fríggjadagur 12. apríl 2002síða 6

10 Nr. 69 - 12. apríl 2002 Nr. 69 - 12. apríl 2002 11 Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Tíðindaleiðari: Jústinus Eidesgaard justinus@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo Anja Weihe anja@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Turið Kjølbro turid@sosialurin.fo Stefan í Skorini stefan@sosialurin.fo Heri á Rógvi heri@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Postsmoga 231 Nólsoyar Pálsgøta 1 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Uppseting/prent: Uppseting: Hestprent Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Argjavegur 26, Tel. 311820, Fax 314720 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Týsdagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Mytan um ein væl frágingnan landskassa verður sementerað í hesum døgum, og onkur flokkur fer enntá so langt, sum at seta seg sjálvan sum einasta garant fyri, at sami kassi ikki tømist. Ein og hvør, sum eigur eini gomul hús veit, at um ein forsømir húsini í nógv ár, og sparir uppá viðlíkahald og annað, so verður rokningin bara tað størri, tá hon einaferð kemur. Einki at gera, kann vera tað mest kostnaðarmikla, tá av tornar. At sitandi samgonga ikki hevur givið almanna og heilsuverkinum eina yvirháling og fingið tað uppaftur á tað støði, vit høvdu áðrenn kreppuna, merkir bert, at tað verður uppaftur tyngri hjá komandi samgongum. Tað verður reypað óført um, at ongantíð eru so nógvir pengar farnir í almanna og heilsuverkið. Um tað er so, so mugu vit bert staðfesta, at pengarnir ikki verða nóg væl brúktir. Um borgarin ikki merkir eitt hægri tænastustøði fyri meira pengar, so er skommin dupult hjá politiska valdinum. Vit hava gjørt almennar íløgur sum ongantíð fyrr í hesum valskeiðnum og kemur tað at merkja gjaldføri landskassans nógv ár framm í tíðina. Tað sær ikki út til, at skattgjaldarin hevur fingið nógv afturfyri á eitt nú almanna og heilsuøkinum. Eitt er at spara av neyð, og eitt annað er at niðurprioritera við vilja. Úrslitið av at skumpa rokningar frammanfyri sær sæst ikki fyri enn um nøkur ár. Á sama hátt, sum avgerðirnar í 80’unum skaptu kreppu í 90’unum, so skaptu avgerðir í fyrru helvt av 90’unum fram- gongdina, vit hava havt seinastu fáu árini. Hvussu væl frágingin landskassin er hjá sitandi samgongu, ja tað fáa vit ikki endaligt svar uppá fyrr enn um eini 5 – 10 ár. Núverandi politikarir eru óførir at peika afturum seg, og fortelja, hvussu avgerðir í 80’unum og 90’unum ávirka dagligdagin í dag, men siga merkiliga lítið um, hvussu avgerð- irnar í dag koma at merkja dagligdagin um 10 ár. Teknini eru ikki góð viðvíkjandi landskassanum. Útyvir blokkniðurskurðin og stóru gjaldsskyldurnar, ið vit hava fingið, so hevur landstýrið við niður- prioritering av almanna og heilsuøkinum og ikki minst skúlaverkinum skumpað eina stóra rokning frammanfyri sær, og vit vita sum er: Fyrr ella seinni skal tekjan skiftast á einum gomlum húsum. Tað ber væl til at reypa sær av at hava spart pengar í 4 ár við ikki at hava gjørt tað, hóast tað lekur í eyri og seyri, men tann sparingin gerst stokkut, tá av tornar. DAGSINS MEINING Sosialurin Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blaðleiðsl- an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Landskassin væl frágingin? VIÐMERKINGAR Edva Jacobsen Valevni Sambandsfloksins í Eysturoy Sambandsflokkurin fer støðugt at arbeiða fyri at tryggja teimum gomlu, teimum sjúku og øðrum, sum hava hjáp fyri neyðini, eins góðan stuðul og viðgerð, sum fæst í okkara grannalondum. Fullveldissamgongan hesi seinastu 4 