leygardagur 20. september 1947síða 1

ØROYA SOSIAL-DEMOKRATUR FRÆLSI JAVNAÐUR BROÐURSKAPUR | Lýsinga is fyri : Oy í | . | Hladið ver bilagt á sthúsi , og | Nr. 36 ýsngarpeisur fyri mar 12 ove á | Leygardagin 20. september 1947 | Joe kr am + porte um Berdingne | 2147 andi skulu starvast við felags Uppskot frammi á Tingi um at minka um Fri frá ótta og neyð, Tiltikid er Atlantskunngering- in, sum Roosevelt og Churchill sendu einari verð, ið suflaði undir kriggj og neyð. Í hesari kunngerð varð sagt, at stórlond- ini vildu tryggja friðin og gera tað so, at menniskju í øll- um londum kundu livaliv sitt i frælsu fyri ótta og neyð. Sosialistiska arbeidararorsla Norðurlanda hevur stutt herfyri havt stórfund í Oslo. Har varð vidtikid at senda út kunngerð til fólkini í Norður- londum. Teir ganga í hesari kunngerð út frá áðurneyndu orðum, sett saman i Allan(s- havinum, og taka í einum petti soleiðis til orða: »Tey, sum liggja undir ótta og neyð, kunpu ikki kenna seg sum frí menniskju. Sosial trygd og eitt álitandi grundarlag at liva á eru treytirnar fyri rættum mentunarlívi. Rætturin til ar- beidi og lærdóm, rætlurin til feriu og hvíld, og rætturin til líklig hús, mugu vissast øllum. Ein sosial lóggáva sum vissar sjúkum og gomlum ein rimi- ligan stuðul, sum skapar trygd moti inntøkutapi orsakað av arbeidisloysi og vanlukkum, og sum hjálpir til at veita menn- iskjunum framgongd og eydnu, eru sjálvandi og ikki undanber- andi í demokratiskum samfelagi. Hin norrøna sosialistiska ar- beiðararørslan ætlar út frá hes- um sjónarmiði at virka fyri mest møguligt at útbyggja og modernisera hina sosialu lóg- gåvuna,« So verdur vidari sagt, at målid fyri hinum sosialistiska sam- felagspolitikkinum er ein í smá- øko- um broytan av leimum nomisku vidurskiftunum, so- leiðis at øllum verður vissað eitt sømiligt lív og rættvísan part av ti framleiðslan kastar av sær. Sterkur mentunnarfelagsskap- ur bindur Norðurlanda fólkini saman. Arbeiðararørslan sær tað sum uppgávu sína at økja um og stimbra hesar sambind- ingar. Norrønt samarbeiði at viðkast á tí økonomiska og handilspolitiska økinum. Ar- beiðararørslan mælir stjórnirnar i Nordanlondum at útnevna sakkønar nevndir, sum viðvar- norrønum málum. Men tað norrøna samarbeiði lið í ti >mill- samarbeiðinum. kemur til má síggjast sum umfolkaliga« Slíkt samarbeidi sjóndar millum alheims arbeið- ararørsluna og millum tær de- mokratisku sosialistisku rørsl- urnar. Hjá londum sýnir sam- arbeiðið seg innan fyri Sameindu tjóðirnar. — Norrøna arbeiðara- rørslan sær eisini trygg- ing fyri heimsfridinum i cinum alheims samarbeidi, sum vendir kriggsætlanum hestu sær móli øllum og úlopshugaðum londum. I al- heims samarbeiðinum eiga tær tapandi tjóðirnar at taka lut javnbjóðis við hinar. Tær de- kreftirnar í hesum mokratisku londum eiga at fáa hjálp og stuðul til uppbyggingarverkid bæði viðvíkjandi fólkinum í teimum kríggsherjaðu lond- unum og viðvíkjandi álit í fram- tíðini fólkanna millum og de- mokratiska meining í verðini. — Andaligt frælsi, sosiall og øko- nomiskt demokrati er málið fyri hinari norrønu socialistisku arbeiðararørsluni. Uppgávan hjá henni er at gera hesa de- mokratisku socialismu til veru- leika í okkara londum. — Fund- urin sendir sína heilsan og á- heitan til fólkini í Norðanlond- um um al laka seg saman um hina demokratisku socialism- una. Ti á henni stendur tað, um heimsins fólk í framtíðini skulu kunna liva eitt lív í frælsi, trygd og friði. JÓGVAN (bilsin): Hvar í Guds garði hevur tú verið? Ikki havi eg sæð snotiligari mann. TUMMAS: Havi verið, havi verið? JÓGVAN: Ja, sig mær tað við tað sama. Eg kann ikki ganga eins og ein Samson um bygdina longur. TUMMAS: Sjálvandi Rakingastovu. JÓGVAN: Íðan, reinleikin lýsir av tær eisini. TUMMAS: tær tervar. rakingastovan er opin hvenn yrka- i Sørvågs Ja, ja! Har fær tu alt Baðstovan eins og dag. JÓGVAN (rennandi): Ég eri farin! TUMMAS: Hvar? JÓGVAN: Niðan í Sørvågs raki- og badistovu, Máltr. 