mánadagur 23. august 1948síða 1

RA FØROY SOSIAL-DEMOKRATUR FRÆLSI Nr. 32 | Lýsingarprísur fyri mm: 12 oyru á I. síðu, 10 oyru á 3. og 4. síðu JAVNAÐUR Mánadagin 23. august 1948 Blaðið verður bílagt á posthúsinum, og kostar kr. 2,00 BROÐURSKAPUR 5) w pus -< | porto um fjórðingsárið Ælingin eystanfyri. Skuggin frá samráðingunum har eysturi í Moskva fellur á alt og øll. Hvønndagsverkið hjá øllum gongur sína vanligu gongd, men hetta stóra landið og hesin stóri ókunnigi býurin við síni dimmi miðstøðu borgini Kreml, har hesir gátuføru menninir sita, ið nú hava so nógvar av heims- ins træðrum í sínum hondum, koma hóttandi upp í hvønn- dagsmyndina. Tað verður sagt, at vit skulu ikki øsa okkum upp við kriggs- ótta, tað er kríggsøsingin, sum verður atvoldin til brandin. Fáur og eingin man vera, sum av verunliga huga fer at fram- gykla sær eitt snarligt kriggj millum stórveldini. Hugsanin er so ómøgulig. Minnini um henda oyðandi bardagan, ið var, standa enn so livandi, sárini eru líka greflig enn, menn standa ágrýtnir og royna at lekja tey. Kønir menn siga okkum eisini, at eitt annað stórkriggj fer at gera enda á øllum tí, sum hin hvíti maðurin hevur bygt upp við sinum viti og kynstri. Um knøtturin skuldi staðið, so verður Europa avtoftað — ein svartnr, rúkandi øskudungi. Ella um annar parturin lá om- aná og varð sigursharri, fór hann at standa framman fyri sorlað- um londum, id uppbygt skuldu verða — ein uppbygging, sum fór at volda størri trupulleikar enn alt tað, ið nú hevur ligið fyri. í Tað er so statt tey ringastu líkindi, id hugsast kunnu, fyri einum verdaldarkriggi. Eingin kann hugsa sær, at menn við vanligum skili fara at taka á seg slíka ábyrgd. Men søgan sýnir, at hendingarnar ofta kunna koma so aftan á hvør aðra, at menn ikki kunna stedga teimum. Tað er sum ein megi rekur menn móti nøkrum, sum leir ikki ætladu, men sum teir ikki sleppa undan. Soleiðis hev- ur ofta verið. Teir hava sagt, at teir gjørdu tað, teir kundu at sleppa undan ófriðinum, men tað tóktist, sum var tað ein natúrlóg, id ikki vil gera bøn, ið trokaði á. Ivaleyst er, at menn royna tað teir kunna — tað hava sam- ráðingarnar í Moskva prógvað. Vit skulu eisini vóna sum longst, at okkurt úrslit fæst. Støðan kann ikki verða, sum hon er. Berlin-hólmgongan má enda við einum ella øðrum. Veruprísirnir. »Dimmalætting« skrivar um prísviðurskiftini í Amerika, sum hava so stóra ávirkan á somu viðurskifti í Europa. Amerika er landið, har frí kapping er, hin republikanski flokkurin kom til ræði, og hann er ein flokkur, sum vil beina burtur eftiransan vid vinnulivi og prisum. Prísirnir fóru óført upp í Amerika, og tað var hin stóra orsøkin til, at hitt stóra lánið, sum Ongland tók í Ame- riku, var etið so skjótt upp og gjørdi ikki tað gagn, væntað var. Marshallhjálpin skal byggja upp Europa, men hvussu væl henda hjálp skal muna, fer at standa á hinum amerikansku prísviðurskiftunum. Førovingar hava ikki grund til at rósa eftiransanini her á landi við handilslivi og prísum. Prísir her eru hægri enn nakra aðrastaðni, og javni millum pris- ir og lønir er ongantíð komin. Vørur, sum vit fáa úr Danmark, eru tvær reisur so dýrar sum har. Allar matvørur her eru nógv dýrari enn í Danmark. Tað man ikki bert vera stórur ágóði av vørusalgi, ið atvoldin er, men øll tey millumlið, sum handil okkara hevur, og sum hvørt sær skal hava vinning. Her á landi tørvar harðliga ein stovnur, id eftiransa kann handlinum. Tað er rætt, at tað er eingin bati at økja um løn- irnar, og so í sama mun at fáa prísirnar upp. Lagaligari er at royna at fáa javna millum lønir og prísir. Leita eftir um íkki prísfall kann fáast, tað verður vegurin at fáa vinnuútreiðslur og allar útreiðslur niður. FØRCYSK