árini hevur havt ilt við at handfara hesi málsøki. Hetta setir okkum í ringt ljós, tí dygdin í einum væl- ferðarsamfelag verður í stóran mun mett eftir, hvussu samfelagið fer um teir veiku samfelagsbólkar- nar Vel vælverðuna, vel Sambandsflokkin. Eyðgunn Samuelsen valevni Javnaðarfloksins í Norðoyggjum Hesi síðstu 4 árini hava bert snúð seg um sjálvræði ella rættari fullveldi, ímeðan alt ið viðkemur okkara væl- ferð er lagt til viks. Hetta hevur fólkið merkt á sínum egna kroppi. Tey ið standa á bíðilista til eitt røktar- heimspláss vita, at ikki eitt pláss er komið aftrat síðstu 4 árini. Tey gomlu ið liggja óhjálpin heima vita, at tey ikki kunnu fáa døgnrøkt, tí ongin døgnrøkt er. So nytt- ar lítið at fortelja hesum fólkum, at ongantíð fyrr er hent so nógv á sosiala økinum sum í hesum sam- gonguskeiðnum, tey vita betur !! Henda gongdin má steðgast ! Nú mugu vit fáa fleiri røktarheimspláss !! Javnaðarflokkurin vil skapa karmar fyri at 160 nýggj røktarheimspláss verða útvega komandi 4 árini og vit vilja seta døgnrøkt á stovn beinanvegin. Hetta er ikki tóm lyfti, vit hava víst ítøkiliga á hvussu hetta kann fíggjast. Vit ynskja eisini at fáa eina loysn á okkara ríkis- rættarligu støðu sum skjót- ast. Hetta vilja vit gera við sjálvstýrislógini, ið er ein loysn ið savnar fólkið held- ur enn at spjaða. Tað nyttar ikki at tvíhalda um loysnir ið fólkið ikki ynskir. Vit vilja ikki , at spurn- ingurin um sjálvræði skal ganga útyvir fólksins væl- ferð í 4 ár aftrat. Tí velja vit Javnaðarflokkin tann 30. Apríl. Eydgunn@post.olivant.fo Thomas Arabo Valevni Javnaðarfloksins í Suðurstreymi Tá postverkið varð yvir- tikið, so hendi hetta undir leiðslu av sera framsíggj- num fólki. Finnbogi Ísak- son, ið tá var landsstýris- maður legði nýyvirtikna postverkinum eina við, at bløð skuldu berast út um alt landið fyri ein bíligan penga. Hetta var ein máti, at stuðla blaðútbering. Stuðlað liberalisering Sitandi samgonga gjørdi tað ikki framúr fornuftiga, at man knappliga segði, at bløð skuldu berast út á handilsligum grundarlagi. Við øðrum orðum setti Postverkið takstirnar upp til tað, ið teir mettu verða rætti prísurin við tí úrsliti, at tað gjørdist ov dýrt hjá bløð- unum. Bløðini kærdu sína neyð við tí úrsliti, at ein stuðul skuldi koma til blaðútbering. Stuðul til blaðútbering má man taka undir við, tí blaðútbering til alt landið kemur ongantíð at verða vinningsgevandi hjá nøkr- um. Lættari hevði verið, um liberalistarnir, sum tá alt kemur til alt allíkavæl vilja stuðla við almennum pengum, bert lótu takst- irnar hjá postverkinum verða í frið. Eisini hevði verið frægari, um nú- verandi samgonga ikki lækkaði tænastustøðið hjá borgaranum við at lata vera við at bera post út leygar- dag, sum er ein annar trupulleiki hjá bløðum. Størri rokning til Palliba Tað grovasta er, at útyvir at lata stuðul til útbering, sum ikki er skeivt, hóast gamla loysnins var betri, so innibar uppskotið hjá Djur- holm eisini eitt endurgjald til Postverkið. Soleiðis fungerar fólkafloksliberali- sering. Skattgjaldarin situr eftir við dupultari rokning fyri sama virksemi. Hettar vil Javnaðarflokkurin forða fyri. Vælferðarsamfelagið skal varveitast Sjálvræði og vælferð – ikki annað men bæði! Søgan um ein stuðul, ið skuldi endurføðast fyri dupultan kostnað VALGREINAR Hugleiðing um frælsi Hanna Jensen Løgtingsvalevni fyri Fólkaflokkin í Eysturoy Føroyski skúlin verður ein hin besti í heiminum, so hvørt sum vit gerast meiri sjálvstøðug og fara at duga betur at laga alt innan skúlaverkið til føroyskar umstøður. Vit fara at síggja, hvussu stóran týdning tað hevur, at