leygardagur 2. juli 1949síða 3

Nr. 25 FØROYA SOSIAL'-DEMOKRATUR 2. juli 1949 Føroya | SOSIAL-DEMOKRATUR Bráðf. blaðstjóri: MARTIN JOENSEN Prent: A. ØSTER HEIMATÍÐINDI Fiskasølan Tað eru nú fieiri skip í Føroyum eftir fiski, eitt skip uppá eini 1200 tons er eftir fiski til Portugal. Italiaskipid byrjaði at taka fisk inn mána- dagin í Fuglafirði, og síðani fer skipið til Havnar, Skálafjørðin og Vestmanna og møguliga Vágar. Portugalsskipini skulu fara um allar Føroyar, og tey fyrstu »Grenen« og »Skovshoved« eru óivað nú fullastað. Fiskiskapur Tad ljóðar væl frå fiskiskap- inum. Aftaná vártúrin fóru nøkur uppá Vesturlandið í Íslandi og onnur fóru upp á Eysturlandið og tað frættist nú, at tey øll fáa fisk og kanska meira tey sum eru á Eysturlandinum. Í Grønlandi eru skipini fyrstani komin, tó fór Borgin so tidliga, at hon nú hevur roynt einar 14 dagar, og bar ljóðar frá heilt nógvum fiski. Borgin skal hava fingið 58.000, og onn- ur skip eisini væl. Trolararnir eru eystanfyri til saltfisk, og har er eisini nú betur fiskiskapur har var eitt lítið upphald, men tað var so stutt, og teir sum fóru av Nordkap- bankanum til Bjarnoynna, fingu fisk beinan vegin, men nakrir fóru í Hvítahavið, teir fingi lítið í fyrstuni, men nú er meira fiskur har við. Havnin í Fuglafuði Stórt havnararbeiði er í gerð í Fuglafirði, og verður nú arbeiði gjørt av Kampsax. Bryggja verður gjørd langs við landi á norðursíðuni nakað uttanfyri tað gomlu stóru brúnna sum har er enn. Hetta arbeið fer soleiðis fram, at niður í sandin verða settar jarnplátur sum ganga í plógv, og tá ið tað er liðugt, so skal sandur fyllast í innanfyri. Hetta arbeiði gongur væl betur enn ætlað var, so her verður ói rað liðugt væl fyrr enn ætlað var. Ring ísfiskasola Fleiri bátar, bæði snurruváðs- før og linubåtar hava i teimum seinastu døgunum selt í Skot- landi, men sølan hevur verið sera vánalig ti tað hevur verið so nógvur fiskur, og haraftrat hevur tað verið so heitt har, at eingin kann hava tikið fisk, tí hann vil so skjótt spillast. Ann- ars er hetta nakað sum gongur aftur á hvørjum ári, at sølurnar verða ringar um hásummarið, og tað er altid av áðurnevdu grundum. Ringt skil (Framhald frá 1. síðu)! ur soleiðis hagreidd í okkara døgum. Einaferð lósu vit í bløðunum um fiskimenn, sum máttu standa við húgvuni í hondini og biðja reiðaran um nakrar krónur. Vit ógvaðust yvir hetta, og vit gleddu okkum tá ið tann tíðin endaði. Vit vónaðu at tann tíð- in ikki fór at koma aftur. Men tíverri nú er hon afturkomin og hin tíðin tá ið menn mistu rúgvur av peningi við reiðar- anna trotabúgv er eisini aftur- komin. Vit megu ásanna, at tað var eitt gleðiligt framstig, tá id Før- oya Fiskaexport kom í lag; tí tá fingu reiðarar framman- undan gjald ella lat okkum siga lán uppá tann óselda fisk- in. Á tann hátt gjørdust reiðar- arnir førir fyri at gjalda fiski- monnum peningin í rættari tíð. Men nú er einki Foroya Fiska- export. Beinleiðis kriggið endaði skriv- aði undirritaði til Løgtingið vegna Suðuroyar Fiskimanna- felag og bað tingid um at gera útveg fyri at fáa endurreist Føroya Fiskaexport. Men tingið vendi tey deyvu oyruni og blindu eyguni móti fiskimanna ynskj- um, og tí er illa vorðið í dag. Vit rópa nú aftur á Løgtingið og Landsstýrið og vit vildu verðið takksamir, um vit fingu svar á henda spurning: Kann og vil Løgtingið og Landsstýrið gera útveg fyri, at okkara fiskimenn kunna fáa fann pening teir eiga, og sum teir so harðliga treingja til? 7. H, Danbjerg. Fyrilestur Jón Helgasonar Professarin við lærda háskúl- an í København í norrønum mál- um Jón Helgason helt fyrilestur í Sjónleikarhúsinum fríggja- kvøldið 24. juni um føroysk fornbrøv. Hesin fyrilestur var sera á- hugaverdur at hoyra, og hartil rar tað soleiðis greitt frá, um evnið skuldi verið sera turt, so fólk fingu nakað av stuttleika samstundis. Fyrst greiddi Jón frá trimum brøvum, sum vóru skrivað á skinn, og hesu trý vóru tey ein- astu, sum hann enn visti um, men teinkjandi