leygardagur 2. juli 1949síða 2

2. juli 1949 Tann 26. juni fylti stórskald- ið Martin Andersen Nexø 80 ár. Grundtvig sáli sigur at tað eru bert kempurnar id røkka henda aldur. Her hóskar tað í hvussu er, Andersen Nexø er kempa, stríðsmaður at beini, fyrst ti hann helt vera beint, fyri fí honum slóð hugur á. Og tað sum honum fyrst og fremst stóð hugur á var tey minni mentu, han fór ungur í herðna móti ti sum elvur mannamun, móti tí sum ger at summi verða kúgað til jarðar meðan onnur síta feit og fregin vá fleskinum«, Frá barns beini kennir hesin maður allar smámansins trupul- leikar, hann kennir hvat ið bilst í barmi á tí, ið gongur nábleik- ur og fjónaður og bert fær høvi til at líta at meðan >hini liva lív- ið<. Hann ins lítandi og avlagandi ávirkan á mannasálir og hevur sett sær kennir vesaladóms- fyri at draga fram í dagin tey sum liva í myrkri, goymd og gloymd av almenninginum. Í hesum bardaga hevur penn- urin verið hansara hollasta á- hælsi, við stórum listargåvum og heilasta eldhuga hevur hann skrivað eitt langt rað av høgt mettum bókum um hesi ting. Landsmenn hansara hava heiðr- að hann og longu fyri langt síðan givið honum heimarætt millum tjóðarinar stóru synir. Men hóast hetta hevur hann tó kennt snertin av tí at berj- ast mól storu«, at herja á tað samtykta, at halda annarleiðis enn tey nógvu. Vit einaferð, yteimum minnast ein sum boðaði studentum at brenna bøkur hansara á báli. Ivaleyst pappirid brunnið væl, men andi brennur ikki, eldur rustur og mølur tærir ikki anda, tað eigur smásinni at leggja sær Í prest hevur geyma. Allastaðnis sum mentad fólk livur um londini verður stór- skaldið Andersen Nex6 minntur í hesum døgum bæði sum lista- maður og sum menniskjavinur, mangar smáar menniskjahend- ur verða rættar móti sólini við góðynskjum fyri tí manni sum eitt langt og striggi gjøgnum FØROYA SOSIAL-DEMOKRATUR MARTIN ANDERSEN NEXØ liv hevur verid teirra hollasti talsmaður. — Ongatíið hevur hann kropið sær aftur undir, enn i dag stendur hann milt í andglettinum, frítt og opinskára heldur hann sína støðu fram fyri hvønn mann meðan »teir støru« spiggja gor ímóti honum og royna at fáa okkum ai síggja hann bæði sum landasvíkjara, mannvarg og alt annað ringt. Men hansara verk ber hann uppi, smásinnið fær ikki tak á honum, Andersen Nex6 verður standandi sum tann støri heil- stoypti = menniskjavinurin og listarmaðurin. Studentarnir 1949 Nú er stríðið at enda hjá teimum lesandi fyri eina tíð. 19 studentar og 12 preliminaristar fingu vit hetta summar av stud- enta- og preliminerskeiðinum í Havn. Av målsligu deilduni 9 studentar: Helena Arge, Tórshavn Elisabeth Danielsen, Sørvági Ólavur á Heygum Joensen, Tórshavn Karin Liitzen, Tórshavn Hans Nolsøe, Vági Jørgrim Joensen Næs, Miðvági Ditlev Hammer, Hovi Kirsten Olsen, Tórshavn Kristoffer Thomassen, Tørsb. og av matematisku deildini hesar 10: Ásla Arge, Tórshavn Halldór Christiansen, Tórsh. Hans Olaus Danielsen, Velbastad Gunnvør Hansen, Torshavn Arne Jacobsen, Torshavn Linjon Jacobsen, Tórshavn Johanna Louise Jensen, Tórshavn Páll Mikkelsen, Leirvík Per Mohr, Hoyvík Fritjof Hammer ur Skúoy, Hovi [ plantaguni helt Karsten Hoy- dal røðu fyri teimum nýggju studentunum; — hornorkestrid spældi og mannskórið sang, stúgvandi fullt var av fólki, so væl var at rúmið var stórt nokk. Studentafelagið hevði fyrireik- að veilslu, og við tað, at ikki fekkst høli í høvuðsstaðnum, arð hon hildin í tí nyggja húsinum hjá ungmannafelagn- um, á Velbastað. Farið var við bussum kl. 8 !