15. gávupakka-sendingina. Men hvat ætlar tingið at gera við tað, ið ferðafólkið og útlendingar keypa? Á Tingborð er komið fram uppskot um at minka um inni- haldið í gåvupakkunum. Cigaret- og lubbakssendingar verða minkaðar og ikki verður loyvi- ligt at senda vørur av landinum av útlendskum uppruna. Hetta kann vera væl vorðið. Men hvussu verður við søluni til fremmindafólkið, sum vitja higar? Útlendskir sjómenn koma á land her, og teir hava loyvi at tøma handlarnar, bara teir hava føroyskan pening. Og ferðafólkið, sum gongur ímillum. Tey hava eisini loyvi at keypa sum tey vilja, bara tey hava peningin at leggja á skiv- una. Vit hava áður borið hetta uppá mål og halda, at so sum viðurskiftini uttanfyri eru, fer hetta ikki at bera til. Onnur lond t.d. Ísland forða hetta strangliga. Summi halda, at tað at forða slíkt er tekin uppá veikleika. Tað tørvar tað ikki at vera. Í øllum Europa er vøruhungur, og í slíkum lík- indum fer at vera ørt hjá ein- støkum londum at hava leyst fyri at selja og flyta út aftur innfluttar vørur. Her má Løgtingið taka sær um reiggj. Amerikanarnir biðja Bretar kvitta seg við arbeiðarastjórnina. Men BEVIN sigur, at teir vilja hverki krúpa fyri eystri ella vestri, Teir vilja standa á egnum beinum. Tað er øllum skiligt, at hitt kapitalistiska Amerika sær við rongum eygum til arbeiðara- stjórnina í Bretlandi. Og Harold Stassen, republikanskur presi- dentkandidatur, sigur bart út, at Bretland skal kvilla seg við arbeiðarastjórnina, so skulu teir fáa gull og grønar skógir frá teimum ríku Amerikanarum. Men treytin verður, at Amerika skal hava umsjón við øllum figgjarlivi í Bretlandi. Við rein- um orðum: Amerika skal eftir- ansa bretskan ídnað. Soleiðis hevur verið í ymiskum londum, sum Amerika hevur latið pen- ing til: Amerikansk eftiransan verður so við ognum landanna. Men bretskir arbeiðarar nokta at seta amerikanskan kapital í vinnulivid og selja sítt frælsi. Bevin, sum er hin best dåmdi av øllum teimum ráðharrum, ið sita í arbeidarastjørnini, sigur, at Bretland ætlar hvørki alt krúpa fyri eystri ella vestri, teir vilja sæta sær sjálvir, standa beinum. Men fleir á egnum hjálp uttanifrå, og mugu fáa hana hava teir. Samveldið er øgiliga stórt, og ríkidømi tess er ikki tíkið til nýtslu. Tað skulu teir gera. Nyta tær ognir Sam- veldið eigur, so kunna teir kappast bæði móti Amerika og Ruslandi. Tað er so ætlanin at gera toll-unión fyri Samveldið. Ame- altíð verið ímóti tí sum rika hevur fyrimunar-politikkinum, Bretland hevur ført áraka hjá- londini. Teir hava viljað loyst band og havt frían handil. Umboðsmaður fyri arbeiðara- flokkin sigur, at Amerika og Kongressin hava tað í hugsan at kolonisera Europa. Tað kann geva mat og klæði, men ein missir so fað, id er meira vert. Og — fyrr ella seinri kemur hóttafallið á Amerika eisini. New York-blaðmaður til kon- servativa enska blaðið Daily Mail skrivar soleiðis um ameri- kansku viðurskiftini : »Amerikanarin = hevur mikið av øllum og hugsar ikki OV- um hvi. Hann heldur at or- søkin er tær signingar, sum