var, at tað skul- di funnist nógv fleiri, tí saman- borið við Ísland og Noreg, so hava hesi lond eitt so stórt tal av slíkum brøvum, at ein kann rokna við, at tað í Føroyum er skrivað nakað um sama tidar- bil. Hesu try av Jón nevndu brøv vísa eisini til onnur eldri brøv, so her er prógv fyri, at tað ið hvussu er hava verið nøkur fleiri. Hesu eldri brøv, sum åvist var til eru ikki kend, tey koma kanska ein dag fram, um tey enn eru til, ella kunnu tey eisini á ein ella annan hátt vera for- komin. Hesu trý fornbrøv, sum Jón talaði um, og sum hann vísti ljósbílæti av, eru um 600 ára gomul, og tey hava einki við hvørt annað at gera, tey eru skrivað í einari tíð, tá katólska kirkjan var kirkja í Føroyum, og tey eru altso um ymisk evni. Eitt av teimum var um frúnna í Húsavík og hennara góðs. Eitt var skrivað av seinasta katólska biskuppi í Føroyum. Hitt tríðja var um annað evni. Afturat hesum trimum brøv- um, so greiddi Jón frá nøkrum skinnbókum, sum finnast á ym- iskum støðum. Hesar skinnbøk- ur hava partar sum handla um Føroyar, og føroyingar hava skriva í minsta lagi ein part av hesum bókum. Ein av hesum bókum er goymd í Lund í Svøríki, og er folio stødd. Ein onnur er varveitt í Stock- holm, og í henni er greitt frá seyðabrævinum. Henda bók er skrivað o.u. 1298. Í hesi bók stóð eisini „Hundsbrævið“, hetta er eitt bræv um hundar í Føroyum, sum tað gamla løgtingið hevur gjørt. Her verður greitt fra hvussu mangir hundar skulu vera í hvørjari bygd. Jón lat okkum áhoyrarar vita, at hetta ark ella hesu ørk vóru so illa farin, at alt ikki var lesandi, men hann hevði tó fingið tað mesta við. Hann greiddi so frá hvat stóð at lesa um hundaskipa- nina. Bygdirnar vóru nevndar norðanífrá í Føroyum, og hund- atalið var frá fýra niður í ein, tó skuldi Lorvík ikki hava rætt at hava nakran hund. Í Nolsoy skuldi til dømis vera tveir seyðahundar og tveir fugla- hundar. Hetta var einasta bygd í Føroyum, sum skuldi hava nakran fuglahund. Aftaná Suðuroynna komu Vágar, sum hevði eina hunda- skipan fyri seg sjálvan, við tað at har vóru bygdirnar Sanda- vág, Miðvág, Sørvágur og Bø nevndar, og her slóð einki um, hvussu mangar hundar hesar bygdir kundu hava, men at henda spurning kundu Vága- menn sjálvir avgera á granna- stevnu. Soleiðis hava Vága- menn í gomlum døgum havt sjálvstýri í hundamálum. Hesar bøkur, sum greitt var frá, høvdu ymisk nøvn. Fyrst var nevnd Heyks bók. Henda bók er uppkallað eftir Heyki, sum var íslendingur og sum hevur latið bókina skriva. Hann hevur óivað skrivað nakað av bókini sjálvur, men aðrir hava eisini skrivað fyri hann, og har- ímillum hevur helst verið ein føroyingur, tí stavsetingin og málið vísur til tað. Ein onnur var kongsbókin, sum hevur verið í Føroyum. Hon varð av landinum flutt til Noregs og síðani til Svørikis, har hon enn er. Í hesi bók stendur um seyðabrævið og gulatingslógina, og í hesi bók var hundasamtyktin. Aftaná fyrilesturin takkaði Christoffer Liitzen honum åhoyr- aranna vegna fyri hesa góðu stund. Til henda fund er einki annað at siga, enn at her hendi tað, sum hendur hvørja ferð ein maður hevur nakað sera gott at bera fram í Sjónleikarhúsi- num, at ein vissur maður still- ar seg beint innan fyri dyrnar, og tå id fundurin er gott og væl byrjadur, so fer hesin madur at mæla út og inn um dyrnar so leingi fundurin er. Hetta ger tað, at tey fólk, sum sita í teirri uttari helvtini í húsinum, verða órógvað og sum hetta kvøldið, tey á teimum aftastu stólunum, fáa ikki fylgt við. Haraftrat er hetta ein løgin atburður, sum óivað eisini órógvar talaran. Vágastevna Luttakandi biðjast venda sær til formannin Albin Wang. Tlf. 28 Leygardagin kl. 17.00: > 18.00: » 20.00: > 24.00; Sunnudagin kl. 10.00: » 1230: Skrúðgonga Kappróður Kappriðing Dansur Kyndlagonga Guðstænasta (Follend prestur) Hondboltur > 13.30: Fótboltur > 15.00: Hondboltur > 15.30: Togtogan, kapprenning o. a. > 19.00: Fólkafundur. Røðarar: H. A. Djurhuus og Martin Joensen Dansur Nevndin fyri Vágastevnuna.