leygardagur 8. november 1947síða 1

FØROYA SOSIALDEMOKRATUR FRÆLSI JAVNAÐUR BROÐURSKAPUR | Lýsingarprísur fyri mm: 12 oyru á | : Blaðið verður bilagt á posthúsinum, og 2 Nr. 43 | I. síðu, 1070yru á 3. og 4. síðu Leygardagin 8. november 1947 kostar kr. 2,00 porto um fjordingsårid 21 årg. Føroysk farmasigling Teir nationalu mennininir, tjóðskaparmenninir lærdu okk- um, at tað, ið mest bar Før- oyar uppi í fornøld og gjørdi, at Føroyingar kundu verða javn- mettir øðrum tjóðum, var tað, at teir áttu skip og sjálvir kundu flyta farmar frá landi og til lands. Tá ið teir mistu síni skip, og aðrir, útlendskir menn, fingu handilin í hendur og eis- ini alla farmasigling, tá seig hin svarta nátt yvir landið. Tá gjørd- ist Føroyingurin innistongdur. Tá typtist ein hin týdningar- miklasta livædr hjá hesum fjar- skotna oyggjafólki. Tá slitnaði sambandið við útheimin, og fólkið fall niður í fátækt og ve- sældóm bæði holdsliga og anda- liga. Fólkavekjarin og nýbirtarin Nólsoyar Påll var fyrsti maður, ið aftur royndi at skapa nýtt lív í føroyska Hansara fyrsta farmasigling: roynd var hin tiltikna »Royndin Frida«, ið flutti neydtrongdan farm til lands i einari hungurstid, tå id tey útlendsku farmaskipini ikki kundu sigla ímillum. Tó, stokk- ut var tíðin, ið hetta farið sigldi. Tað hvarv á leið til Føroyar, og so vardi leingi, áðrenn nak- að spurdist aftur frá nýggjari roynd at leggja støðið undir sjálvstøðuga farmasigling. Í okk- ara tíð hevur onkur útgerðari og keypmaður havt okkurt skip (skonnart) siglandi við farmi til sín egna handil, men tað hevur bert verið ein einstøk roynd og hevur einki vundið uppá seg. Tó tosid og tjakið um at byrja føroyska farma- sigling hevur gingið. Menn hava åvist tann vinning, ið sjófarandi tjóðir (t. d. Noreg) hava havt av stórum farmaskipaflota. Hin norski farmaskipaflotin hevði so stóran týdning fyri sameindu tjóðirnar í síðsta veraldarkrig- num, at mangur heldur, hann legði stóran partin til, at teir vunnu kriggið. — Vit skuldu ikki havt verri líkindi enn teir. Vit hava í hvussu er havt mann- ingina. Føroyingar liva á sjón- um frá barnaárum, og útlend- ingar geva teimum tað rós, at teir eru av bestu sjómonnum heimsins. — Nú hevur Føroya Løgting, ið er umboð Føroya fólks, keypt stórt farmaskip. Her er sostatt grundarsteinurin lagdur undir at fremja hetta mál, sum havt hevur verið frammi í so nógv ár. Vit hava í hesum tíðum meira brúk fyri egnum farmaskipum enn nakrantið áður. Inn- og út- flutningur okkara er tibetur vaxin óført hesi árini. Vit hava t. d. i år tåsundir av tonsum av saltfiski at flyta burtur, og vit hava stórar mongdir av salti at flyta aftur til landið. Vit hava athugsa um fjarliggjandi markn- adir at søkja at, og vil mugu ikki gloyma teir ymisku hættir, ið nú nýttir verða til fiskafryst- g, 10 torvar væl utbugvin skip at flyta slikan burtur i. Vit eiga at festa hugin til Grøn- landshavið, ið hevur slíkt ríki- dømi, men sum ikki til fullnar kann verða troytt, uttan fast støð er har, og stór skip eru al ara eftir fiskaveidini. Og farm- askipini tørva ikki bert at verða fyri ognarlandið, ing fisk nytt at sigla tey kunna eisini sigla utlanda- sigling, og á tann hátt flyta landi góðan og tøkan pening heim, id annars er ringur at fáa um hendi. Tað er ti eyðsæð, at á hesum øki eru óførir