mánadagur 27. juni 1949síða 2

27. juni 1949 FØROYA SOSIAL-DEMOKRATUR Nr. 24 Tað hevnir seg aftur Ofta verður hildið av hampa- fólki — ella rættari: fólk, id meta seg at vera hampafólk sum búgva í friðaligum lond- um, at ófriður og kollveltingar í fjarliggjandi verður ibirt og hildið viðlíka av óskikki- londum ligum fólki, ránsmannaflokkar, sum seta seg upp móli tí lóg- liga stýrisvaldinum bert tí lyndi og uppvenjing elva tey til tað. Henda hugsan er rong. Tað eru menniskju sum hava hug at berjast og kollvelta. Men tað er ikki vanligt, kriggj og ófrið- ur hongur ikki so við manna- ættini. Ein altid til, at tær storu múgvurnar í ein- um landi fara upp å flukt og taka til svørðið og kollvelta eina gamla landaskipan. Tad hevur eisini verid hugs- orsøki er g anin, at gamlar sidmenningar og mentanir hava verid brotn- ar nidur av åherjandi monnum, sum komnir eru utlanifrá, úr øðrum londum. Hetta er heldur ikki eftirfarandi. Svikið kemur altid innanifrå. og oftast er tad ein ráðandi yvirstattnr, sum er atvoldin til tað. Hann hevur ikki dugað at sæð sínar vitjunartíðir — hann hevur kúgað og latið landsins undirstætt líva í neyð og armóð, inntil neyðin og armóðin hava verið so stór, at tað hevur stað- ið á tremur, og at endanum er flotið yvir. Soleiðis sýnir søgan domini. Hilt rómerska verðalda- veldið fall ikki, ti ley umkring byggjandi barbar-fólkini herjaðu á tað, men ti at kjarnin av fólk- inum, slýrisvald og samfelags- skipan, vóru vorðin so spill og svikalig, at landið ikki longur hevði evni at verja seg. Ein undirstættur, ein stættur, heyði verið kúgaður og misbrúktur. Hann hevði gjørt uppreistur, sum hevði skakað rikið og gjørt tað veikt. Yvir- stættafólkið var vorðið til ein flokk av moralsk spilt- um veiklingum, ti soleiðis verð- ur endin av ti einstaka ella heilum stættum, sum >úlnylta- sín ognarleysa samborgara. nógv træla- eisini Dømini av hesari gongd eru eisini í okkara tíð. Russiska kollveltingin íbirlist av einari ognaleysafjøld, sum hevdi ligið undir í øldir. — Yvirslættafólkið hevði bóndanum, og láið livað av ti russiska so oddamenn fyri kollveltingar rorsluna eggjadu honum at taka til svørðið og at berjast fyri at mannarættindi, var vinna sini hann fúsur at gera tað. Á sama eystureuropeisku Ein órættvís skipan, har yvir- hátt var í hinum løndunum. stætturin átti allar ognir og hevdi alt vald og øll rættindi, sum hann hevdi arvað. Tað var skiligt, at fólkið, sum mótt var av slíkari skipan, tå ið lað fekk oddamenn royndi at skapa eilt annað stýrislag og javna ognir, skyldur og rættindi. Eitt av seinastu dømum um eina ringa uppreistur, henni, er Kina. Har hava bøndur og verka- menn í øldir livað í størslu ar- móð. Nú túið nýggj læra kom um ræltvisari og betri skipan, vóru menn skjólir at fylkja seg um oddamenn fyri hesa læru sosiala skipan og sum stendst av og ganga i strid. Yvir- og ognarstætturin í Kina tok to ikki av, spiltur, at hann hevur selt ley våpn, sum hann skuldi verja seg við og hevði fingið fyri amerikanska hjálp til figgindan. men var so heinanvegin Eitt annað er tó, um hin nýggja skipanin ber frælsi og sosialt rættvisi til ley, sum undir hava ligið. Kollvelting og harðræði bera í sær fræið til eitt varandi harðræði — og lá er hin arbeiðandi fjøldin kom- in úr øskuni í eldin tað er bert umskift, hon fær nýggjar menn og nýggjan stætt al kúga seg og hava seg til træl. Fundur uttanríkismála- ráðharranna í Paris komin af enda Tann trúgva og heila sam- ráðing millum teir stóru uttan- ríkisráðharrarnar, hin amerik- anska, hin franska og hin russiska um Tyskland, er nú komin at enda, og tað, sum fáur væntaði, er hent, at teir eru komnir lil eitt eina semju. Úrslitið er ikki