leygardagur 25. oktober 1947síða 1

ea," FØROYA SOSIAL DEMOKRATUR FRÆLSI JAVNADUR BRODURSKAPUR | | ' Lýsingarprísur fyri mm: 12 oyru á | : Blaðið verður bilagt á posthúsinum, og | Nr. 41 1. pe 10 oyru á 3. og 4. síðu | Leygardagin 25. oktober 1947 kostar kr. 2,00 + porto um fjórðingsárið' | 21 årg. Sosialisman og upplysing. Støðið undir einum demokratii er upplýsing. Tá ið teir gomlu vóru imóti at geva landaræðið til fólkið, var tað ofta tí at teir hildu, fólkið var ikki búgvið: ti tørvaði upplýs- ing og mentan. Demokrati og einaræði eru mólsetningar, eins og ovitska og upplýsing, satt vit, eisini standa heint ímóti hvørjum øðrum. Einaræði trívist eisini einans millum fólk, id onga upplýsing hevur. Einaræðismenn byggja sitt vald á eina fjøld, sum íkki hevur nomið kunnleika, ella í aðrum lagi, at teir geva fjøld- ini eina upplýsing og kunnleika, ið hóskar teimum og tryggjar hugsunarloysi fólksins. Sosialisma og sosialdemokrati sonnum byggja eisini á kunnleika og upplýsing. Sosialisman hin demokratiska sosialisman — byggir ikki sín politikk' upp á eina samfelagsins kollvelting við valdum, men upp á tað at upp- lýsa hina arbeidandi fjøldina, læra hana við sjálvhugsan at skilja ta samfelagsligu broyting, ið sosialisman er oddamaður fyri, og málið til at fremja hesa hugsan er tað, at vinna ræðið á landsin tingi. Ein líðandi menn- ing, id leggur grund og støðið undir eitt samfelag, sum byggir upp á rættvisi og javna at ganga fyri øll at sleppa og virka eftir sínum evnum og njóta tann á- góða, ið eitt vælskipað land hevur at bjóða sínum borgar- um. Sosialdemokratiini í útlond- um hava lagt størsta dentin uppá at upplýsa arbeiðarfjøldina. Tær stóru arbeiðarafjøldirnar høvdu lítla og onga atgongd til at vinna sær tann kunnleika, sum hini múgvandi høvdu mestsum ein einarætt til. Tað var tí høvuðsorsøkin til, at arbeiðarastatturin ikki evnadi at reisa seg og berjast fyri sín- um rættindum. Sosialdemokratiið her í Før- oyum er enn ungt í garði, og tað = upplýsingararbeiði, sum aðrastaðni fer fram, er ikki skipað her hjá okkum. Hin ar- beidandi stætturin hevur í hes- um máli staðið spjaddur. Hann hevur mangan havt illvilja og illtanka tl eina rørslu, sum hevur tað til endamál at verja hansara lívs mál og vinna fram til jøvn rættindi í samfelagnum. Føroyar ganga fram ímóli at gerast eill modernað samfelag, og her lørva ti stórar broyting- ar. Sosialismann stríðist í mong- um londum, og tað stendur á arbeiðaranna skili og upplýs- ing, um hann kann fremja teirra áhugamál. Hin føroyski arbeið- arin og fiskimaðurin mugu ikki í hesum døgum lala eyguni aftur fyri teimum hendingum, ið fara fram uttan fyri okkum. Teir mugu kenna tað sum skyldu sína at taka støðu, upp- lýsa seg og ikki lata seg villa. Hin sosialdemokratiska hugs- anin og rørslan hevur til enda- mål at frigera menniskjad, so at tad i hesum heimi ikki skal kenna seg bundið av harðræði og valdi. Hon liggur tí sum ein hugsan mitt ímillum ein stats- tanka har hin einstaki og tað, ið býr í honum hvørvur, og so eina hugsan, ið hevur tað i kvitlanum at geva einstakling- inum eitt monopol, sum steing- ir øll hini uti og leggur ræði og makt á einstakra manna hendur. Í roynd og veru er einræðis- viljin goymdur í báðum hesum hugsanum. Hin