leygardagur 8. mai 1948síða 1

FØROY. SOSIAL- DEMOKRATUR FRÆLSI JAVNADUR BROÐURSKAPUR | ; ; | ; „| Lýsingarprísur fyri mm: 12 oyru á | . : Bladid verdur bilagt å posthåsinum, og Nr. 17 I. síðu, 10 oyru á 3. og 4. síðu | Leygardagin 8. mei 1948 kostar kr. 2,00 4 porto um fjórðingsárið 22 Arg. Stýrisskipanin og løgmansvalid. Tad hevur verid sagt, at um M. A. Winther og aðrir góðir frælsishugaðir menn, ið deyðir eru undan seinasta kriggi, kundu komið aftur og gjørt seg kunn- ugar við ta nýggju stýrisskipan- ina av 23. mars í ár, vildu teir stúrsa við og ásanna, at hon sjálvstýrisliga gongur nógv longri, enn teirnakrantíð høvdu droymt um og enn minni talað fyri. Hon vildu teir hildið loysir til fullna øll tey natión- álu krøvini hjá sjálvstýrisfólki- num, ja loysir tey grundigari og djúpari enn sjálvur Jóannes bóndi Paturssonur talaði um undan og langt upp í kriggið. Ja, teir góðu gomlu sjálvstýr- ismenn høvdu undrast og verið fegnir. Men tað sum hevði undrað teir mest, hevði verið, at alt sambandið nú er gingið við til hesa sjálvstýrisskipan, sum er uppskot = javnaðarmanna til Frælsis- og vinarbræv Feroy- inga og Dana millum, og at eingin minni enn Andreas Sam- uelsen, sambandsins førari og stórsta persónligheit, er sett á odda fyri hesi sjálvstýrisskipan. Tað er einki at loyna, at An- drass Sámalssonur hevur verið ógvuliga harður mótstøðumaður móti teim framfúsnu sjálvstýris- krøvunum, so ein uttanfyristand- andi má hava ilt við at skilja, at júst tann hvassasti og mikl- asti mótstøðumaðurin í tí drúgva og langa stríði fyri t. d. lóg- gávuvaldi og óskerdum flagg- og málfrælsi nú skal verða settur ella vilja lata seg seta sum undirskrivara av teim føroysku lógunum og sum verj- ara av frælsinum og tí óskerda rætti, ið flagg og móðurmál okkara hava vunnið. Men at so er undirstrikar, hvussu fullkomin bin tjóðskap- arligi sigurin er, og viðvíkjandi Andreas Samuelsens egna per- sóni lýsir hetta at hann er ein persónligheit, id skarar framúr. Ti bert ein persónligheit kann viðganga, at viðurskiftini og um- støðurnar krevja, at eins egna »princippiella« støða má verða broytt og tað, ein bar vápn á loft ímóti, sett í gildi og vart av øllum alvi, eisini av einum sjálvum, um tað so skal vera. Andreas Samuelsen situr nú sum fyrsti afturkomin løgmaður við veldi i sermålum, sum ligg- ur millum ståtsministarans og presidentsins. Sum løgmaður hevur hann soleiðis uppgávuna at umboða Føroyar og verja ræðið, tann nýggja stýrisskipanin gevur Føroyum. Men aftrat hes- um hevur hann fingið uppgáv- una at skapa hina bestu sam- vinnuna millum Føroyingar og Danir og leggja felagsviðurskift- ini og samvinnuna so til rættis, at felagsskapurin kann bera á- vøkstur, andaliga og figgjarliga menning, báðum tjóðunum, Før- oyingum og Dønum, til heiðurs og sóma. Javnaðarmenn hava í mong- føri staðið í hørðum stríði um við Andreas Samuelsen, ikki bara i ti nationåla, men eisini i ti sociala og øðrum heimapo- litikki viðvíkjandi. Men hetta stríð var meiri harðrent undan krignum, serliga í teim fyrstu árunum hjá javnaðarmonnum í føroyskum politikki. Seinastu árini, serliga kriggsårini hava viðurskiftini háttað sær soleiðis, at menn, id annars eru mót- støðumenn, hava verið riknir saman til samarbeiðis fyri at bjarga landi og fólki. So hevur eisini verið hjá okkum javnað- armonnum, sjálvstýrismonnum og sambandsmonnum, serliga hjá okkum, id vóru valdir til at standa á odda, Louis