atlit vera tikin til hin einstaka. At ymiskleikin verður virdur og stimbr- aður. So at øll, líka mikið hvørjum tey eru sterkast í fara at blóma, hvør á sínum øki. www.hannajensen.subnet.dk Jákup Fróði Djurhuus valevni Sambandsfloksins í Suðurstreymoy Alt gott um fremmandar íløgur í Føroyum. Men ansast má eftir, at serliga náttúrutilfangið sum fiski- rættindi og landbúnaður, sum einkultpersónar fáa fyri svartasta onki frá tí almenna, vera handla fyri milliónaupphæddir ímill- um føringar og útlendingar, ímeðan inntøkan endar í skeivum lummun. Man kann eisini liggja og snork- sova á hesum rættindum, um tað er tað man vil, vælgøddur av niðurbrót- andi stuðulsskipanum. Tað skapar óneyðugar køir við lúku 1, at fáa, og tað ger umsitingina av hes- um rættindum til eitt slaraffenland fyri privatu løgfrøðina, og ein plan- økonomiskan vavgreyt av rættarmálum og misnøgd. Leivdir frá 80´unum, held- ur onkur. Hesar hampaðu skipanir eru granskingarevni fyri fornfrøðingar. At hugsa sær, at ein ungdómur, sum hevur hug til jarðarbrúk ella hug til at eiga skip, ikki kann, tí at virðini eru "givin burtur einaferð med alla". Tað minnir um tíðina, tá ið tað var so stuttligt at vera í ruslandi, at ongin slapp úr tí lovaða landinum. Tað finnast skræddara- seymaðar loysnir á borð- inum, sum eru klárar at seta í gildi uttan nakað hóva- sták. Loysnir sum animera til framburð og skapa møguleikar fyri tann frælsa einstaklingin at virka. Men sum við stuðuls- skipanunum á sinni, so er tað tann liberali fólkaflokk- urin, sum gøllheldur um hesar leivdir, og sum forðar fyri teimum modernaðu og liberalu loysnunum. Heðin Mortensen løgtingsmaður og valevni Sambandsfloksins Tjóðveldisflokkurin hevur borið eitt kulørt blað í hvørt hús. Har stendur millum annað at lesa, at meginregl- an skal vera, at almennir stovnar skulu leggjast uttanfyri miðstaðarøkið. Eg veit ikki, hvat tjóð- veldiskandidatarnir hugsa sær. Skal løgmaður aftur búgva í Sandavági, skulu aðalstýrini og almennir stovnar leggjast í hvør sína bygd, og skal Ólavsøkan kanska vera í Klaksvík annaðhvørt ár? Tað man vera ein orsøk til, at lond hava høvuðs- staðir, og tað man vera ein orsøk til, at vit hava samtykt íløgur fyri milli- ardir til tess at gera sam- ferðsluna til og úr Havnini lættari. Hjá pørtum av samgong- uni hevur tað nærmast verið ein fragd at arbeiða ímóti øllum tí, sum hevur við høvuðstaðarøkið at gera. Øll minnast ivaleyst, tá landsstýrismaðurin í fíggj- armálum undir verkfallin- um í 1999 skýrdi verkfalls- fólkini fyri tey, sum: "ganga og mala ímillum húsini í Havn". Vit minnast, hvussu barnagarðurin á landsjúkra- húsinum skuldi steðgast, tí hann fór at gagna Havnini, enntá sjálvt um sama modell kann brúkast í Klaksvík ella á Tvøroyri. Seinasta bragdið hjá samgonguni móti Havnini var at fella uppskotini um at geva sjálvsognarstovn- um, ið vilja byggja íbúðir at leiga út, sama rentustuðul og somu mvg-aftubering, sum sethúsaeigarar fáa, bara tí at eitt ítøkiligt pro- jekt var klárt á Berjabrekku í Havn. Á, tann ágangur, ið er móti okkara deiligu Havn. Høgni Mikkelsen Valevni Sambandsfloksins í Suðurstreymi Kreppan Búskaparkreppan, sum var í hæddini í fyrru helvt av 90-unum, vísti, hvussu viðkvæmt okkara einstátt- aða lívsgrundarlag er, tá vit ikki ansa nóg væl eftir, og tá umstøðurnar annars eru ímóti. Hvar var Ríkisfelags- skapurin tá, spyr Tjóð- veldisflokkurin. Kanska kamm nakað vera um tað. Gongdin vísti, hvussu út av lagi vánaligt samskiftið var millum føroyskar politiskar mynduleikar og ríkisstjórn- ina. At danskir politiskir mynduleikar settu treytir fyri at hjálpa