fríi tankin verð- ur fjøtraður, malerialisman verður sett i håsetrid, og manna- hugsanin verður løgd í band. Tær sosialdemokratisku urnar berjast hart stríð, og tað er kanska spurningurin, um tær vinna ella tapa, ið fer at av- gera hvørja leið, id heimurin í dag fer at ganga: frælsisleið ella bundin á hondum og fót- um. rørsl- Lastvognskoyring | Anton Arge (y) Húsabrúgv | Tlf. 443 Telefon 374 tekur ímóti lýsingum til blaðið Klipp- og saltfiskasølan Hetta mål tykist nú at vera komið upp í hitt national- politiska stríðið. "Dimmalætting og >Dagblaðið< umboðandi Sambandsflokkin Fólka- flokkin eru farin al stridast um hvat felag id nú hest er at hava. Fólkaflokkurin styðjar tað nýslovnaða felagið >Føroya Fiskaútfluttningsfelags, meðan Sambandsflokkurin mælir til at fáa hitt gamla >Føroya Fiska- export«, sum virkaði undan krignum, upp á føtur aftur. Málið um klipp- og saltfiska- sølu er sera tíðandi fyri Føroy- ar — ja, tað er sjálvandi livs- lýðandi, og skal tað orðaskifti verða um lad, so eigur tað at vera eitt sakligt orðaskifti uttan og illgitingar og partapolitiskan baktanka. Forsøgan er tann, at illa stóð til í summar við saltfiskas6luni. Trolarar og skip løgdu sín farm upp á land óvigaður og utlan at vila um prís. Tað var sjálv- andi, al fiskimenn vóru illa við og åtaladu hetta. Her skuldi Løgtingið havt verið framvið og ikki tveitt søluna upp í hendur á einsløkum privatum fiska- uppkeyparum innlendskum og ullendskum. Eisini skuldu fiski- mannafeløgini havt kunna sær at havt hetta týdningarmikla mál til umhugsingar. Men hesi feløg eru ikki komin longur enn at vera forhandlings-feløg um sáttmálar millum fiskimannin og reiðarar. Tey kundu havt gingið ta leið at gerst »coopera- tiv«, her var grundarlagið til eina fiskimannasamtøku, ið bæði Vit levera: Feskt kjøt og flesk pylsur feitevørur livurpostei salatir konserves kundi havt keyp og sølu í hondum. Nú er hópur av skip- um og trolarum, sum eru ogn fiskimanna. Hvat var líkari, enn at teir fiskimenninir keyptu sina útgerð frá og seldu sína veiðu til síni egnu feløg? Tey hava bert klandrast. Skildu seg sund- ur, og lítlar skreytir hevur hetta nýggja gjørt heldur enn hitt gamla Soleiðis stóð fiskasølan í botni og lí var tað, at mest trolara- eigarar fóru til fundar í Tórs- g havn við teirri ætlan at stovna eitt útflutningsfelag. Ikki fyri enn tå var tað, at >Føroya Fiskaexport« livnaði uppaftur. Ilt er at siga, hvussu hesi feløg — hitt fyrra er ikki komið fyri seg fara at virka. Tað eru teir, ið siga og halda, at so sum »Føroya Fiskaútflutningsfelag< er stovnað, verður vandi hjá hinum minna fiskas6lumannin- um at sleppa fram at selja — hann verður gloyptur ella úti- stongdur av hinum stóru. Sjálv- andi er slíkur vandi við sam- tøku, ið er lutafelag, tað verða menninir við teimum stóru lut- unum, ið hava mest at siga. Viðvíkjandi >Føroya Fiska- export« so er ivingasamt, um hon virkaði, sum hon átti. Eing- in kann nokta tí, at vit eru i hondum á monopolmonnum, (útlendskum og ein kann siga innlendskum við) bæði við út- flutningi innflutningi = og prísar verða, sum hesir menn ásela teir. Landshandilin er gott um hetta, Hann skuldi og dømi verið ein »innkeypscentral«, ið uttan av um allan henda heilsølumonnum slapp flokkin