mánadagur 14. juni 1948síða 1

þv CY SAN ; Á: i : bh urt FØROY, SOSIALDEMOKRATUR 8 53 73 FRÆLSI JAVNAÐUR BROÐURSKAPUR ; 5 Lýsingarprísur fyri mm: 12 oyru á På - . Á Blaðið verður bílagt á posthúsinum, og | > Nr. 22 Månadagin 14. juni 1948 kostar kr. 2,00 + porto um fjórðingsárið 22 årg. I. síðu, 10 oyru á 3. og 4. síðu MONOPOL OG FRÍ KA iduliga at síggja, at Tað er menn geva seg um, at landa- stýri leggja so nógv bond á orgarar. Teir fáa ikki vent statin, hitt al- menna, skal forða teimum og hefta teir. Handilsmenn, vinnu- lívsmenn fáa ikki høvi til at nýta síni Teir skulu til skriv- stovur, teir skulu til valutaráð, um teir ætla at nakað á stovn ella økja um síni virki. Hin fría kappingin og hitt fría fyritakssemi liggja í fjøtrum í slíkum samfeløgum. Øðrvísi er i løndunum við vinnufrælsi. Har situr hin fría kappingin í hásæti. Har kann hin dugiligi maðurin sleppa at royna seg og seta virki á gagn kunna veita øllum samfelagnum. Har er einki statsmonopol, har landsins sær sum evni. seta stovn, sum er einki kantórkrakkastýri. Soleiðis verður sagt. Men so- leiðis er tað ikki. Tað er nett- upp hitt í leysum teymum leik- andi fría fyritakssemið (initiativ), ið leggur seg tvørt fyri og forð- ar virkisfúsum monnum at sleppa fram at. Hin >harðkók- adi« vinnulivsmadurin ger seg til ein kong, ein diktator, og frystir øll onnur initiativ burtur. Hesir stóru »ringarnir«, sum teir i handilsmálinum kalla »trustar«, gerast stórveldi. Stór- ar verksmiðjur taka seg t.d. saman og stovna slíkan ring. Hann virkar eftir føstum ásett- um reglum. Hann veksur í styrki, sum eitt veldigt samveldi. Hann leggur ætlanir fyri einum stór- kriggi. Hetta kriggj fremur hann við øllum ráðum, sum fyriliggja. Hann etur seg fyrst inn í egn- um landi. Herjar á eins og eitt annað herlið eitt virki fyri og annað eftir. Sendir menn sínar inn sum njósnarar. Teir kanna um líkindi, og arbeiða til virki viknar burtur innan ífrá. »Trusturin« er peningasterkur, hann orkar tap. Hann setir vør- una niður til hann fær eitt veik- ari virki undir beinkin. Tá tek- ur hann tað — og tá rennur vøran upp aftur. Ella hann keypir aktiurnar fyri ovurprís. Ætlanin við tí er at fáa eigararnar at selja, so fær hann aktiumeiriluta; brátt hevur PPING hann alt virki í sínum hondum. Sum eiturkoppurin, ið spinnur, lokkar veið- eru sína og setir nót g una í nótina hesir modernaðu eiturkoppar. Eingin kann nakar sleppur at evni í slíkum samfelagi. Har er eitt monopol uttan líka. Donsk bløð siga nettupp í hesum døg- um forvitnisliga søgu um ein av hesum »trustunum«, margarin- trusturin Unilever. Hann er hålendskur av uppruna. Tad eru tvey hus, id »mergin« i honum. Hann hevur longu lagt allan margarinidnadan bæði i Hálandi og Onglandi undir seg. Og hann herjaði á Norðanlond undan krignum. Norski og vinnumanns- fosturlands- harða soleiðis samfelagsins tað, al síni hugsa royna eiga longu keypmanns- stætturin var so kærur, at hann mótstøðu — nú sigst tó, at ein Unilever-maður hevur fingið fótin innum í Oslo bæði londini fullu. beinan