leygardagur 5. juni 1948síða 2

5. juni 1948 Hitt fria initiativid fekk leysar teymar. Undir síðsta verðaldarbar- daga høvdu nógv lond sera góð- ar tíðir. Tey svumu í pengum og høvdu pengar til góðar. Men tey vóru slýrd bæði undir og aftanå kriggi eftir borgarligum reglum. Millum hesi lond var Noreg. Wilhelm Keithau professari greiðir í bók síni: »Det norske folks liv og historiec soleiðis fra: »Teir norsku innfluttnings- menninir (importører) sidan 1915 verið noyddir til at hava virki sítt innan fyri trongt mark. — Nú teir knappliga fingu síll gamla frælsi aftur, gjørdust teir næstan frá sær sjálvum eftir at nyta tað út í æsir. Allir vónaðu at koma fyrst við sínum nettupp ein sjálvur kundi sópa til sín vinningin undan honum, hann kappaðist vid.« Og hann sigur frá, at tað bar við sær, at innfluttningurin øktist øgiliga, og høvdu boðsendingum, so innfluttningsvirði rann upp til óførar peningamongdir. Mest tóku mannfakturvørurnarf Virði av tí árliga innfluttningi undan krignum lá undir 40 milj. kr. Í 1919 var tað 448,8 milj. kr. Fulla virði av innfluttningi fyri 1919 gekk upp í næstan 2,6 milliardir kr. Hálv milliard meira enn allir ágóðin í útlandinum. Sama skilið var í 1920. So hóast farmasiglingin legði niður 1,6 milliard kr., so var hon ikki før at greiða helvtina av inn- fluttningsyvirskolinum. Hetta er so mynd av leysum vinnulivi, sum ikki er trongt av nøkrum banni ella steðga av innfluttningsloyvum og spurningum. valuta- Hetta var inngongdin til tær stóru kreppurnar og neyðina, ið var aftaná fyrra verðaldarbar- daga. Óført er at kunna fáa leysar teymar, men illa fer tað at bera til, tá ið nógv skulu svíða fyri tað. Fáa slíkar hugsanir vald, fara lond brátt á ørmundahúsi. Um viðrar, fer SMIRIL tl Klakksvikar sunnudagin 6/6 kl. 9. Farið verður úr Klakksvík aftur kl. Í um náttína. Smirils administrator. FØRCYSK grensápa er tann besta | FØROYA SOSIAL-DEMOKRATUR Legmaður og landsstjórn. Er tað ikki eitt mistak av javnaðarmonnum og Louis Zachariasen, at teir hava verið við til at velja løgmann og seta landsstjórn sam- bandsmonnum ? Henda spurning setur ivaleyst mangur sjálvslýrismaður og javnaðarmaður fram í dag. Ikki haldi eg tað, haldi har- ímóti tað var tað einasta rætta, ti teir vildu yvirhøvur ikki kunna forsvara at latið onkran fólka- flokksmann komið í løgmanns- stól ella landsstjórn, aftaná at Thorstein Petersen á opnum danatingi hevdi sagt at stjórnar- saman við lógin skuldi einans vara skamma stund. Skal tað hevur vunnið vid samgonguna, ella sjålvstyrismenn, so er lad av- metast um hvør ið sambandið javnaðar- og gjørt leir seinru, ti lað er ólrú- ligt at sambandið er komið so langt á sjålvstyrisleid, verið seg av hvørji orsøk. Tad er øll vón til, at henda okkara fyrsta landsstjórn kann og vil gera eitt gott arbeiði fyri fólk, tí hetta eru teir somu menn ið stýrdu Føroyum frá 1940 -43, tað løgtingsskeið i Føroya søgu — lað løgting, ið legði støðið undir peningaligu land og glæsiligasta menning vórðu kallaðir av teim politisku turr- tingsins, meðan leir skýrdir og geldingunum, ið nevna seg fólka- flokksmenn. Th. vildu vvirhøvur onga megi geva Petersen og fylgisneytar Førova løutingi, vildu enntá geva loyvi til at sjálv lívæðr landsins skuldi seljast til aldargamla útlendingar, skipaflotin. — An- drass fekk sínar menn til at hjálpa javnadarmonnum og sjålvstyrismonnum til at forða hesi óbótagerð, og fekk sínar menn til at hjálpa til at føra ein skatlapolitikk igjognum, ið gjørdi tað møguligt, at seta teir grunnar á stovn, sum i dag eru so ómetaliga tøkir. Slíkt er sjálv- styrispolitikkur í verki, ti, sum sjóvarbóndin sigur: >Annað skal til enn ordabrask....