leygardagur 6. august 1949síða 2

6. august 1949 FØROYA SOSIAL-DEMOKRATUR MÍN STOÐA Í — VALUTAMALUM Bløðini »Dimmalætting« »Tingakrossur« hava fleira ferdir gjørt álop á meg fyri støðu mina og í valutamálum, og kundi eg fyri langt síðani haft svarað uppá álop teirra. Men stundum er tað so, at tíðin talar betur enn orð, og ti havi eg bidad við at svara uppá teirra atfinn- ingar. Føroyar voru eitt av teim sáu londum, sum undir krignum fingu avlop av fremmandum gjaldoyra. So nógv meira høvdu vit selt í Bretlandi undir krig- num, enn vit høvdu keypt, at ognir okkara har vóru um 60 milliónir við krigslok, meðan flestir handlar og vørugoymslúr vóru fullar av vørum, góðum vørum, sum næstan ikki vóru at fáa aðrar staðir eun í Før- oyum. Teir, ið tá styrðu føroyska Va- lutacentralinum vóru: Amtmaður, bretski Konsulin og Arnold Egholm valdur av sambandsflokkinum á tingi. Tað skuldi verið øllum greitt, at nu råddi um at húsa væl við ralutaognum okkara, ti bretsk- ur valuti kundi nýtast nærim allastaðni, og við tað, at bretar høvdu vunnið kriggið, var æt- landi, at bretskúr valuti ikki for at vera minni verdur í komandi tíðum. Men so var ikki. Bert 3. ár aftaná kriggslok áttu vit ikki eitt einasta oyra eftir í Onglandi, men so mikið verri, vit vóru lá komnir í skuld í Bretlandi fyri umleið 9 milliónir kronur. Ting- ið sendi tá 9 manns til Dan- markar fyri at biðja danska na- tionalbankan selja okkum pund fyri danskar kronur, so vit kundu gjalda skuld okkara í Onglandi. Hetta er tann syndarliga søgan um, hvussu húsað var við valu- taognum okkara, áðrenn eg kom í valutamidstøduna, men fá hevði »Dimmalætting« munn- kurv, og lá var eingin av >Ting- akrossi« kallaður Þúlvur í roðic. 5. august í 1947 skrivaði eg til tingið um at velja í hvussu er 9 limir afturat í Valutamidstøð- ina, so at har kom at sita ein føroyskur meiraluti, men tingið gjørði einki við hesa sak. Ikki fyrr enn í mai í 1948 voru 3 limir valdir av tinginum til at viðgera valutaumsóknir saman vid valutacentralinum, men tå rar ovseint, tá átti vit ongan fremmandavaluta eftir. Á vári í 1949 var eg saman við Mitens og Th. Petersen vald- ur í valutastyrið (Arnold Egholm var framvegis verandi limur). Eg var greiður yvir, at vóru valutaognir okkara í Onglandi søplaðar burtur, so ráddi um, at vit ikki fóru at á sama hátt viðvikjandi tí avlopi, vit høvdu av saltfiskasølu okkara í Dan- mark, tí um enn vit fyri danskan raluta ikki kundu fáa allar tær vórur, ið kunnu keypast fyri sterling, so fåast nú nógvar góðar vørur ur Danmark. Stutt aftanå at eg var valdur í Valutacentralin, var eg varur við, at fremmandir keypmenn, ið nú ikki kundu innflytá vórur {1 Føroyar fyri pund, nýttu okkara donsku pengar við at keypa inn vórur ur ymsum londum, fakturera tær í donsk- un kronum og so senda tær til Føroyar. Hesar vørur vóru ofla 3 ferðir so dýrar, sum tær høvdu verið, um tær vórðu keyptar úr Onglandi, ella um lær voru keyptar beinleiðis úr Danmark. (Fyri vórur, id verða eksporl- eraðar til Føroyar, geldur dan- ska prislógin, so fyri vórur, ið verda seldar higar, má ikki roknast hægri vinningur, enn