru úr Nordur-Noreg, og er hetta ein vanlukka, ið kenst um alt landið. Vanlukkurnar í luftini hava í ár verið syndarliga nógvar, og tykist av teimum at dama enn at vera ótrygt at ferðast tann vegin. Virkisrættur kommununna. Í »Føroyatidindi« 16. aug. er at síggja eitt álop á Frodbiar soknarstyri, tí tað hevur tikid sær mál uppá, sum eiga at liggja undir einstaklinginum, og sum eitt sóknarslýri hvørki eigur ellr hevur rættin til at fremja: Skipasmiðjur og skipastøðir eru tydningarmikil mál her á landi. Vit hava stóran skipa- flota, men vit eru so illa út- gjørdir, at skip mugu fara til útlandið til umvælingar og eftir- hyggingar. Alt hetta eru stórmál, og spurn- ingurin er ikki um, hvør ið fremur tey, men al tey verða framd. Uppbygging men hesin peningur, sum so- leiðis verður nýttur til varandi, framleiðandi arbeiði, fløðir aftur til borgararnar á so ymsar måt- Hetta er ein stórur spurning- kostar pening, ur: spurningurin um hitt al- menna skal taka undir hond og røkja fyritøkur, id áður hoyrdi privata initiativinum til, Nógvir menn tala fyri almenn- | ar. um fyritaksemi ikki ti at tað er Sóknarstýri hava nógv mál teimum ein »principiel« støða, | at røkja, eisini kirkjugarðsmál. ein føst læra, sum teir hava | Men løgið má tað sóknarstýri tikid sær; men ti teir siga, at | tykjast at vera, id leggur frá viðurskiftini krevja tað. Mål | sær tey mål, id gagna kunna liggja fyri, stór vinnumál, sum | teimum livandi fyri at røkja og einstaklingurin ikki er førur at | livga um tey deyðu. Pláss, id røkja ella eisini hevur misrøkt; | hava slík stýri at skipa fyri, so statt leggur ríki ella kom- | mugu eisini skjótt fara at gerast muna hendur á málið, skipar | lík einum kirkjugarði. Z fyri ti og røkir tað. Blómandi | — vinnuliv, sum er á einstakra manna hondum, tørvar ikki Dogurða- broyting; har grør; men ansað má eftir, at undirmenn fáa sín góða part av >grøðinia. vera maturin. Nú á døgum i Føroyum er Øðrvísi er, tå ið vinnuliv og ry . ; bule og ofta ringast at fáa døgurðamat virksemi kódna, liggja deyð. : , Fi > íkki St øer ; 2 um summarid. Allir menn i sigur ikki sóknarstýri, eiga Í 1. LL: 3%: 5 , þ Fr, 5 Føroyum eru ikki veiðimenn, borgarar ikki at krevja av ein- um sóknarstýri, um tað er ført, at seta í verk framleiðandi ar- beiði ? Trolarar og sluppir eru fram- leiðslutól, tey føra monnum pening til landa, tey geva skatt aftur til kommunur at røkja eitt pláss við. Tvøroyri er sum leir vóru fyrr, og mest av ti sjóføra mannfólkinum er úti og fiskar. Tað er so ofta haft á orði, hvussu løgið tað má tykjast, at vit, sum selja fyri milliónir av ymiskum fiskasløgum til fremm- ind lond, ikki fáa sjálvir al leggja í pott av fiski. Kalvin verður fluttur burtur, og heima- fólkið fær ikki so frætt sum til ein sunnudagsdøgurða. pláss, sum má hava eina framtíð. Tað hevur eina natúrhavn, sum er hin frægasta í landinum. Tað hevði á Drelnesi líkindi at fáa gjørt kolastøð. Kommunan tók lán og fór undir at bøta um lend- Kjøt hava vit einki, hóast grønar fløtur skulu vera nógvar i Føroyum. Seyðakjøtið er nú ingarviðurskiftini. bert ríkmannskostur. Og frá Eingi virki kunna setast á | útløndum sæst ikki kjøtbitin stovn í Føroyum uttan rav- | longur. Hvalatvøstið var frá- líkur matur; men nú hava teir vísa menn í Priseftiranringar- ráðnum sett so trongt mark fyri, hvat vinning teir skulu taka, sum selja tvøstið, at nú tímir eingin at sigla til hvalastøðirnar og flyta fólki tvøst at selja. magnsspurningurin er loystur. Froðbiar sókn hevur part í ravmagnsverki, sum ikki er ført at geva sóknini streym, ikki til ljós heldur. Sóknarstýrið keypir úr Danmark motor til ravmagns- verk, sum skal verða at taka til og stuðla hinum, Ein heimamaður.