møg- uleikar, bert vit hava teir rættu menninar at stjórna fyritøkuni og tann sanna viljan at fáa hana at trívast. — Men tað tykist ikki at allir her á landi eru fegnir um, at hetta gamla áhugamál á henda hátt fær frama. »Dagbladid«, málgagn hins sanna fosturlandsflokks- ins, hevur nú eitt langt skifli verið í hernað um, ti nakrir Tingmenn skulu hava vaðið so langt at fara og seta hesa fyri- tøku í verk. Kann nakar á landi skilja, at menn, sum hava ta stevnu i politikki sínum, at Førovingar skulu gerast sjålvbjargnir í øll- um lutum, standa javnbjóðis øðrum tjóðum á øllum økjum, stimbra tjóðina til allan fram- burð, saman um tikið: savna Føroyingar um stórt nationalt altíð seta á odda mál, tó seg móti góðum verki, sum stimbr- ar og uppbyggir og er landinum til frama? Hevur nú ikki fjøldin av fólki fingið eyguni upp fyri, at odda- menn fyri hesum flokki eru eingir foslurlandsmenn, men um egið tkki »bluff«, tóm gagn at øll at hugsa Duga nú hetta er bert fremja? síggja, at og argandi orð, og einki annað ? Er ikki mótstøðan skøpt av li, at lað er fólkið, heildin, sum er komin at standa fyri farmaskip- inum ? Var ikki teirra ætlan, at tað skuldi verða ein einstakra manna fyritøka — ein kapital- istisk fyritøka, sum eisini menn plægdu at nevna tað? Var hetta ikki eisini ætlanin við øllum fiskiflotanum, øllum ti, sum nú er Løglingsius ogn? Var tað ikki málið, at einstakir menn, einstøk feløg skuldu hava í hondum alt vinnuliv Føroya, og so fólkið staðið sum lýdnir tænarar við húgvuni í hondini? Vit halda skeivt, um vit eftir øllum, ið hetta ætlanin. Allar hesar royndir og fyri- mikið eina ikki, at vit døma siga hetta, tí fyriliggur, var tøkur Javnaðarmanna-leið, og tí agilatión verða selt ímøli teim- um. Men nú må fólkið vera við at vakna, um so menn, ið áður ganga ov má hava borið bæði Javnaðar- manna- og Kommunislanavn, standa sum oddamenn í mót- spælinum. Lastvognskoyring Anton Arge (y) Húsabrúgv TIf. 443 Vit lata: Feskt kjøt og flesk pylsur feitivørur livurpostei salatir konserves Hin feroyski fiskiskapurin Í Grenlandi Hin føroyski fiskiskapurin i Grønlandi, sum var steðgaður av krignum, er nú tikin við aft- ur, og tað kann verða sagt, at hann hevur eydnast væl. Fiskur hevur verið av tí mesta, og skip- ini eru komin lødd aftur. Tað er so statt at sýna seg stórir møguleikar fyri vinnandi fiski- skapi hjá Føroyingum har yviri, men skal fullfiggjadur fiski- skapur fara fram, mugu Før- ovingar fara undir at organi- sera hann, at lagaligari kann verða hjá fiskimanninum at virka har í ti fjarlagda land- inum og vinna mest gjørligt. Sum er hevur grønlendski fiskifloti Forovinga bert støð her heima í Føroyum fleiri mil frá virkisstaðnum. Skipini mugu tí hava við sær alt tað, tey skulu kunna upp í og so venda heim, tå id nýta, og tey bara fiska skipið er fult, meðan menn siga, at fiskurin stendur út á heystið, og tí stórur fiskiskapur kundi verið drivin eftir at skip eru heimkomin. Tað er greitt, at skal Grøn- land vera troytt sum best, so mugu Førovyingar hava fasta støð har. Teir mugu sleppa til at uppskipa fiskin har, stórt farmaskip må fåast at sigla hann heim, og teir mugu sleppa til at taka olju í sjålvum Grøn- landi. Skipið, sum kom, kundi sjálvandi sum fyrr, tikið olju við sær; men so skulu skipini taka fotini heim, og tað er ólag-