týsdagur 25. oktober 1949síða 3

Nr. 40 Feroya | | SOSIAL-DEMOKRATUR | | - Blaðstjóri P. KARBECK MOURITSEN Prent: A. ØSTER Fiskimenn og útgerðamenn Nú eru mest sum øll skipini aftur- komin, og loyva vit okkum sostatt at nema eitt sindur við eitt og annað í såttmålanum, fiskimonnum og út- gerdarmonnum imillum, sum eftir okkara tykki ikki er greitt dugna- liga væl år hondum teirra, id sått- málan hava smíðað. Her skal fyrst takast fram para- graf 15, sum ljóðar soleiðis: „Í sjálvdráttarveiðu ræður skipari og manning fyri, hvørt lastamaður verð- ur tíkin ella ikki, og í játtandi føri verður hann mynstraður sum lasta- maður og fiskimaður. Afturat fiski- parti sínum fær hann miðalpart, roknaður eftir 5 teimum bestu fiski- pørtunum á túrinum, og av hesum skal manningin gjalda sín lutfalls- liga part, og gongur hettar av óbýtt- um,” Hettar er alt, ið stendur um lasta- mannin, sáttmálasmiðurnir hava púra gloymt at siga eitt orð um lastamann í samveidu, Samveida er nokk fyri tað mesta á skipum, ið fiska við Grønland, og har er oftast so nógvur fiskur, at tað ofta mugu vera 3—4 og fleiri lastamenn. Mynstraður er tó bert tann eini, og skuldi tað so verið mest rættvíst, at útgerðarmaðurin lønaði einsamallur tann kosna lastamannnin, tí mann- ingin ger sína skyldu í lastuni, og nervar tað ikki utgerdarmannin, Tá vit lesa hendan paragraf, finna vit tað náttúrligt og rættvíst at útgerðar- maðurin lønar lastamannin einsa- mallur; men soleiðis er tað tó ikki. Nú skal tað tó sigast, at summir út- gerðarmenn hava verið av fteirri áskoðan, at teir hava avroknad lastamannin á samveiði eins og í sjálvdrátti, altso av óbýttum, men so hava aðrir verið so framførir, at teir hava latið manningina løna alt lastarbeiði — latið lastamannin rokna av, av parti manningina, her er eitt dømi: Við skipi vit vóru vid fingú vit 5000 kr. í part av vóru 25 partar, í fjør, Gronlandsferð, vit áttu 50 pst. av veiðuni, lastamaðurin fær sostatt 5000 kr. frá 25 monnum, tað eru 200 kr. pr. mann, um útgerð- armaðurin lønaði helmingin, vildi vit fingi 100 kr. meiri hvør maður, og so hava vit fyri uttan hettar, arbeitt í lastini ófera nógv allan túrin, sum oman fyri ávíst, tí ein yvir sum komast út fiskaríi, ikki stórum maður kann lastina í so tað ofta er í Grønlandi. — Nú rópa vit til tykkara, Dánjal Klein við Gjógv og J. H. Danbjørg í Porkeri, fáið beinan vegin skil á hesum, fáið ein dóm til vegar, um tit ikki uppá annan máta kunnu fáa okkum okk- ara reina og beina rætt framdan, Tit hava skyldu bæði fyri árið í fjør og í ár, at greiða hesa sak, um tit bæði annar og annar, skulu hugsa um at sita sum fiskimannsins umbods- menn. Vit hava nú hug at steðga her viðvíkjandi lastamanni, livist so spyrst, vit hittast kanska aftur seinni Nøkur fá orð skulu vit siga til tykkum harra Klein og Danbjørg, um landing í Grønlandi. Sum bæði FØROYA SOSIAL-BEMOKRBATUR tykkum og okkum er kunnugt, hava fiskimenn verið illa royndir av at landa fisk til dampara í Grønlandi. T. d. í 1934 landaðu vit skipini tóm til damparan í Føroyingahavnini á ólavsøku, og fiskitrot var so stórt alla tíðina aftaná ólavsøku, at ein- støk skip máttu taka grót til barlast heim aftur um heystið. Her hava út- gerðarmenn og fiskimenn ógvuliga mótstríðandi umstøður; tað er sárt hjá fiskimanni at lata sín part fyri lítið meiri enn hálvan prís í dam- arin í Grønlandi og vera óvissur um, hvat aftur fæst, Fiskimannsins part- ur er, sum eisini útgerðarmannsins, fingin