leygardagur 26. juni 1948síða 1

ØE p Á 6 , & SOSIAL-DEMOKRATUR FRÆLSI JAVNADUR BROÐURSKAPUR og kunnleika. Tað má vera ein | HITLER-SKIP VIÐ DEYÐA- Alt er ikki í lagi »Tingakrossur« hevði góða og áhugaverda grein um mentunar- standin — serliga millum ung- dóm okkara. Tað verður kanska hildið, at ov ofta verður trivið í henda spurning. Til tað er at siga, at hesin spurningur er hin týdn- ingarmesti av øllum samfelags- ins spurningum. Tað er sum allir aðrir ganga upp í henda spurning. Hann er aðaltætturin í mannalívinum, mál menniskj- unnar. Og tí verður hesin spurn- ingur ikki ov tíðum umrøddur. Allir kunna sanna, at vit hava mong problem at kanna og tala um viðvíkjandi mentunnar- standinum hjá fólki okkara. Og tá ið fólk okkara verður nevnt, so er fremst at taka fram okk- ara ungdóm. Hitt unga ættar- liðið er tað, ið bera skal lands- ins framtíð, og tað skal byggja á tað støðið, sum hitt fyrra leggur. Onnur lond eru sjálvandi eisini uppi í somu spurningum, og hava somu vandamál at greiða sum vit. Heimurin er farin gjøgnum tveir stórbardag- ar, ið løgdu eftir seg ein støðu- leysan og ivandi ungdóm, ið fekk slignan burtur allar skorð- ur undan teimum hugsjónum, hitt eldra ættarliðið hevði flutt teimum. Heimsmyndin broyttist eisini so heilt hetta nýggja tíðar- skiftið, og hin verkliga menn- ingin er komin so knappliga og hevur gjørt so stór stig, at menn- iskjan er farin heilt av fótum. Einki land í heiminum er kanska komið bráðligari í hetta harða streymrákið enn okkara. Og vit eru so lítið land og hava ikki so nógv at standa ímóti við. Allir lesturin, ungdómur okk- ara lesur, kemur uttan ífrá, og í hesum tíðum er hann ikki av ti slagi, ið veksur um vit og vandni = ungdómsins. Heldur tekur hann úr honum tann and- liga merg, ið hann kanska hevði. Ferðirnar til útheimin eru øktar í stórum eisini, og frá teimum kemur ikki mentun og menning. Men tað er sjálvandi lítið fram- stig í tí bert at ávísa brekini og einki at hava at seta aftur ímóti. Ei heldur gevur tað málinum nakran frama at gerast firtin, verja og siga, at ungdómur Føroya verður skammiliga við- farin, hann er ikki øðrvísi enn annara landa ungdómur. Sagt kann vera, at vit hava fingið ymiskar nýroyndir uttan- ifrá, men hesar hava enn ikki rinið nógv við. Skótararørslan og sportsrørslan, báðar skulu bera í tað borð at uppvenja og stimbra bæði kroppsliga og andaliga. Hetta er so statt eitt »midul« og ikki eitt mål. Ungmannarørslan er eingin nýggj rørsla, og ivaleyst hevur hon eisini gjørt sítt gagn; men ein kann fílast, at úrslitið av virki hennara er ov lítið. Tann, id verið hevur uppi í ungmannafelagi, kann ivaleyst ofta hava verið svikin. Leiðslan kann kanska ikki altíð hava verið av tí besta, men limir hava ikki altíð sýnt stóran á- huga. Teir hava sjáldan møtt, uttan til hina vanligu ársveitsl- una, so henda veitslan hevur næstan verið hitt einasta, ið sýnt hevur at bragdað hevur í felagnum. Ungmannafelagið, um hugur kann skapast um virki tess, kann vera hin størsti stuðul til anda- ligan vøkstur millum ungdómin. Har kann hann skifta orð um øll tey problem, ið mannfelagið hevur at takast við. Har kann hann læra samanhald og at skilja sínar sambygdarmenn. Tjóðskaparspurningurin kann har sjálvandi verða havdur frammi, men ikki gjørdur til ein politiskan partaspurning. Saman um tikið er at siga, at ung- mannafelagsrørslan nettupp eig- ur at skapa og fremja tolsemi millum manna: at allar hugs- anir og áskoðanir frítt sleppa til orða og sáttliga verða umfarin. Slíkur andi er eyðkenni fyri alla sanna mentan. Lesiringurin — hetta nýggja og frálíka undirvísingarlagið — hevur eisini verið nevndur við- víkjandi = mentunarspurningin- um. — Hetta er eitt lag, sum teir nýta nógv uttanlanda, og siga allir tað at bera góðar fruktir. Slíkir lesiringar eru iva- leyst sera hentir at knýta aftur at ungmannafelagsfundunum. Andalig mentan er mál menn- iskjunnar. Men ikki ein mentun, sum bert treingir seg um vitan moralsk mentun. Mentun og menning, sum stimbrar ungdóm, so hann gerst fráhaldandi og kann sær hógv. Tað er siðmenningin í rættum týdningi. Skulu trolarar verða seldir? Røddir eru uppi, sum mæla til at selja trolarar til Týsk- lands. Og saman við hesum til- mæli fær sum vant Vinnuláns- grunnurin óførar ábreiðslur. Tað er langt síðan havt á máli, at øll skipakeypini vóru ikki góð, og best hevði verið, at landið hevði skipað keypini við sakkønum monnum á odda. Men hin samfelagspolitiska á- skoðan her á landi var ikki sint at fara hesa leið. Tó er at nevna tað rangsagt at siga, at meginparturin av skipakeypunum hava verið burtur úr vón og viti. Vit skuldu hava fiskiskip, og Vinnuláns- grunnurin var hin óføri stuðul fiskimannsins at fáa hendur á hesi skip. Vit hava fingið nógv góð skip, sum lagt hava inn óført. Tey vánaligu skipini eru í minnitali. Kann vera at best var at selt onkum trolaran, men so mugu ráð vera at fáa annað skip í staðin. Ringast ráðini, ið gerast kunna, er at fara og selja, og so gera tað, at fiskimenn liggja uppi á landi. — Óført er at fáa nýggjar og nýmótans trolarar, men fleir kosta eisini stóran pening. MANNA-BEINUM SKAL VERÐA TIKIÐ UPP ONGLENDINGAR SØKTU TAÐ YVIRI VIÐ NOREG Í 1944 Týskarar sendu nógv skip upp til Noregs, og nógv vóru søkt, so har liggja við botnin mongdir av skiparovum. Nú eru teir farnir at heyja upp frá botni hitt stóra týska hermannaskipið »Riegel«. Ensk flogfør søktu tað í 1944. 3800 manns doyðu, helvtin fangar. Fáir komu undan við lívinum. Eini 1000 lík róku á land, men teir halda, at eini 2000 liggja eftir í vrakinum. Eitt felag úr Tróndheim keypti vrakið og er farið at kanna skipið innan. Kavarar, sum niðri hava verið, siga seg at hava funnið fleiri hundrað beinarøð í koyggjunum, gong- unum og í lastini. Skipið skal verða tættað, so tað kann verða fylt við luft og flotna upp. Annars hava tjóvar verið fram við longu. Kavarar hava verið og skorið spøl og maskinur leys á dekkinum og niðri undir. Tað lættasta er tikið og selt á „svarta børs«. Hetta er ætlandi gjørt myrkar vetrarnætur og í mjørkaveðri. Lastvognskoyring Anton Arge (y) Húsabrúgv Tlf. 443 Vit lata: Feskt kjøt og flesk pylsur feitivørur livurpostei salatir konserves