leygardagur 30. oktober 1948síða 1

- FØROYA. SOSIAL DEMOKRATUR FRÆLSI JAVNADUR BRODURSKAPUR Lysingarprisur fyri mm: 12 oyru å : | Blaðið verður bílagt á posthúsinum, og | Nr. 42 | I. síðu, 10 oyru á 3. og 4. síðu Leygardagin 30. oktober 1948 | kostar kr. 2,00 + porto um fjórðingsárið 22 Arg. I At selja Teir gomlu vóru beinanvegin smædnir, tá ið teir skuldu fara og fáast við ein handil. Tað var sum handilsskapur ikki lá teim- um fyri. Fyrst var tað, at luturin, teir seldu, skuldi vera av ti frægasta, maðurin átti. Hann mátti verða raldur burtur úr. Ella um tað var djór, so skuldi tað einki lýti hava. Tá ið so prísur skuldi verða áseltur, var tað sum selj- arin kvíddi seg við at nevna hann. Ja, eg veit ikki, segði hann: Tað var, sum keyparin mátti bróta eitt liði á, áðrenn hann fekk nakað út úr hinum. Og var so prisurin åsettur, og handilin fingin i lag, so var gremjanin tann: at eg hugsi, eg seldi tær tað ovdýrt. Nei, tað er kanska ovmikið. Eg veit ikki, eg eri ikki vanur við at selja. Munur kundi vera á monn- um, eisini tá ið selt varð. Men hetta lagið var nú vanligt hjá nógvum av hesum hábornu gomlu Føroyingum. Tað er eis- ini um teir, ið Rasmus Effersøe syngur í sangi sínum: Æg minn- ist úr gomlum sogum... Her er nógv broytt í okkara tíð. Tíðin er vorðin ein sølu- tid og vinningstid. Oll, sum hava nakað at selja, vilja hava mest møguligt fyri tað, tey selja. Tey sita ikki klumsin og koma sær ikki at nevna ein høgan pris. Prísir tykjast ongantíð at vera ov høgir. Ongantíð fæst ov- nógv fyri eina salgsvøru, um tað eru livandi ella deyðir lutir, ið tú selur. Tað er komin ein fígginda- skapur millum keypara og selj- ara. Tað er sum báðir partar lúra eftir hvør øðrum at vita, um annar ikki ætlar at narra annan. Vit frætta tíðindi um »svarta børs«. Tað vil siga ólógligur handil, har vørur verða seldar fyri ein okurprís, so eingin utt- an ríkmaðurin kann keypa. Londini áleggja fastar prísir. Londini seta niður príseftir- ansingarráð, sum eftirhyggja skulu landsins vøruprísum. Mong halda, at slíkir eftiransingar- hættir eru tekin á stýrisins eina- ræði. Tað er at leggja borgarar í fjøtur, halda mong, tá kann maður ikki snjúgva sær og nýta sítt virkisfrælsi, sum honum lystir, Vit mugu halda, at sum tíðin er, eru slyrisvaldini noydd at gera so, um ikki hin stóra fjøldin av keyparum skal verða svikin og snýtt Tað er harmi- ligt, at ikki kann vera lítið á menniskjuna, men í hesum vinningsriðunum, sum óvanligar tíðir bera við sær, kann ikki tað verða. Okkara lítla samfelag er eis- ini merkt av hesum riðum. Alt er at selja, og ongantíð fæst ovnógv fyri. Hvussu ið gongst við granna tinum, um hann fær nakað ella einki, ger ongan mun. Fært tå nógv fyri, so vilt tú selja til Ameriku ella annað ókunn- ugt land. Hann, ið keypir, má eisini ansa eftir, at hann ikki verður kravdur fleiri ferðir eftir pen- inginum. Fyrr var eitt orð eitt orð og ein maður ein maður. Nú mást tú vera varin har. Jú, tíðir hroytast Lyndi á monnum verður øðrvísi. Nylt lag kemur fram. Nýggir siðir, og teir eru ikki altíð hinir bestu. Sendinevndirnar Litid hevur frættst frå sendi- nevndunum, sum fóru landsins ørindi til Danmarkar og Bret- lands. Tær hava samráðst, og hoyrt er, at Danir hava játtað at rinda pundsskuldina hjá Føroyum um 8 mill. Vit skulu eiga á í Dan- mark fyri saltfiskasalg einar 20 mill., og hesar 8 mill., sum Dan- mark rindar, skulu so verða