leygardagur 27. september 1947síða 1

ØROYA SOSIAL DEMOKRATUR FRÆLSI JAVNADUR BROÐURSKAPUR i Lysingarprisur fyri mm: 12 oyru å | . | Blaðið verður bílagt á posthúsinum, og | Nr. 37 I. síðu, 10 oyru á 3. og 4. síðu | Leygardagin 27. september 1947 kostar kr. 2,00 + porto um fjórðingsárið | 21 årg. Loysnar U.N. heilt sundur? United Nations (Tær Sam- eindu Tjóðirnar) var ein sam- løka, sum setti sær tað bjarta mál at virka fyri semju og góð- um lagi tjóðanna millum vit skuldu burtur úr virki teirra síggja verðaldarfriðin koma eina- ferð upp á himmal mannaætt- irnar sum ein ljós, skínandi stjørna. Men henda dagin, id UN. hevði fundir sínar, mátti ein hugsa um myndina av einum skipi, hvørs manning er farin til uppreistur, og skipið av hes- um grundum fer út av síni á- settu siglingarleið og stýrir út í oyðuna. Skrivarin í U.N., Normaður- in Trygve Lie, royndi sum ein stýrimaður at fara upp á kom- mandobrúnna. Hann lýsti eftir ti anda, sam var at kenna, tá ið henda samtøka var stovnað. Hesin andi var horvin. Nú vóru bert beisk orð at hoyra og ill- tanki og illvilji lúrdu allastaðni. Tað vóru ringar vónir, ið fing- ust burtur úr hesum fundum. Hin politiska verðaldarstøðan hevur nú leingi verið so háttað, at eingin væntaði nakran frið- arligan semingarfund millum Sameindu Tjóðirnar. Ósemjan, sum øktist millum báðar tær sterkastu tjóðirnar í heiminum, og sum er atvoldin í, at heim- urin í dag er búgvin til at býta seg sundur í tveir trætandi helmingar, mátti eisini koma til orða á hesum fundum í U.N., og russiski umboðsmaðurin, Vishinsky, helt eisini eina røðu, har hann í harðastu orðum setti at U.S.A. og segði at Ame- rika hevði í ætlan at taka vald- ið imillum Sameindu Tjóðirnar og steingja Sovjetsamveldið burtur úr samarbeiði millum landanna. Í hesari talu fanst hann eisini at Bretlandi, sum við at hava hermenn gangandi ymsastaðni i londum teimum óviðkomandi ætlaði at fremja sín vanliga im- perialisliska stórpolitikk. Orsøkin til hesa at spreingjandi stórtalu var upp- sigt skot frå Amerika um at seta eina nevnd nidur, sum virka skuldi fyri verðaldarfriðinum og samarbeiða við Tryggingar- ráðnum hjá U.N. Amerika skeyt eisini uppá at taka av ella minka um tann sýtingarrætt (veto), sum stórlondini hava havt, og sum serliga Sovjet- samveldið nú ofta hevur nytt. Amerikanarar siga, at hes- in sýtingarrættur forðar øllum arbeiði; teir vilja ein meiriluta at verða avgerandi í teimum málum, sum liggja frammi. Ófriðurin í Grikkalandi var slíkt mál, og sum U.S. A. vildi hava fyri Tryggingarráðið, ov hava men sum Sovjetsamveldið noktaði. Uppskotíð frá Amerika um hin avgerandi meirilutan fer tø eisini at bera stórar vandar við sær. Við slíkar avgerðir ella støðulakan fara smálondini at koma í eina knípu, ti tey verða atoftast noydd at taka støðu eftir tí stórlandi, sum tey styðja seg at. Hin stóri spurningurin er, um Rusland fer burtur úr sam- virkinum, og so fara hini eystur- europæisku londini, sum standa ti við lið, sjálvandi eisini. Verð- ur tað, so er sundurbýtan heimsins fullvegis, og so er aftur frammi spurningurin um, hvussu hetla fer at ávirka teir fólkaflokkar, sum halda við russiskum politiskum sjónar- miðum, um hesir fólkaflokkar ” meiri ein ófriðarrót verða enn ella teir styðja síni stýri, ið fylgja tí amerikanska samar- heiðinum. Men menn halda tó, at tå ið til stykkis kemur, fer ikki Sov- jetsamveldið burtur úr. At teir hava uppi í hevur havt stóran tydning fyri teirra verð- aldarpolitikk, ti teir hava við sínum mótmæli kunna hindrað nógvum, id ikki var teimum i verið lagi. Summir politiskir metarar meina, at Ruslands uttanríkis- politikkur og henda talan hjá