um vóran var seld í Danmark). Hetta = óskil gjørdi undir skrivaði og Th. Petersen tingið vart við, og skutu upp fyri tingið, at leggja undir valuta- stýrið avgerðina um, æntín tað skuldi vera loyvt at flyta inn slíkar vørur. Samtidis sum vit løgdu hetta uppskot fyri tingið, mæltu vit tinginum til at lætta um inn- flylingina av vørum gjøgnum postin, so at folk kundi bestilla sær bøkur og bløð og eisini onnur ting. Eisini mæltu vit tinginum til at taka av lógina av 2. dec. 1940 har tað stendur soleiðis í $ 3. »Det er forbudt saavel direkte som indirekte at overføre Betalinger til det øvrige Kongerige«. Av ti ið »Dimmalætting« og »Tingakrossur« hava skrivad um hetta evni, fær ein tað uppfatan, at áðrenn uppskot okkara var samtykt av tinginum, kundu folk fyta inn ur Danmark, tað teim- um lysti, men at vit vóru atvoldin til, at ikki fekst ein sirskloddi frá Dalls longur. Tað er fullkomiliga ósatt. Áðrenn uppskot okkara var sam- tykt kundu privatfolk ikki keypa frá Danmark, ti tey fingu ikki betalt uttan gjøgnum >Oppbør- selskontoret« og minsta beløb, ið sendast kundi, var 100 kr. Nu kunnu folk betala gjøgnum postin, um tað bert er Í kr. Valutamidstødin hevur av løgl- inginum fingið álagt, »at ansa eftir at landsis gjaldorka ver hildin í góðum skilis; men skal alt tað fræs av vørum, sum dánsk handilshus vilja sleppa sær av vid, nu góð vara er við at fáast aftur, verða selt til Føroyar, tå verdur okkara ágoði í Danmark verri nyttur enn ágoði okkara í Onglandi, var tað aftan á kriggið. Slikan politikk vil eg yvirlåta til »Dimmalætt- ing<. FS. F. Øregaard, Er tað ein propagandaferð? »Dagbl.« nýtir sendiferðina frá Føroya Fiskasølu til Grøn- lands til propaganda móti P. M. Dam og javnaðarflokkinum. P. M. Dam umboðar føroy- ingar í Grønlandi. Danir hava í hondum Grønland og skulu tingast við grønlendingar um nýskipan av Grønlandi. P. M. Dam hevur ti tey tydningar- miklu ørindi at vera við í ting- ingunum og vissa føroyingum rættindi í Grønlandi. Hann Javnaðarflokkuriu stidlar tey. Annars er í hesum við- fangi at siga, at lítið verð- ur verd fyritøka í Grøn- landi, um Før. Fiskasøla sum íFe:oyum gevur fiska seluna upp í á ” og hendur å donskum og ødrum út- lendskum g-monnum. dur Nr. 28 SÅC PRODUCT Enkelte og kombinerede KVALITETS MASKINER for rationel træindustri N. P. HANSENS MASKINFABRIK KOLDING Eneforhandling for Færøerne A/S BALSLEV & CC THORSHAVN BARNAHJÅLPIN Prentlutir Allir smáir prentlutir brævørk rokningar søluseðlar konvoluttar verða væl úr hondum greiddir á Feroyabók telf. 136 — Klakksvík Føroya Bjór Øl- og Mineralvatnsvirki Máltráð nr. 4 FØROYA PILSNAR EKTA MALTØL Citrén sodavatn Appelsin limonada Hindber limonada Jerðber limonada Vanillie limonada Appolinaris — Øl og mineralvatn verður bert sent til teir kundar, id senda kassar og fleskur aftur. Sendið tómt góðs aftur! EINAR WAAG Klakksvík. Færesk Produkt. Arbeiðsmannafelagsins kolasøla . — Færøsk Margarine VITA Net Vilaminiseret Fint Produkt. Vit hava nógv gott føroyskt kol, keypið føroyskt koll Prísurin er nú 142 kr. pr. ton ella7 krónur og 10 oyru pr. sekk. telefon. 405