leygardagur 22. november 1947síða 1

FØROYA SOSIAL: DEMOKRATUR FRÆLSI JAVNAÐUR BROÐURSKAPUR r Lýsingarprísur fyri mm: 12 oyru á : Blaðið verður bílagt á posthúsinum, og Nr. 45 I. síðu, 10 oyru á 3. og 4. síðu Leygardagin 22. november 1947 kostar kr. 2,00 porto um fjórðingsárið 21 Arg. Oljuprisar og oljusøla. Tað er nakað langt sidan, at hetta bladid hevdi orð um oljuprísin her í Føroyum. Hann mettur saman við prísin í londum sum Danmark og Noreg, og tað sýndi seg sum okkara prísur lá so langt, langt oman fyri prísin í hesum lond- um. Sum vanligt var tað eingin, ið gav hesum gætur ella ønti eitt andsvar. Men nú hevði eitt blað (>14. september) sama spurning frammi og hevði sett upp í tølum tað, id Føroya fólk kom at lata út av hesum høga prísi. Sum vilandi er, nýtir landið nú nógva olju. Stórur parturin av okkara framleiðslu hevur oljuna sum ein tåttin í arbeids- megini Í fiskiskapinum er olj- an ein av størstu útreiðslupost- unum, og hon kemur tí at taka nógv burtur av vinning fiski- mannsins og kemur at ávirka nógv raksturin av bátum ella skipum — kemur at vera tungt lodd á vágskálini, tá ið spurning- urin er, hvat lagt kann verða niður av inntøkunum. Javnaðarflokkurin hevði sum eitt av sínum fyrstu uppskotum frammi tað, at landið skuldi leggja undir seg einstakar stór- sølur — socialisera sølurnar sum menn nú rópa tað — har imillum vóru salt og olja. Framhildið var frá Javnaðar- manna síðu, at stórar mongdir av slíkum vørum vóru nýttar, og stórur vinningur kundi falla landinum í lut — í einari tíð, tá ið landið hardliga trongdi til at vinna og fáa sær inntøkur — um landið fór at leggja undir seg slíka einkarsølu. Bíligari kundi eisini vøran fingist, um ein partur av hinum nógvu millumliðunum í handilsskapi- num duttu burtur og hesin einkarhandil var so frægur, at hann dugdi at leita upp tey bestu handilssambond í útheim- inum. Vituligt var, at hesi uppskot fingu óføra mótstøðu. Hetta var at leiða okkum aftur í monopolbandid, trælastandin, tå ið fólkið doyði »vid tara- blaði í munnic. Hetta var at lemja tað privata initiativið, ið eina var ført at røkja handils- skap og vinnuliv .... nøkur var Men henda framkomna at- finning til oljusøluna fer nú, hóast ikki minni mótstøðu í okkara døgum, at leiða hugin aftur til helta gamla mál: eink- arsøla landsins av einari stór- nýtslu. Tí hví skuldi tað verið ógjørligt? Hvat monopol er tað? Hvat initiativ skal til at vera innflytari og seljari av vørum, sum vissar eru at verða nýttar bæði í ringum og góðum tid- um, og sum fastir prísar verða ásettir? Stórir partar av heimshandl- inum og av handlinum í hin- um einstøku londunum er bund- in av monopolum. Vissir menn viss feløg (trustar) eru, ið hava einkarættin (monopol) bæði til eittogannad. Vit kenna sum ella teir ymsu »kongarnar«, monopolharrar av vørum, bløð- um og hvørt av sínum. Vit hoyra um »company«, »trustar«, ið hava lagt sína føstu hond á stóru framleiðslu landsins ella innflyting og úlflyting, áseta prísar og kunna ráða fyri nær barometrini á peningamarkn- aðinum skulu upp ella niður. Eingin sleppur fram at teirra virki. Teir byggja upp ein hinum »privata ini- ganga garð fyri tiativinum«, Og her å um hava