/2 til Velbastadar. Veitsluhaldið byrjaði við at Niclas Andreassen bað øll vera vælkomin. Tá liðugt var at eta helt Louis Zachariassen, skúlamálaráðharr- in, røðu, hvar hann minti á orðini hjá Rasmussi í Haralds- sundi, hvar hesin helt at Gutt- ormur fór at taka við, og legði hann teimum ungu studentum í geyma, at taka vid ti id var teimum til bata her í lívinum. Vegna teimum nýggju student- unum takkadi Kristoffer Tho- massen við fáum og vælvaldum orðum. Olaf Petersen og frú av Skarði Joensen tosaðu so, og tað tann seinna segði var á sama hátt sum tað ið maður hennara segði í plantaguni á sinni, um hetta fongslið, vit liva i o.t. Sjúrður Liitzen bar kvøðu frá tí føroyska studentafelagnum í Keypmannahavn, har hann beyð teimum studentum, ið niður fóru at lesa, vælkomnar í fel- agið. Cand. mag. Løber, ið er danskur lærari og hevur verið her sum »censor« bar tinæst fram fyndarkvøðu frå donskum akademikarum. Erlendur Patursson, sum var ein, id fyrireikað hevði veitsl- una, las upp heilsu frá Dahl, yvirlækna, id var burturstaddur, Síðan tosaði hann um orðið byttur, helt tað koma av bytis- barni, t.v.s. at tá latinskúlin rarð avtikin og studentaskúlin kom í staðin...hann vildi ikki siga alla setningina á enda. So takkaði hann Nygárdi, rektori fyri, at hann hevði fingið skúl- an í lag. L. Waagstein bar so kvøðu frá teimum eldru akademikar- unum, tosaði um hvussu gott tað var, at ungfólkið hjá okk- um ikki nýttist at fara av land- inum 14 ára gomul at leita sær kunnleika, tínæst helt hann, at um nakar Føroyingur gjørdi nakað stórverk, skuldi hann lata øll fáa at vita av, at hann var Føroyingur(1). Karl Nolsøe helt, at best var at liva, meðan ein var á jørð- uni. Á frálíkum føroyskum fram danskur lærari við entaskúlan, cand. mag. A. Pe- dersen kvøðu sína, hann helt, at um føroyingar væntaðu, at teir, 10 arbeiddu á skúlanum skuldu fáa nakað av skafti, máttu teir sjálvir, øll fjøldin taka seg saman og hjálpa. Hóast hann bert hevur verið sløk 2 ár í Føroyum, tosaði bar stud- Nr. 25 II hann frálíkt føroyskt mál, so tað man ikki vera so ringt at læra sum mong donsk vilja vera við... Nógv varð sungið og nógv arð rópt hurra millum teir ið tosadu. Niclas Andreassen bað vælgagnist, borðini vóru beind av vegnum og farid vard at dansa. Tá stutt løta var gingin rarð tó hetta steðgað og farið varð at drekka puns og kl. 2 var fáur av leimum eldri gongu- forur. H. Við preliminerskeiðið tóku hesi prógv:; Jacob Bærentsen, Sundi Jógvan Sune Clementsen, Tórshavn Óluva Berna Dam, Kollafirði Gunna Danielsen, Kvívík Símun Magni Fuglheim, Tórshavn Hjallgrim Hilduberg, Fuglafirði Anna Elisabeth Jacobsen, Kvívík Jónsvein Mikkelsen, Leirvík Olaf Nielsen, Mykinesi Inge Eflersøe Olsen, Tórshavn Esther Thomsen, Sunnbø Þáll Thomsen, Nólsoy. z I Realskålanum tóku hesi realprógv: Doris Bærentsen Absalon Djurhuus Martin Frederiksen Helgi Hansen Nancy Jacobsen Margretha Magnussen Ruth Nolsøe Regin Olsen Torleif Rasmussen Peter Sigurd Rasmussen Erling Simonsen Trygvi Sondum Jógvan Sundstein Dagny Udbø Birna Zachariassen og millumskúlaprógv hesi: Malena Clemenlsen Anders Hansen Katrin Hansen Margit Hansen Birna Helmsdal Árni Isholm Hansina Jacobsen Hervør Joensen Andreas Johansen Gulli Johanson Jacob Lindenskov Sólvá Mikkelsen Margretha Mohr Tordis Mohr Fróði Mourilsen Kári Petersen Andreas Reinert Elisabeth Rubeksen Anna Simonsen Simon Simonsen Elsebeth Sloan Poul Sloan GENTA fær pláss beinan vegin. — hvørt kvøld od góða løn. Telefon 374. Fri