leygardagur 17. juni 1950síða 2

17. juni 1950 FØROYA SOSTAL-DEMOKRATUR P. M. DAM OG FORSKOTSRINDANIN So varð hon endiliga lýst, løg- um forskotsrind- 1950 stóð Nú er brátt tingið tingssamtyktin anina. Tann 8. hon í >Dimalættingd. long tíð gingin, síðani samtykti lógaruppskotið. Og tað ótrúliga er lopið í orð — sigst at stava frá ikki lægri staði enn frå einum av okkara hægstu monnum. Sagt skal verða haðani, at fólkatingsmaðurin P. M. Dam skuldina fyri, at for- hevur drálað so juni skal hava skotsrindanin leingi. Vit vita, at hetta er blóð- skeivt, so skeivt sum tað kann vera, tí eingin maður hevur gjørt so nógv fyri at fáa forskots- rindanina í lag sum P. M. Dam. Men vitvenda okkum til hansara og biðja hann geva okkum eina frágreiðing av tí, ið hann hevur haft at gera við hetta fyri fiski- mannin so tydningarmikla mál. Vit hava so fingið frágreiðin- gina; »Hugsi eg ósmæin kann siga, at eingin hevur haft størri at- huga« og gjort meiri fyri at fåa framt forskotsrindanina enn eg. Tað fellur mær ti meiri enn løgið, um maður hevur skotið nakra skuld á meg fyri, at hon enn ikki er komin at virka. Søgan viðvíkjandi forskotsrind- anini er stutt sagt henda: Allir menn høvdu grund til at harmast yvir fiskimannin, so illa tað gekkst honum at fáa fatur í kontantum peningi. Harra Danbjørg Suður- fiskimannalelags vegna og settu fram almennar kærui hetta ringa lag fyri fiski- og ynsktu fiskimannin- reglul- ovar aðrir um mannin um goldna minstulønina iga um mánaðin. Javnaðarflokkurin hevði sjålv- andi spurningin til viðgerðar um, ið var at fyri at fáa lag, hvareftir fiskimað- minstulønina hvønn mán- burturi hvat skipan gera urin kundi fáa kontant goldna fyri aða, hann var til fiskiskaps. Undirskivaði og William Smith í fiskivinnu- meðan løgdu so sum limir neynd løgtingsins javnaðaflokks- ins vegna fram eitt fullfíggjað uppskot til lóg um eina forskots- fyri hvønn mánaða av fiskimanna. rindan minstuløn Hetta uppskot varð so samtykt á tingi av javnaðarmonnum og fólkaflokksmonnum. at kundi koma at verða trupult at fáa tann nevdturvuliga pening til vega, settu vit í uppskotið heimild at Í varhuga av, fara teir vegir, ið gingið kundi verða fyri at fáa peningin. Í lógarinnar grein 3 stend- ur: »Til låkan av hesi uppgåvu kann avlopspeningur lønjavn- ingargrunnsins verða nýttur. Um hann ikki røkkur, kann stjórin saman við grunnsins stýri grunnsins vegna læna: r løgtingsgrunni, t. d. sociala grunninum, frå løgtinginum, frå ståtinum, frå Kongeriget Danmarks Fi- skebank, øðrum lánistovn- um ella á annan hátt, av kriggstryggingaravlopinum, ið ståtinum kannast, og sum talan hevur verið um at nýta til frama fyri føroyskt enda- mál. Um ikki alt kann verða lænt av einum, so nakað av hvørj- um, til tess peningurin er nóg stórur til, at grunnurin altíð kann vera gjaldførur.« Og í gr. 6 stendur: Landsstýrið verður heim- ildað tingsins vegna at veðhalda lánum til løn- skipsfiska- av forskots- fyri møguligum javningargrunn manna til rakstur rindaninic. Kg viðgangi at hava gjørt orð- aljóðið í lógini. Men tað fer valla at bera til at klikkja meg og teir, sum lógina hava samtykt, fyri at tað ikki er heimilað ávarandi, sum skulu hava við umsitingina av lógini at landsstýrið og stjórin og stýri fyri lønjavningargrunnin, at ganga allar tær leiðir og gera alt, ið neyðugt er fyri at fáa rakstrar- peningin til vega. Um gingið er åvistu leiðir av eg ikki haft høvi at kanna. um tað ikki er gjørt, kann eg ikki verða skuldsettur fyri