Vishinsky í U.N. er einki uttan avleiðari og stuðul fyri teirra innanríkis trupulleikum. Fólkið má arbeiða og avnokta fyri at fremja uppbyggingarverkið, og fyri at fáa tey at vera tolin og meir er at halda fram uttan ifrå, sum lúrir: avrika vandan Amerika ætlar at savna heims- ins lond rundan um seg og for- koma Sovjetsamveldinum og ti, ið tað ætlar at skapa. Gerið so væl at mæla kenningum tygara at halda ella keypa FØROYA SOSIAL-DEMOKRAT Tað kann eisim vera vert hjá handilsfólki af lýsa á F.S.D. Lýsingar verða sendar til Arnold Østers prentsmiðju. Um nú ikki beinleiðis bar- dagi kemur burtur úr teimum vidurskiftum, ið valda í verðini í løtuni, (Amerikanarar siga, at Rusland er ikki ført at føra kriggj tey fyrstu 25 árini) so kann eingin longur fara at seta sítt álit til tað verk, ið Sameindu Tjóðirnar ætlaðu at fremja. Har gongur ójavnin og ósemjan ov- djúpt. Fåfongt sýnist at vera at vænta, at stórmenn heimsins nakrantið at vinna fram til tað mál verðini frið og gott fara at hera Bilvanlukkan Í Vestmanna elvir okkum at hugsa um teir føroysku vegirnar. Kundu ikki mangar slikar vanlukkur longu havt verid, Ein syndarlig bilvanlukka er hend her i Føroyum nýliga. Ein kann siga, at slikar van- lukkur kunna altid henda. Men Føroyum ikki er losað um, vit her i ofta mugu viðganga, at at so sum føroysku vegirnir eru lagdir gjøgnum vandastøð, er einki at undrast um at bilur fer útav, og mannskaði verður. Lat verða sagt, at hesin veg- urin er breiðari enn hann var ætlaður, men allir vegir eru ikki tað. Teir flestu eru so smalir, at bilstjórin má halda seg í einum spori allan vegin. Og tað at aka sum eftir einum sildanakka langa leið, má ávirka nervarnar á einum manni. Og so tað sum er verri enn at vegurin er smalur, at eingin røð (kantur) er á niðaru síða á vegnum, sum steðga kann bili, id fer skeivur. Føroyingar eru seinir at taka eftir fyrr enn vanlukkan er hend. Men tað er at vóna, at hetta verður ein álvarsmikil og syndarlig ávaring, sum menn eftiransa og fara undir sum skjótast at bøta um vegirnar, áðrenn aðrar vanlukkur kunna henda. grannalag. Ófriðarorsakirnar tykjast sum líður meiri at vaksa enn at minka. Trygve Lie lýsti eftir andanum frá teimum fyrstu samráðingarfundunum. Ein pind langtandi verð lýsir eisini eftir hesum andanum. Men hann var kanska tá bara eitt upplop, ein stemningur ákomin av neyðini, ið øll vóru komin úr. Hesin andi tykist íhvussu er at vera flýddur úr høllini hjá Teimum Sameindu Tjóðunum, bygging- armenn hins nýggja heims. Prísráðið og heilsølumenninir Ein fyrispurningur Prísráðið hevur snørt at voru- prísunum hjá handilsmonnum, og nógvum smáhandilsmonnum dámar tað lítið, teir siga, at prísir á mongum vørum eru so lágir, at tað loysir seg ikki at selja tær. Vit kunna ikki fella dóm í hesum, vit vita bara, at øll halda varan er iva- leysa dýr, hvar so skuldin ligg- ur. Men okkum tykist vert vera at flyta fram, at smáhandils- maðurin heldur seg vera órætt- aðan í hesi nýggju prisásetan- ini. Hann sigur, at tað er bara hann, sum svíður, meðan heil- sølumaðurin hevur fingið loyvi at hæðka sín ágóða við 30 pet. (hann hevur havt loyvi til at taka 5 pct. í vinningi, nú kann hann taka 8 pct.). Hetta heldur hann vera so bakvent. Heilsølu- maðurin hevur jú stóra sølu (umseting), summir milliónir, og hansara søla krev- lønandi fólk kanska 3 ur ikki so nógv ella svinn, sum tað ið smásølu- maðurin hevur at hugsa um. Her heldur hann tí, at stórur mismunur er gjørdur. Her er tikið á frá tí galna endanum. Vit kunna ikki siga, um henda ábreiðsla er álítandi. Vit snúgva spurninginum til prísráðið og biðja tað sum almennan stovn at geva fólki eina frágreiðing.