týsdagur 5. oktober 1948síða 1

SOS FØROYA - JEMOKRATUR FRÆLSI JAVNAÐUR BROÐURSKAPUR , Lysingarprisur fyri mm: 12 oyru á ; : Blaðið verður bílagt á posthúsinum, og Nr. 38 | I. síðu, 10 oyru á 3. og 4. síðu | Týsdagin 5. oktober 1948 | kostar kr. 2,00 + porto um fjórðingsárið 22 årg. Ein stór træta. Henda stóra træta í okkara heimliga politiska lívi hevur sín uppruna í pundsneyðini, og geva tí menn henni navnið punds- trætan. Summir siga, at hon var eingin træta. Hon kundi vera hin reina semja. Men grein fram í »Tingakrossi«, sum hevði hitt »Stedgid tjøvinum!«, og tå tók øsingin ræðið. so kom óangandi navnið Um vit skulu taka fram »ex- plosions«-evnid í hesari grein, so var tað tað, at Fólkaflokk- urin ælladi at biðja danska Nationalbankan um pund: geva seg undir danska náði og mis- kunn. Tað fyrsta, id spurdist burtur úr, var átala móli Louis Zacha- riassen, Landsstyrismanni, ið sum blaðstjóri »Tingakrossar« átti at bera ábyrgd fyri greinina. Fólkaflokksmenn fluttu fram, at hann sum landsstýrismaður átti ikki at hava skrivað slíka grein, og kravt varð av Løgmanni, at hann skuldi geva hesum stýris- limi eina álalu og ávaring. Tað ið kom burtur úr hesum fyrsta misåliti til Førova nýggja stýrið, var tað, at Louis Zacha- riasen fór frá sum blaðstjóri á »Tingakrossi«. Og síðan henda nevnda pundstrætan. Thorstein Petersen móti, at hann sum flokksins for- maður skal hava játtað at fara nakra vanvirðisliga biddara- gongd til hin danska National- bankan. Hann vil samráðast við Danir um hetta mál. Men tað skal vera sum við ein líkamann og handilspartnara. Ein træta er ein leikur mill- um tveir partar. Ein træta kann halda við í tað óendiliga, uttan so er, at onkur uttanveltamadur avger trætuna. Henda trætan er av teimum, sum ongan enda kann taka. Politisku flokkarnir hava samráðst á stongdum fund i og ti kann eingin uttanvelta- madur koma til og siga, hvussu orðini fullu. Fólkaflokkurin hevur navnið sum Føroya fri- geringarflokkur, og hann kann ikki ganga undir, at hann hev- ur viljað bidid Danskin um nakað. Hann helt eisini fram, tá ið vit vóru væl ábornir við útlendskan valuta, at Danmark fór at koma úr stríðnum sum fátækt land. Tað kundi ongar træfar i- umstøður hava at hjálpa okkum. Vit kundu heldur hjálpt teimum. Førova fólk hevur í hesum føri einki at vinna at taka støðu til trætur: hvør ið sigur satt ella ósatt. Tað ið ástendur er, at vit fáa handilsvidurskifti okkara í gott spor. At vit fáa útlendskan valuta, so vit hava líkindi at fáa vinnulív okkara at ganga, og at vil ikki koma at standa føst handilsliga og gerast undirbrátt- lig aftur. Um vit taka í aftur trætuna og uppskot politikkaranna til at koma okkum burtur úr punds- neyðini, so mugu vit halda, at politisku partarnir eru ikki so ósamdir, og at uppskotini eru ógvuliga átøk. Th. Petersen sigur, at vit eiga so og so nógv á hjá Dønum fyri fisk, sum vit hava sell, og sum vit ætla at selja til teirra, og hví kunna vit ikki fáa útlendskt gjaldoyra fyri henda fiskin ístaðin fyri danskar Ja, men var hetta ikki ætlanin hjá hin- um? Sjálvandi var ikki ætlanin, rættiliga bidda krónur? at vit skuldu Danir um henda peningin. Nú vil tað tibetur so væl til, at vit eiga nakað av pengum til góðar hjå Danmark, so hesa ferd er sendimannanevndin eingin bidd- aranevnd. Sjálvandi var betur, at vil framman undan høvdu gjørt avtalur vid Danmark um hand- ilsviðurskifti og fremmand gjald- oyra. Skal ein gera handilssátt- málar, so má hann teir, áðrenn hann selur og ikki aftaná. Nú er aftur sendinevnd i Danmark komin til samráðingar. Hetta eru eisini tydningarmikl- ar samráðingar. Nevnd skal eis- ini samráðast við Ongland. Sum sagt er, hevur Føroya fólk ong- an áhuga fyri at fáa politiskar trætur burtur úr samráðingun- um. Okkum tørvar útlendskt gjaldoyra, og arbeiði at vinna okkum tað til handar, eigur ikki at hindrast av partapolitiskum ótta og umhugsan fyri stemmum. Málið hjá hesum sendimonnum vera at fáa okkum lagalig handilsmálaviðurskifti. gera má