«. Javnaðarmenn og sjålvstyris- menn vilja nú hava úrslit, ikki parolur, vilja ikki lata seg reka í krók av politiskum skról- arum. År FØROYA BRUNATRYGGING Hús - innbúgv - ver- ur - verða tryggjað. Tit fáa bestu málingina hjá okkum. M.P, Jacobsens málarabúð., Nr. 21 Listaframsýningin á Olavsøku, Málningar, skurðmyndir og gagnlistir til hesa fram- sýning eiga at verða innsendar í seinasta lagi 1. juli til JANUS KAMBAN. Tyduligt navn á mynd ella luti og prísur (ella navn á eigara) má fylgja við. Framsýningarnevndin. Sosial umsorgan Í Feroyum. | Tað er eingin propaganda, tå ið ein heldur fram, at sosial umsorgan her á landi er sera vánalig. Tað er altíð ringt hjá manni at gerast sjúkur, og hevur hann hús at halda — konu og børn — hevur hann aftrat síni sjúku tuð at hugsa um, hvussu konan og børnini fara at sæta sær, meðan hann liggur. Í gamlar dagar var sidurin tann, at tey neyðsløddu máttu sæta sær sjálv sum best. Konan — ella einkjan um ley vóru før, mállu royna at røkja ognina ella leita sær eftir eini hvørjari vinnu, ið tey kundu fáa nøkur oyru av. Tað er skiligt, at hetta var tungvint, og mangan mundu slík hús, har forsyrgjari fall frá, verða sera illa fyri komin. Tað skuldi verið batnað, men her hjá eru vit ikki komin so áleiðis sum vit skuldu. Vit hava vanlukkutrygging og sjukratrygging, men tær eru 6- fullkomnar, hava sitt fyriselta mark. Ein maður sum fær sjúku t. dá. brósísjúku, fær ongan studning frá nakrari trygging til familjuna. Kona og børn kunnu fáa onkra lítla hjálp, men tað munar ikki stórt. Skulu tey ikki doyggja, má mamman ul at ar- beiða, og uttan at greiða tað út í æsir, er øllum skiligt, at tað er ein tungur vegur. Somuleiðis um maður doyr av sjúku. Tey, ið eftirsita eru illa fyri komin, og skulu tey liva, má helst mamman út at arbeiða. Hetta er eitt stórt mál, og Føroyingar mugu royna at loysa hetta mál sum aðrar tjóðir. Er maður arbeiðisførur eigur hann, og hevur hann skyldu til at nýta síni arbeiðisføru evni; men er hann ikki arbeiðisførur, má samfelagið, sum hann er limur av, koma honum til hjálp- ar, til hann vinnur heilsuna aftur. At røkta og uppala ein barnaflokk er eisini ein stór samfelagsuppgáva, og samfelagið hevur skyldu til at stuðla einari mammu, sum kemur at standa einsamøll í hesum starvi. Nýskipanin hevur sosiala um- sorgan sum eitt høvuðsmál. Lat okkum ikki kalla hetta humana mál eina propagandaroynd. og børnini, okkum Viðmerkingar til blød. „14. septbr.“ brikslar okkum stóran ósiðaskap. Vit mugu siga, at hetta blað er sera framligt, tí øll vita, at tað hevur staðið á odda við persónligum álopum og illgitingum. Pennarnir har hava verið so skitnir, at teir vera ikki skitnari! Aftursvør, sum komin eru, hava altíð verið vrakað av teirra framligu álop- um. Teir hótta so í heilum við rættargangi. Farið bara til rætt- in, vit eru ikki bangnir at møta! Skuldi nakar verið førdur fyri rætt, so vóru tað loysingarmenn sjálvir. — Men er tað kanska ætlanin hjá tí nýggja politiska flokkinum at mulbinda mót- støðumenn við rættargangi? „Dagblaðið“ spyr, um blad- stjórin núsitandi á hesum blaði heldur at Føroyingar skulu yvirtaka skúlaskapin. Hatta er lætt at svara á, og einki at dylja. Blaðstjóri „F. S. D.“ hevur altíð hildið fram í blaðnum, at Før- ovingar fyrst og fremst skulu taka skúlaskapin, og tað heldur hann enn. Hann hevur einki ímóti at taka mest møguligt. Men má honum verða loyvt at seta ynskið fram fyri „Dag- blaðið“, at Løgtingið ger eina skilagóða figgjarlóg — og sam- stundis meira rættvísar skatta- lógir! Føroya søga í skúlunum. „Dagblaðið“ sigur, at fólka- skúlalærarar á Tvøroyri hava ikki sett uppskot fram um at fáa landsins søgu inn í Føroya skúla. Løgin ábreiðsla. Øll vita, at Føroyingar hava onga fullfiggj- aða landsins søgu, so hvussu skal slíkt uppskot verða sett fram? Vælsignaðir, tit Fólkaflokks- menn, sum vilja vera einsamall- ir um at unna fosturlandinum nakað gott, fáið okkum eina lík- liga fosturlands søgu, tá er gam- an í at fáa hana í skúlarnar. Og vit kunna svara fyri sambands- lærarnar, at vit trúgva so vist, at teir vera ikki ímóti, at fostur- landssøgan kemur inn um skúla- gátt.