leygardagur 28. august 1948síða 1

SOSIAI: DEMOKRATUR EFTIRANSING ein sosialistisk meginregla Í hesum døgum verður nógv talað um eftiransing (kontrol). At eftiransa útsølu og innsølu, eftiransa fiískasøluni, eftiransa prísunum, eftiransa inntøkun- um og skattunum, sum tiknir skulu verða av inntøkunum. Politikkarar, bløð, alt rópar um, hvussu illa eftiransað verður: Útlendingar taka handilin, út- lendingar ráða peninginum. Va- lutakylid veksur, tað bólnar upp, og fer ikki strangari eftir- ansan fram, brestur tað — og tað verður bresturin, ið merkist. Soleiðis kemur alment fram. Men munu nú øll hava givið sær far um, at hetta við eflir- ansing er eitt stórpolitiskt stríðs mál, eitt mál, sum heimspoli- tikkurin tekur sum eina megin- reglu. Hin liberalistiska hugsanin hevði og hevur tað í skildri sin- um, at eingin efliransing skal verða. Liberalisman sigur, at eftiransing frá samfelagsins síðu drepur alt initiativ. Maður skal í vinnu og handli hava fríar hendur, tá kemur virki hansara øllum samfelagnum til góðar. Sosialistiskir hugsunnarmenn hava langt síðan åvist, at hetta fer aldrin at bera til. Hetta er dráp fyri samfelagið, dráp fyri hin minnimenta. Hetta førir lemjandi kreppur við sær. Hella kann bera í lag eitt skifti í rík- um, blómandi londum, men um- skiftið kemur einaferð, og tað verður eitt umskiftid, sum mun- ar. Serliga aftaná stórbardagar sum seinasta er tað, at hesar báðar hugsanir: eftiransing og eingineftiransing, bresta saman. Annar parturin rópar at geva leyst, og annar parturin heldur fram, at nú krevur mest at eftiransa. Ti må spurningurin selast fram nú ið her á landi verður spurt eftir eftiransing, og at vit mugu taka undir hond ——— [[[y[[[[[[[[[[[y[[[[————————[f|—=—————o»———J—— ulflyting og innflyting: ansa okkara handli, um politiskir flokkar í Føroyum hava sær fremst hesa sosialistisku megin- reglu, at alment eigur at fara fram strong eftiransing við ellum greinum í samfelagsins lívi. Og á henda spurning kann verða svarað nei. Fólkaflokkurin er ein flokkur, sum altid hevur talað moti eftiransing: hann vil lata = privatmannin sleppa at venda sær og ikki leggja uppi hansara virki. Sambandsflokk- urin hevur somu áskoðan. Bløð teirra tosa um tað ólag, sum verið hevur aftan á kríggið; men um á skuldi verið tikið, so fara flokkarnir at ræðast eftir- ansing: veljarar teirra verða móti teimum, og leir tora ikki at forða og seta skjotil á. >14. septemberg, umboð hins nýggja Tjóðveldisflokksins, er blað, sum eina harðast rópar á skilaloysi, sum fram fer í almennum lívi; men ein ivast á henda flokk, at hann, tá ið á stendur, fer at fremja hina strongu eftiransing, sum tørvar, Hann hevur enn ikki tort at viðkenna sær hina sosialistisku = meginrásina og -regluna. Hann sigur seg vilja sila vinstrumegin Javnadarflokk- sins, men hann hevur verun- liga ongan hug opinlýst at flyta seg so langt í sessinum — tað er ein hålvbrokkan og einki annað. Flokkin styðja eisini so góðireinstaklingshugsandi menn, ið eingin trýr fer at taka undir við einum politikki, id ætlar at rudda og ganga hinum einstaka so nær sum gjørligt. Men skil fæst ikki í okkara lítla samfelagi uttan henda so- sialistiska meginreglan eftir- ansingin