og góð 'artapolitikkur eigur ikki at forða hesum royndum. Tit fáa bestu málingina hjá okkum. M. P, Jacobsens málarabúð. Teir stóðu upp um herðarnar i Berlin-stríðið. Ósemjan millum Rusland og Vestanlondini varð so løgd fyri Tryggingarráðið hjá teimum Sameindu Tjóðunum. S. T. hevur fundir í Paris, og ónsdagin var hetta skjalið frá Vestanlondunum framlagt. Tað hevur tungar ábreiðslur at bera Russum. Har verður beinanvegin sagt, at trætan um Berlin kann gerast so ålvarsom, at hon kann verða hvassar og ein vandi fyri friðarroyndirnar og hótta allan verðaldarfrið. Og framhildid verður, at bert Russ- ar mugu taka ábyrgdina fyri hesa trætu og alt, ið av henni Teir hava fyri øllum førsli til bypartin hjá Vestanlondunum, tað er Í at fáa umboðsmenn stendst. stongt og teirra ætan fyri hesi lond at flýggja úr týska høvuðsstaðnum, so at bert Russar verða eftir. Tá kunna hesir taka sær vald í Tysklandi og skapa eitt Tyskland eftir sín- um tykki, og sum kann ganga teimum til handar. devin, hin bretski uttanríkis- ráðharrin, hevdi, tåid hetta verð- ur skrivað, hildið ta storstu og mest áhugaverdu røðuna. Hon var eisini óført fagnað av fjøld- ini á fundinum. Hann dróg fram øll tey trætumál, sum hava verið og eru millum Sovjetsamveldid og Vestanlond, og skuldsetingar hans móti Sovjetsamveldinum vóru ógvuliga týðuligar og sterk- ar. Røða hans var eisini fram- borin við kraft og við átrokandi orðum. Eins og skrivað frá hansara landi og hinum samlondunum, bar hann fram, at atburður Sovjetsamveldisins var ein svør hóttan verðaldarfriðinum. Hann ávísti fyrst tann lut, ið Bretland hevði lagt til kriggid og tær ovdingar og teir missir landi hevði fyri hæði á landi og sjógv. Fjórða moti verið hesum hvørt hús lá í sorli ella øsku og mill. tons av handilsflotanum vóru farin til havsins botn og allan sin ágóða í útlondum høvdu teir nytt til bardagan. , arbeidinum at byggja upp land- ið og gera framtíðina trygga fyri hretska fólkið, men nú vóru teir noyddir at leggja frá sær og fara at våpna seg, ti eingin kundi kenna seg tryggan. > 55 | Rusland tosaði um at avvåpna men målid hjå teimum toktist at vera, at bert hinir skuldu av- våpna, tí lond sum Bretland lógu sum ein opin bók, id øll kundi kanna, meðan Sovjet- samveldið var læst og stongt. Fyrrenn Sovjetsamveldið læt upp og gav loyvi at verða eftir- kannað, kundi einki talast um avvápnan. Russar, mátti ein siga vúpnaðu. Teir høvdu undan krígnum 1 millión manns her standandi, men var vaksið til um 4 mill. Bevin endaði røðu sína við at heita á hin meiniga mannin um allan heim at sissa og sinna seg og nýta sítt skil. Hann kendi so væl hin meiniga mannin, og hann hevði tað álit til hansara, at tað fór at verða hann, ið bjargaði okkum úr vandanum og dugdi at fáa í lag tað samarbeiði, ið tryggja kundi friðin. - Aðrir umboðsmenn hava havt orðið og røður teirra hava verið sum teirra hevur verið í verðaldarpolitikkinum. Umboðsmaðurin fyri Ukrai- nu skuldsettu Vestanlond, liga Amerika, fyri at hotta frid- in og vilja taka rædi i heimin- um. Amerika ætlaði at útihýsa Russar úr europeiskum poli- tikki. Amerika hevði 500 her- støður um allan heimin. Stríðið í Palæstina stríð millum lond um olju og peningavald Sum sæst, so er S. T., id skuldi verða amboðið til fryðartrygg- býtt tvíningar. ein støða lands ser- var ing i » sundur Kvett av i ein vestara eystara hólk. Eystari standa Rusland og tey kommu- nistisku lond, sum tað hevur sær til stuðuls. Hinu megin Amerika, Bretska Samveldið, Frakland og so tey smålond, ið verðøldini, eisini í trætandi og megin er so hava demokratiskt styrislag eftir vesturlendskum sniði. Sjálvsagt eru tað serliga stór- veldini id seta dám á fundirnar. Smålondini hanga uppi í, og hjá teimum er vandin at taka støðu. Tey kunnu hava eina politiska hugsan, men vágaligt er at sýna hana, túið tey hava ein sterkan granna, ið ikki dámar hetta Sameindu — Tjodirnar stovnadar vid ti måli at skapa frið semju millum fólkini. Eitt støðið er lagt, men sýnið. vóru og