tað. Ti eg siti sum kunnugt hvørki í stýrinum fyri Lønjavningargrunn- ella í landsstýrinum. At eg tó sum ein av upphavs- monnum (til forskotrindannar- gera, lógini havi Men hesar ávarandi lógina, sum løgtingsmaður og sum folkatingsmaður havi haft tann stórsta athuga — og eisini gjørt tað, id eg havi kunnað — fyri at fáa forskotsrindanina út lívið, er eyðvitað. Fyrst eg niður eg soleiðis til departementschef Møller, ein av Føroya bestu og heitastu vinum, og greiddi hon- um frá teimum føroysku málum, ið leikaðu á at fáa framt sum skjótast. Millum hesi mál var forskotsrindanin til skipsfiski- menn. Ég skorðaði á at fáa kríggstryggingarpeningin, ið kann- gjørdan leysan til landsstýrisins nýtslu. Hesin pen- ingur er um L,8 til 2 milliónir. Nakað aftaná skriftligu áheitan mína fekk eg svar, at ríkisráðið kom skrivaði ast ståtinum, hevði tilmælt ríkisdagsins figgj- arnevnd samsvarandi ynski frá ávarandi í Føroyum —- at lata landsstýrinum 1 millión av krígstryggingarpeninginum at ráða yvir. Hvussu tað víðari er — gingið við hesum peningi, um hann er komin heim ella um sambært læntur hann av landsstýrinum s løgtingssamtyktina er Lønjavningargrunninum til for- skotsrindanina er mær í løtuni ókunnugt. Í landsstýrins lýsind af reglu- gerðini fyri forskotsrindanini síggi eg, at hon er skorin frá 500 kr. niður í 800 kr. ætlandi av peningatroti. Hetta harmar mikið. «Eg hevði roknað við, at tað fór at bera til at fáa til vega stóran rakstrarpening til at rinda fiskimonnum fullu minstulønina. At tað verður at koma til við- gerðar á tingi, um allar tær í forskotsrindanarløgini åvistu leidir at fåa rakstrarpeningig eru einki at ivast í. hvussu so er ikki meg royndar, er Vit kunna helma í, fyrr enn vit hava fingið skipað so fyri, at fiskimanninum er tryggjað fullu minstulønina forskotsrindaða. Á Tvøroyri, tann 14. juni 1950. M. Dam. Nr. 24 »FYLKING« Limir ið arbeidsleysir eru biðjast siga frá á løngjalds- skrivstovuni, ið er opin: Mánadag frå kl. 1—3 Týsdag frå kl. 1—3 og 4—5 Mikudag frá kl. 1—3 Friggjadag frå kl. 1—3 og 4—6 -8 og 4—5 1950. Leygardag frå kl. I Tvøroyri, 31. mei STJÓRNIN S6R REKJAMA Frederiksborg næmingar til — FØROYA FÓLKAHÁSKÚLA flytur »Gamlir« næmingar P. O. Christiansen, Grundt- Fólkahaskúla. av Frederiksborg Háskúla eru vælkomnir við skyldfólki og vinum. Ætlandi verður almennur fundur um kvøldið. Nærri við gøtuuppsløgum. Jóhannes av Skarði. Tysdagin 20. juni kl. 14 fl; C. P. O. Chri: vigs Háskúla Frederiksborg, røðu á Føroya P. O. Christiansen. Kunngerð frå Valutamidstødini Í tidarskeidinum 1. august til 31. oktober 1950 verða etingareplir úr hinum partinum av ríkinum flutt á »bundnan listac. Longu framsendir ordrar um vøru av nevnda slag, sum ikki eru fermdar til mugu verða settir úr gildi, eftir umsókn. Víst verður til, flyta Forova i seinasta uttan so, at valuta-jåttan er fingin at revsing (vørutoka og sekt) er heim vøru á »bundnum lista« uttan fyrst at hava fing- lagi 1. august 1950, fyri at ið ta neyðugu valuta-játtan, har uppfroknad til at flyta heim nøgd av vøru, enn innflutt. meiri verður VALUTAMIÐSTØÐIN, avvarðandi er játtað, tá ið vøran tann 8. juni 1950. E. h. J. Nicolaisen. VÁGASTEYNAN 1950 Kappróður, kappriding, itrøttur og annad. Tit, kappingum, frå sum skjótast. sum gerið so Vågastevnan verður Sørvági 8. kappsvimjing, hava væl at siga Napoleon Nolsø Petersen Fullfiggja stevnisskrá kemur seinri. juli. A stevnini verður: kapprenning, frælsur luttaka í hesum og 9. hug at Nevndin.