umborð við kroppsligt slit og tusk, hann má tí vera harmur at selja sum í. d. í ár fyri 1 kr. kg,, tå hann heima kann fáa 1.56 oyrur. — Fiskimaðurin hevur ein arbeiðsdag uppá 18 tímar og lossa skal hann í damparin frá kl. 4 á morgni til kl. 10 á kvøldi, hann kann tá ikki bein- an vegin fara í koyggjuna, tí tá er hann skitin og tvitin, og hann hevur ikki konu ella móðir at taka karmin upp. Útgerðarmaðurin hevur tað íkki soleiðis, hann situr í bleytum stóli við garvaðum skinni undir fótunum, hann skipar fiskasøluna við t. d. Mauritsen, og um fiskimaðurin mukkar ímóti skal tað koma honum aftur um brekku — dømir eru í so máta. Í år í Grønlandi var óføra góður samanstandur við einstøkum skipum. Nú vita vit ikki, um fiski- menn hava skyldu at landa ella lossa útgerðarmannsins part, men hava vit hesa skyldu, skulu tit harr- ar Klein og Danbjørg vita av, at vit vilja hava okkara fríheit, vit vilja ikki vera eins og kúgv ið tjóðri verður bundið um hornini á og síð- ani leidd, har ein, ið hevur hana í valdi, vil, hon skal vera. Vit vilja hava rætt, men ikki plikt at landa ella lossa í, hvar vit eru staddir; hettar seta vit fram, og hetta er okkara fasta støða: rætt men ikki plikt at landa og lossa. Er tað ikki harmuligt at útgerðarmenn skulu hava ein útreiðslupost sum eitur Andel í Fragt. Teir hava uttan fiski- mannsins vitandi og vilja ordna við fiskakeyparin hesa frakt, tá so nógv- ur fiskur trýtur, og fraktin ikki kemur í lag, skal fiskimaðurin gjalda Andel í Fragt. Fiskimaðurin kann ikki hava skyldu at gjalda lut- vísa frakt uttan so, at sáttmáli er herum millum báðar partar, og fiskimenn mugu hava eins góðan rætt og útgerðarmaðurin at taka av- gerð um fiskasøluna. Pliktarbeiði eigur einki at vera uttan tað vanliga skipsarbeiði. Grein 8, petti 2—3 gevur útgerðarmanninum rætt at av- rokna fiskimenn eftir línukontrakt, um so allur fiskurin er veiddur við snøri, bert lína er umborð, hettar er eitt av teimum brekum sáttmálin hevur, og sum tit, ið umboða fiski- menninar ikki hava verið førir fyri at skilt, áðrenn tit undirskrivaðu navn tykkara á såttmålan.Vit eru tó ikki blindir fyri, at gott er at hava línu umborð, og at línuútgerð er reiðaranum dýr; men tá hon verður lítið ella einki nýtt, so má hon ikki hjálpa til at minka um hýrur fiski- manna, Vit hava nógv enn at skriva um, men hesa ferð fara vit at gevast fyri fyrst. Vit skulu aftur til síðst einaferð enn minna Dánjal Klein og Dan- bjørg á skjótast at fáa skil á lasta- manninum og hava í huga, hvat vit her hava víst á, Við hávirðing Fleiri fiskimenn. 25. oktober 1949 Føroya Bjór Ql- og Mineralvatnsvirki Citrén sodavatn Appelsin limonada Hindber iimonada Jerðber limonada Vanillie limenada Appolinaris Málsráð nr. 4 FØROYA PILSNAR EKTA MALTØL Øl og mineralvatn verður bert sent til teir kundar, ið senda kassar og fløskur aftur. Sendið tómt góðs aftur! EINAR WAAG Klakksvík. ASBEST CEMENT TAGPLADER atter paa Lager. - De hjemkomne Plader egner sig ligeledes til udvendig Beklædning. A-S BALSLEV & CO. TORSHAVN AUSTIN Persónvognar til 4-5-6 persónar Lastvognar við oljutrykksvippu HAVA ALLAR FYRIMUNIR Vit lata beinleiðis ímóti innfluttningsloyvi. - Send loyvið inn beinan vegin. - Allir vognar við litum eftir ynski. A.S Charles Mauritzen á Co. Tórshavn ——— AKTIESELSKABET FØROYA BANKI HOVEDKONTOR THORSHAVN Stiftet 1906 Aktiekapital og Reserver ca. Kr. 2.000.000 Bankforretninger af enhver Art udføres. Kontortid Kl. 11 — 3. Lørdag 11—2.