grønsåpa er tann besta Handilsviðurskifti okkara við BRETLAND Handilsvidurskiftini um landi er hin mest tydning- tåltur í landsins lívi. hjá ein- armikli Lond hava tí altíð lagt dentin á at lívga um handilslívið, at knýta handilsbond við tey lond, ið lagaligast er at handla við, at finna marknað í londum, har bestu prísir eru, har bestu lík- indi kunna vera at sleppa av við tær vørur, landið framleiðir. Ti er tað av avgerandi týdn- ingi, at handil við útlandi og marknaðarlíkindi í ymsum út- londum verða hildin undan partapolitiskum innlendisstríði. Tað er eitt av teimum málum, sum politikkarar í samdum álv- ara skuldu kunna tikið seg sam- an um og virka fyri samfelagn- um til frama og gagns. Thorstein Petersen, formaður Tingsins størsta flokk, hevur sett ta álvarligu skuldseting fram, at danskir politikkarar royna at ræna útlandshandilin — serliga Bretlandshandilin — undir danskt ræði, og til at fremja ætlan sína, royna teir bæði snildir og ósannindi. Vit draga ikki hetta mál fram fleiri ferðir við tí huga at lýsa frá persón- inum og politikkaranum Thor- steini Petersen og í teirri ætlan at fáa gølur burturúr; men tí tað er ein frammaliga standandi politikkari, ið ber hesi tíðindi, og tí at Danir — stýrismenn Dana rongja hesum, og at føroyska fólkið hevur fullan rætt til at krevja, at hetta alt kemur í ljósmála og verður frá- greitt. Tað er ikki at dylja, og er ofta sagt, at danskt stýri hevur ikki altíð verið hitt besta fyri Føroyar. Ti situr eftir í nógv- um Føroyingum ein illgitan til Danir og danskar stjórnarmenn, og er lætt oftast at fáa hesa ill- gitan upp at loga. Danir við- kenna eisini, at teir hava gjørt mistøk. Men nú vita vit, at teir hava lovað at beina hesi mis- tøk og, hóast bæði londini hava uttanríkisráð í felag, geva Før- ræði til at líkindi eru, oyingum rætt og handla, har bestu og vera sjálvir uppi í, har sam- ráðingar fara fram og føroysk áhugamál eru uppi í. Sjálvandi vita vit, at menniskjuni íkki altíð eru at lita á; men heldur illteinkin fram at verða sáddur manna millum, landa millum og tjóðanna millum, so er fá- fongt hjá politikkarum at tala um sått og semju og at byggja upp eina skiljan millum fólkini. Viðvíkjandi okkara viðurskiftum so skuldu líkindi verið at fingið trætuna eftirkannaða og skuld- setingarnar prógvaðar til lítar. Førovingar allir vilja hava Bret- landshandilin = standandi við. Danir siga, at teir eru í uppi- setri við útlendskt gjaldoyra, teir hava ti eingi ráð at lata gjaldoyra frá sær og til okkara, men heldur, at vit vinna okkum gjaldoyra sjálvir, Løgtingið skal seta nevnd niður, id fara skal til Bretlands at tingast við Bret- ar um sterlingsáttmálan og øll okkara handilsmál við land teirra. Umstøðurnar skuldu so statt verið góðar at fingið eina frágreiðing — og ikki minst: verið góðar at fingið gott úrslit okkum til gagns. At skipa fyri handli okkara Nýskip- Danir sjálvir er gamalt mál. anin forðar ikki hesum. hava sagt, at teir vilja ikki forða okkum. Teir hava játtað okk- um sakkøna hjálp bæði í hesum máli og øðrum málum. Føroya fólk er nú mótt og troytt av skuldsetingum og gitingum. Øll trákkast eftir, at hin politiska luftin gerst reinari, enn hon hevur verið higartil. —ii Trolarar ivingasamir. Trolarar, sum fara skulu út at veiða, eru ivingasamir, hvar teir skulu fara. Eingin fiskur er fyri trolarum í Íslandi, og verðaldarstøðan er einki vorðin øðrvísi, at líkindi skuldu verið at roynt aftur í Hvíthavinum. Onkur tosar um Grønland. Fiskur er nógvur har fyri snør- inum, men royndin hjá >Jóannes Patursson« í fjør sýndi, at fisk- urin stóð uppi í sjónum, og at ikki bar til at taka hann við trolinum. Tit fáa bestu málingina hjá okkum. M.P, Jacobsens málaraðbú.