frá- drignar hesum ágóða. Nú skuldu nevndirnar havt góðar stundir, og nakað skuldi verið komið á skafti. Hesi við- urskifti, sum vit hava at skipa, skuldu einaferð verið komin í legu. Men um so er, verður alt ikki at skipast so einki verður at tala um meira. Vit fara í heilum at hava viðurskifti við útlandið, sum krevja tinging og samráð- ing. Men vit kunna sjálvandi ikki altíð senda fjølmentar sendi- nevndir avstað. Løglingið má seta fastar sendimenn í við- skiftalondunum, og teir mugu verða fastir millummenn millum okkum og so ávarandi útlond, General Franco OG VESTURLONDINI General Franco hevur dugad væl at snjugva sær. Hansara rørsla var facislisk, og hann helt við Hitler og Mussolini undir krisnum, men hann kom ikki undir somu lagnu sum hesir báðir, ti hann kom ongantíð upp í kriggið. Annars er at siga, at støða hans undir krignum var til gagns fyri teir Sameindu. Um Spania skuldi komið uppí, og Týskarar kundu komið fram at Gibraltar-sundinum, høvdu Onglands trupulleikar i Midal- havinum verið enn størri, og tå hevdi ívaleyst verið gjørt álop á Gibraltarvirkið Men Franco var dømdur sum ein útlegdarmaður og slapp ikki at vera uppi í Sameindu Tjóð- unum, sum stovnað var aftaná kriggið. Tann harðleikin, ið hann eisini = sýndi demokratiskum rørslum og monnum, sum vóru hansara politisku mótstøðu- menn, elvdu Vesturlanda stýris- monnum atdøma hann sum ein fígginda av demokratiinum, og summir hava eisini kravt, at tær sigrandi tj6dirnar skulu hava tikið stig til at fáa hann burtur. Men nú hevur pípan fingið annað ljóð. Nú frættist, at Franco og hansara facistiska Spania kemur til heiður og æru, og verður at siga heitt á hann í hesum døgum. Tað er tað ringa lag, sum komið er millum Sovjetsamveldid og Vesturlond- ini, ið gevur Franco leysari teymar aftur. Einaferð var tað hin russiska Bolsjevisman, ið dreiv Vestureuropa at lívga Hit- leri og hava hann sum bjarg- Vit lata: Feskt kjøt og flesk pylsur feitivørur livurpostei ingarmann. Hann skuldi vera verndarvirkið, at ikki »vandin« eystanifrå rann seg inn á Eu- ropa. Og nú eru vit mest sum aftur í somu skóm. Nú er tað eystanvandin, óttin fyri Stalin og hansara húski, id drívur Amerika og sjálvandi aftur at ti Ongland og Frankaríki at fara og blidkast við Spania og koma til tals við Franco. Amerikanarar hava ikki álit til Frankaríki. Tað er í einari fløkju, og um brostið skuldi á aftur væntast, at Frankaríki eins og seinast verður kollrent um stutta stund. Sovjetsamveldið er so hersterkt, at teir kunna strúka gjøgnum alt Miðeuropa og kan- ska vestur móti Atlantshavinum sum einki. Amerikanarar hava, sum líkindini liggja fyri, ikki vónir um at sita tryggir nakra- staðni í Europa uttan í Bret- landi og: Spania. Amerikansk sendinevnd hev- ur verið í Spania, og hava ør- indini verið tey at samráðast um verndartiltøk. Amerika heldur tað vera meira vert at vápna hin spanska enn hin franska herin, sum ikki er at líta á. Verður Frankariki hersett, so stendur tó Pyrenæarfjallið sum ein múrur og forðar, og haðani kunnu verju- og álopsstyrkir búgvast út. Franco skal eisini hava sagt, at fara Russar at ota seg vestureflir, so skal spanskt herlið møta teimum og berja teir eystur yvir aftur. Hetta er annars eingin ser- sjón. Politiskar hugsjónir mugu vikja, tá ið vandin bankar á dyrnar. Hin minni vandin má víkja fyri hinum størra. salatir konserves Få 8 Q. y o = A 9 Ur i] 3 = » < 3