føroyska búskapinum, kom sum ein skelkur fyri føroyingar. Í so máta kann ein siga, at hetta var ein forsmakkur uppá eina búskaparkreppu í ein- um føroyskum fullveldi. Avleiðingarnar fyri okkara livilíkindi, persónliga frælsi og vælferð vóru ræðandi. Bankakervið og húsamarknaður rapar, ovur- honds stórt arbeiðsloysi og fólkaflyting, lønarniður- skurður, útbygging og við- líkahald av okkara sam- felag verður steðga, o.s.fr. Á mongum økjum er enn ikki vunnið innaftur tað, sum mist varð í kreppuni. Framgongdin Ótrúliga framgongdin í okkara búskapi síðani mitt í 90-unum hevur nógvar ymiskar grundir. Føoroya fólks ágrýtni og evni til at laga seg eftir nýggjum um- støðum, náttúrugivnar for- treytir við góðum fiski- skapi, altjóða fortreytir við góðum fiskaprísum og lágari rentu, heildarveiting og ikki minst innspræn- ingin uppá 3 milliardir, lutvíst sum lán við lágari rentu, við hjálp frá donsku stjórnini, og lutvíst sum gjald úr danska ríkiskass- anum í samband við banka- semjuna. Við hesum eydn- aðist at fáa bankakervið at virka, vinnulívið varð sanerað og kann nú klára seg í altjóða kapping, arbeiðsloysið er minkað niður í lítð og einki, lands- kassin hevur havt stórt avlop o.s.fr. Ein kann við góðari grund spyrja, hvar vit vóru í dag, um vit ikki høvdu havt ríkisfelags- skapin í kreppuárunum? Sigfríður Dam Olsen valevni Javnaðar- floksins í Vágum Eins og fuglurin føniks tykist loysingarørslan at vakna upp úr dvala í ávísum tíðarbilum. Mót- vegis teim 500 árunum hjá føniks, so er loys- ingarørslan nøgd við umleið 50 ár: 1906 – 1948 og 1998. Buldur og brak !! Men sum Trónd- ur gamli á sinni, hann suffaði við, so aftur í song - aftur at hvíla. Hvussu verður so " Hesuferð " ?? Nýggja ættarliðið í Tjóveldisflokkinum hevur gjørt upp við fortíðina. Tey hava brent brýr !! Tey, ið nú mynda flokkin, eru yvirfrelst fullveldisfólk, og tey vilja ikki kennast við tann ótrúliga framburð, sum teirra egni flokkur, saman við øðrum, hevur verið við til at skapa síðan 1948. Tað er eisini eydnast teimum at beina tey " eldru, hóvligu og semjusøkjandi brekini " av vegnum, og sam- stundis fækka streing- irnir á ljóðførinum, og í skrivandi stund tykist bert ein einasti strongur at vera eftir: Fullveld- isstrongurin. Tveir hava tey havt at leika á sein- astu fýra árini, men varni búskaparstrong- urin slitnaði tann minni- liga, seinasta dagin í tinginum, tá løgtingsfor- maðurin citeraði Fleks- nes: " Skal det være fest, da la det være fest ". Í fullveldisrúsi himpr- ast tey ikki við at mis- brúka tað vakrasta orði í máli okkara, orðið FRÆLSI! Í hugaheimi tjóðveldisfólksins merk- ir frælsi rætt og slætt : loysing. Og tá tey citera og syngja: "Í hjørtum okkara býr frælsi, so meina tey við" :Í hjørt- um okkara býr loysing. Hjá okkum í Javnaðar- flokkinum merkir orðið frælsi so nógv annað og so nógv meiri enn loys- ing. Fyri okkum merkir frælsi: frælsi til at kunna velja samband, frælsi til at kunna velja loysing, frælsi til at velja eina skipan, sum føroyingar flest kunna semjast um, ja frælsi til yvirhøvur at kunna velja. Og ikki minst frælsi at tala, skriva og trúgva !! Vit í Javnaðarflokkin- um taka okkum eisini tað frælsið at syngja: "Í hjørtum okkara býr frælsi", og tað bylgist innan í okkum, og vit syngja av hjarta. Og vit kunna væl sagtans syngja sangin saman við Tjóðveldisflokkinum, hóast vit tolka orðini øðrvísi. Eisini taka vit okkum tað frælsi at syngja: Hóast rákið er til høgru, eru hjørtuni…… Halló, hvar fóru tit ??? Another brick in the wall? Fremmandar íløgur í Føroyum! Kreppan og framgongdin Á tann deiliga Havn! C M Y K 11 10