vil ein her av heilsølu- heimligum grund- monnum og »agentum«, inn- lendskir og útlendskir. Teir hesari og hava einkarsølu av hasari vøruni, teir sila við mono- polinum, og teir ráða fyri pris- um. Tað er er ikki at niðurbinda hitt anda- einki sálarband, tað liga frælsi, um lond socialisera, leggja hond á stór-framleiðslur, Tað er at statsmonopolisera alt landsins stór-sølur. heldur ikki figgjar- og vinnuliv, um á viss- um alment økjum fyritaks- semi kemur í staðin fyri hitt privata. Hesin spurningur kemur fram, nú tosað verður um oljusøluna. Og henda spurning kemst ikki uttanum — helst hjá monnum, sum vilja vera nýskaparar og sleppa framat at umskipa okk- ara land og umsita ti, Absalon Joensen 75 år, Í morgin fyllir Absalon Joen- sen 75 ár. Absalon neyndur í vanligari talu — er millum teirra, sum hevur lagt øll síni heithjartaðu evni í ar- heiði síll. Og mangur er hann, sum skyldar honum stóra tøkk — sum hann verður fyri hjálp og dugna í avgerandi løtum. Hann er ikki einans at finna ímillum teirra, ið arbeida av fullum huga, men hann kann av sonnum bera aðalmerkið, ið sýnir, al maður ikki hugsar fyrst um sjálvan seg, men setur sak- ina, tað góða málið, fram um alt annað. Absalon væl seg Joensen g syndi sum evnadan ungling og fór at lesa og tók prestaprógv við lærda skúlan í Keypmanna- havn. Í ungdóms- og ítróttar- arbeiðinum, serliga svimjingini, var hann í mong ár høvuðs- kraftin her á landi. Og tá id nú hetta arbeiði skal halda fram verður tað eftirmonnunum nógv lættari at finna falan og stuðul hjá fólki yvirhøvur eins og hjá ti almenna, á tingi og í sóknar- styrum, enn áður. Og hvat er vakrari og hugnaligari enn ein vakin ungdómur. Tað, sum hevur átt Absalons Joensens athuga, fulla tókka er eftir at strembanin fáa okkara fólk til eitt edrúgiligt fólk. Í arbeiðinum fyri hesum góða máli hevur hann ikki spart nokur evnir. Tað man valla finnast Føroyingur í dag, sum hevur talað og skrivað so nógv í fráhaldssakarinnar tænastu sum A. Joensen. Vit lata: Feskt kjøt og flesk pylsur feitivørur A (1 . . I livurpostei pi F salatir konserves Kødbyen, København. Fráhaldsrørslan kann ti fram um nakran minnast stridmann- in Absalon Joensen, striåsmann- in fyri ti góða, berandi hug- sjónunum, ið treyta livsevnini og livskraftina hjá einum fólki, serliga ungdóminum. Mínar bestu vina- og takkkar- kvøður til tygum, harra A. Jo- ensen, á 75 føðingardegi tygara við ynskinum um góða og sæla kvøldarstund. P. M. D. 7 ? Tað undrar ikki okkum, at oddamenn fólkaflokksins á tingi og í »Dagbladnum« leika í sum »sprellimenn« móti ti sum po- litisk er framt av einum støðu- fastum løgtingsmeiriluta. Ein kundi haft hug at spurt, hví »Dagbladid« og menn tess ikki tora at mukka móti sínum fyrrverandi lagsbrøðrum, sum nú flongja teir av í >14. sep- ára temberc. Tað rann jú ikki vatn imill- um fleir áðrenn sftjórnarvalið seinasta fór fram. Hvat bagir nú! Hví er ioys- ing komin í loysingaflokk? Hvi pipra nú Dagbladsmenn moti »Septembristum« — Er tað nervakriggj, ella er tað hin ræðuliga blóðsjúkan, sum stendst av, at tey hvítu blóð- likamini fara at berjast móti teim reyðu. Tað er hin vissi deyði. Telefon 374 tekur ímóti lýsingum til blaðið.