Zacha- riasen, Á. Samuelsen og mær. Út frá royndunum av samar- beiðsavtalunum undir krignum hava vit treysti til, at A. Sam- uelsen vil leggja sína orku á saman við hinum styrismonn- unum at fáa framd tey mål, id javnaðarflokkurin, sjálvstýris- flokkurin og sambandsflokkurin undan løgmansvalinum og set- anini av landsstýrinum skrift- liga komu til sættis um sum minsta krav til landsstýrið. Máltrætan er loyst og føroyskt mál er vorðið høvuðsmál. Flaggmálið er loyst — og før- oyska flaggið hevur vunnið fullar sømdir. Lóggávuvaldið og rætturin til fult heimastýri við samráðingar- rætti í útheiminum eru vunnin. Stutt sagt — sjálvstýrisrætt- urin er vunnin óskerdur í heima- stýrislógini. Kunnu vit nú loysa allar teir spurningar, sum sam- -———— Á FØROYA LØGTINGI 5/5 -48. Val av legmanni, Fult hús. Mikil spenningur. Hvor kom at tann, ið fekk heiðurin at verða Føroya fyrsti løgmaður eftir okkara nýggja stjórnarlagi? Formaður boðaði frá: »So fer fram val av mannic. Skrivari kvøðuseðlarnar út. Tá ið seðlarnir aftur- heimtaðir og upp var talt, talaði verða løg- tingsins bytti at- vóru formaðurin: vAndreas Samuelsen er við 11 atkvøðum valdur til løgmann“. Hin kosni løgmaðurin bað um orðið, takkaði fyri heiðurin og álitið. Hann strongdi tað heitið, at hann vildi vera loyalur og móti gera trúgvur tí nýggja stýris- lagnum tað, ið hann var mentur fyri at fáa hitt besta úrslitið og bað tingmenn um at hjálpa sær í hesum arbeiði. P. M. Dam fekk so orðið: »Hetta er Okkara mætasti maður er vald- ur. Føroya løgmaður. Eg skal vegna flokk mín ynskja honum alla góða eydnu og lova honum og ein søgulig stund. ——————————————>——— gonguflokkarnir eru vorðnir samdir um at seta fyrst á ar- beidsskrånna hjá landsstýrinum, má sigast stórhending at vera farin fram í føroyskum stjórn- arlívi, fólkamenning og lands- uppbygging. Nú eiga allir Føroyingar at lata smáligt klandur fara og vera við til at vísa, at vit eru menn at stjórna landi okkara. Í Havn, tann 6/5—1948. P. M. DAM Vit lata: Feskt kjøt og flesk pylsur feitivørur livurpostei salatir konserves tann stuðul og ta hjálp, ið flokk- urin kann geva innanfyri stjórn- arskipanarmarkið. Langar og drúgvar samráð- ingar eru farnar fram flokkanna millum um stjórnarskipanar- spurningin. Hesar samráðingar endaðu við kunnugt, at javnadarmenn, sjålvstyrismenn og sambandsmenn komu åsamt vid Danir um heimastýrislógina, ið fyri stuttum er sett i gildi. Við hesi lóg hava Føroyingar vunnið óskerdan rætt og at- støður til alt tað sjálvstýri, sum teimum stendur hugur á. Men vit, sum hava verið saman um at taka ábyrgdina fyri heima- stýrislógini eru greiðir yvir, at tað tunga takið er eftiri, takið at fáa hana at virka, so at hon av sonnum verður at geva Før- oyingum tað, sum hon ber møguleika í sær til. Tað skal ti ikki vera nøkur loyna, at javnaðarmenn, sam- handsmenn og sjálvstýrismenn hava verið í samráðing um at seta landsstýrið, og at flokkarnir skriftliga eru vorðnir samdir um at seta sær sum minsta mál: sum 1) Beinanvegin at føra ta so- cialu forsorgina, id er út av lagi ring í Førovum, á hædd við ta socialu forsorgina í Danmark. 2) At fremja sjúkrahúsmálið heildarætlanina. Lands- stýrið skal til Ólavsøkutingið leggja fram fullfiggjað uppskot til finansieran av byggingini. Hetta málið krevur miklan pen- ing — um 10 milliónir, siga kønir menn. 3) Havnabyggingin í Føroyum krevur so miklan pening — bara í Havn kanska 9 milliónir at kommunurnar kunnu ikki,