vegin, og komu øll mar- g hansara hendur. Í Danmark langur og drúgvur bardagi. Hann nýtti hesi vanligu ráðini: fekk menn sínar inn sum stjórar, keypti aktiur upp, setti so prísin niður, ella fordadi margarinvirkjum råevni, sum hann hevdi fingid sær vald gjordi men hini Svøríki fór garinvirki á var á. Undir krignum vóru teir virkisfúsir og arbeiddu nógv fyri Týskin. Tað hevur fokið, at hesin valdmikli trustur skal hava fingið klørnar inn í Før- oyum, men hetta er óváttað tiðindi. Danski ríkisdagurin ætlar nú at hava orðaskiftið um trusta- virki í Danmark. Vápnahvíld í Palæstina Bæði Jødar og Arabarar eru vorðnir samdir um at ganga við til vápnahvíld í Palæstina. Hetta hava teir kunngjørt umboðs- manni S. T., Folke Bernadotte greiva. BILSTØDIN telefon 364 Benesh, ríkisstjórin i Tjekkoslovakia er fråfarin. Tad undradi mangan, at de- mokratarnir Masaryk og Benesh, sum á odda høvdu staðið fyri tí fría Tjekkoslovakia, skuldu verða sitandi í sessum sínum aftan á, at Kommunisturin Gott- wald óregluliga hevði tikið sær ræði. Masaryk gav verðini svar stutt eftir: hann tók lívið av sær. Benesh, sum ikki hevði sýnt seg | alment leingi fyrr enn við lík- børu Masaryks, var enn sitandi sum ríkisstjóri og gav henda støða hans stjórnini ein vissan demokratiskan dám men nú fór so hann eisini. Grundin skal vera, at hann vildi ikki undir- skriva stýrisreglurnar. Nú verður tað ivaleyst Gott- wald, ríkismálaráðharrin, ið verður ríkisstjóri í staðin. Stutt er síðan, at valg vóru, og fekk kommunistiska stjórnin óført viðhald frá fólkinum. Har var tó bert ein felagslisti at stemma á. Hin listin var blankur. Mótstøðuflokkar høvdu ongar møguleikar fingið at gera vart við seg til valgið. Og har aftur at hevði agitatiónin hildið fram, at hann, id ikki stemmaði á felagslistan var ein svíkjari móti landi sínum. Við Benesh er ivaleyst sein- asti tráðurin slitin, sum bant Tjekkoslovakia til Vestur-demo- kratiini. Tit fáa bestu málingina hjá okkum. M.P, Jacobsens málarabúð, Vit lata: Feskt kjøt og flesk pylsur feitivørur livurpostei På salatir ; konserves Kødbyen, København. KØBENHAVN minusprongt. Um 2-tidina friggjamorgunin sigldi hitt nýggja ferðamanna- skipið hjá D.F.D.S. á mínu í sjomil frå Aalborg vita. Skipið kom frá København og heyði um 250 ferðafólk um- borð. Tað sigldi gjøgnum eina »rennu«, id nýliga er reinskað fyri minur og leysgivin fyri sigling. Tá skipið sigldi á minuna, var meginparturin av ferðafólk- inum í koyggjunum, og skipið søkk so skjótt, at ikki fingust bátarnir út, og heldur ikki var tíð hjá fólki at lata seg í. Skip komu skjótt til steðar at bjarga fólki, og flogfør frá Aal- borg kastaðu bjargingarbeltir niður til teirra ið svumu og flutu á sjónum. Manningin øll á „København“ og 200 ferðafólk vóru bjargað. Hvussu nógv, ið lótu lív, er óvist enn, ti eingin veit vist, hvussu mong, id við vóru; men hildið verður, at meir enn 30 menn- iskju eru druknað. Skipið er sokkið á grunnum og fæst óivað upp aftur. Lýsið dúgliga í Sosialinum. Lastvognskoyring Anton Arge (y) Húsabrúgv Tlf. 443