tað, at Týsk- land er vorðin ein heild og ein eind, sum tað var tað men Týskarar hava tann ugga, at málið er latid teimum: teir sjálvir kunna virka fyri einari enska, hin úrslit OU tøj áður, 45 Skrivstovugenta við kunnleika í vanligum skriv- stovuarbeidi, maskin- skriving, fær plåss frå 1. juli, PRISRÅDID. serliga BARNAHJÅLPIN FORCYSK gronsápa er tann besta semju og skapa grundarlagið fyri tí samda Týsklandi. Berlin stongsulin er avtikin, og hert var á, at samhandilin millum Eystur-Týskland og Vestur-Týsk- land skuldu fåast øktur. Ymiskt verður hildið um semjuna. Summir siga, at vil skulu ikki frøa okkum. Gjógv- in millum Eystan og Vestan er hin sama. Hitt størsta úrslit var, at ráðharrafundurin er komin í lag aftur. Fingið er eisini í lag tað, at Eystan og Vestan kunna liva saman, um ley ikki eru samd um allar spurningar. Fransk bløð vóru hugagøð. Tey mettu mikið at vera vunn- ið. Her var st60id lagt til hin stóra alfriðu. Ensk bløð bóru fram, at hetta var ein sigur hjá mr. Bevin. Hansara seiga angul- saksiska tolni hevði drigið úrs- litið á land. Málið hjá telefonskipunum Stuttligt er at lurta eftir skip- unum, tá ið tey tosa í telefon- unum, men tíverri er ikki altíð lað føroyska tey nýta hitt besta. Føroyskt mál mátti vera illa viðfarið sum tað lá við ongum skriftmáli. Hitt vánaliga mál- brúkið merktist tí altíð mest, tá ið andalig evni vórðu umrødd. Men tosaðu teir gomlu Føroy- ingarnir um starvslivid á sjógv og landið, tá var málið fyrnd- argott og sat væl. Sjómannamálið er ikki tað, tað var, men verður ansað eftir, kann búnin skerast væl betur. Hví skulu vil nýta orð og orð- felli, sum fremmand eru, táið vit eiga ley okkara eisini ljóða betur? — Sjálvandi má ein sjófarandi tjóð, sum býr eisini úli í sjálvum verdaldar- havinum, eiga eill vælljóðandi sjálv, og sjómál. — Her er ikki rúmd at nevna slórvegis, men okkurt kundi verið tikið fram. »Hevur tú lurtað eflir veð ur- berætninginum?« verður sagt. Her er eitt gáloysni. Vit hava hill góða orðið tíðindi sum mangur maður sigur — vedurtidindi ljóða nógv betur. eisini Prøva verður ofta nýtt. »Vit provadu...« Soleiðis segði eingin føroyskur útróðramaður fyri nøkrum árum síðan, um so orðið var komið inn í mál- brúk hansara, og hann nýtti tað í ymsum førum. Hann segði royndi og royndir. Teir tal- aðu um góðar royndir og ongarroyndir, táið teir søgdu frá fiskilikindum. Í lagi, alt í lagi verður so ofta tikið til. Hatta er gott mál, men so verður hitl, sum sníkt seg hevur inn íslaðin fyri í lagi, i ordan ofta sagt. Helta er so mangan, at vit nýta tað føroyska orðið í einum føri, men so kemur hitt danska í einum øðr- um fori. Málvinur. Lýsing Tað verður gjørt kunnugt, at Landsstýrið Føroya, løglings- skrivstovan og landsstyrisskriv- stovan nú eru úti á Tinganesi (Skibsled húsini). Landsstýrisskrivstovan. SE arga at ran Føroyska hondsápu frá fabrik OKKARA Sápa - Vaskievni Bleyt sápa - Stongsåpa Mjoll vaskipulvir Rita såpuspønir TOILETSÅPUR: Fleur des Indes - Mopa - Favorit - Blåkolla - Rosa 3-8 Ckkara, SÁPUFABRIKK - TÓRSHAYN GIKTDAGUR Í Førovum sum í hinum nordanlondunum er stovnað felag, >Føroya felag ímóti giklsjúkum*, hvørs endamál tað er at hjálpa okkara giktsjåku. Jóansøkudag hevur felagið fingið loyvi til at savna pening inn til arbeiðið. Hettar verð- ur gjørt við at selja eitt lílið merki, ein mynd av okkara vøkru baldursbrå, sum í gomlum døgum varð brúkt til at lekja gikt við. Merkið kostar 25 oyrir, og biðja vit øll um at: styðja okkum við at keypa hettar merki Jóansøkudag. Um nakar á annan hátt vil styðja felagið við peningagåvu lítil ella stór — gerið so væl at senda hana til okkara kassameistara frú Joensen, provstinna, Tórshavn.