verður hildin. Og skal hitt reina sjálvstýrið fremj- ast, er hon og hin sosialistiski politikkurin enn meiri fyri neyð- ini. Føroyskt kol - útlendskt kol - koks, Arbeiðsmannafelagsins kolasela, Tórshavn — tlf. 405 LL Nú skal Grenland verða opnað Hans Hedtoft, danski stats- ministarin, hevur verið í Grøn- landi, og hann sigur, at nú halda bæði Grønlendingar og Danir, at Grønland skal verða opnað og skal danskt iíniliativ sleppa inn í Grønlandi. Førovingar fóru langt síðan at røkja fiskiskap í Grønlandi. Teir hava av stýrisins atvoldum ikki kunna røkt henda fiskiskap til lítar, og stórur illvilji er staðist av hesum. Føroyingar mugu fegnast, at danskt stýri endiliga fer at koma til ta áskoðan, at Grønland kann ikki longur vera eitt stongt land, Eøroyskir fiskimenn hava altid tosnd um tað ónýtta ríkidømið Grønland goymir. Tað eru menn, kunnigir har uppi, sum hava sagt at var Grønland opið land, so vóru leir langt síðan fluttir upp hagar at búgva. Teir hava eisini nógv at finn- ast at, sum Grønlendingar liva undir hesum danska einaveldis- stýrinum. Danir hava longu gjørt seg út at gera nýtt >land- nåm« í hesi koloni teirra. Før- oyingar hava, sum viðurskiftini enn eru, somu rætlindi sum Danir. Teir hava siglt hesi árini aftan á kríggið — um ikki so fjølmentir sum undan — norð- ur hagar at veiða, og skip teirra eru komin fulllødd aftur. Nú, ið fyritaksemi og virkishugur sleppa fram at, eiga Føroyingar at vera framvið og royna at vinna sær nýtslu úr sínum nógvu og góðu royndum. ———"<siøvn Vit lata: Feskt kjøt og flesk pylsur feitivørur få BFF 5 FRÆLSI JAVNAÐUR BROÐURSKAPUR Lýsingarprísur fyri mm: 12 oyru á | . | Blaðið verður bílagt á posthúsinum, og | Nr. 33 1. síðu, 10 oyru á 3. og 4. síðu | Leygardagin 28. august 1948 kostar kr. 2,00 + porto um fjórðingsárið | 22 årg. Tey politisku ordaskiftini Høvuðsblaðstjóri Dagblaðsins tykist at vera ein lívligur mað- Hann vil hava »krut« í tal- urnar, Tingmenn halda. Ja, einum kann tykjast tað mangan vera svøvnligt at sita í blaðmannasessinum í Løgting- inum, so tað er kanska eitt sindur vekjandi í tí at hoyra menn flúgva upp og í harðlig- um orðalag seta skuldsetingarnar fram, sum vekja upp gamlar Tingsvøvnar, so teir fara á føtur. Ella síggja Tinglimir fara við ferð aftur og fram í hini hátt- virdu Tinghøll, summir speku- lativir við tumlunum í vestinum, granskandi tær lærdómsfyltu talur, teir skulu halda, aðrir spoyskliga læandi og tosandi hart við hvør annan, so formaðurin må ringja, og røðarin illsklige åtala órógvararnar, at hann skuldi helst fingið frið at borið fram sína meining. Tað er at ásanna, at tílíkt setir dám á lívið í tí gamla tingrúmi. Men einum kundi loyvst at spurt, um ikki kundi hent seg, at okkurt tydningarmikid lá frammi. Okk- urt sum átti at verið viðgjørt við einum sløgi av politiskum klókskapi og varni. Øllum hevur ikki tað verið lagað at sloppið at sita í enske Parlamentinum og lurtað eftir teimum tiltiknu uttanríkisdebatt- unum. Tað er tí ikki so lætt at siga, hvussu hesi áhugaverdu orðaskifti fara fram. Tó kundi ein hugsað sær, at Bretin, um hann so var Tory-politikkari ella stóð langt til vinstru í The livurpostei salatir EG: konserves Kedlye, København.