leygardagur 13. apríl 2002síða 9

16 Nr. 70 - 13. apríl 2002 Nr. 70 - 13. apríl 2002 17 FISKIVINNA Vilmund Jacobsen Nógv hevur verið frammi um, hví toskaprísurin er lækkaður so nógv. Høvuðs- orsøkin er søgd at vera, at saltfiskamarknaðurin, sum annars hevur verið rættiliga góður, er vorðin trekari, og harvið eru goymslurnar, sum virkini liggja inni við, vorðnar størri. Hartvig Joensen, virkis- leiðari á Fiskavirkinum í Gøtu, sigur, at saltfiska- marknaðurin hevur havt ein týðandi lut í, at toskaprísur- in er lækkaður so nógv. – Men tað hoyrir eisini við til hesa søguna, at so nógvur fiskur er komin uppá land í vár. Er útboðið óvanliga stórt, og útlendski marknaðurin trekur, lækkar prísurin. Tað er serliga hetta, sum er hent í vár, sig- ur hann. Hartvig vísur á, at tá ið so nógvar orsøkir peika sama veg, gongur tað út yvir prís- in á ráfiski - og í hesum førinum útyvir prísin á toski. Hildu aftur við toskinum – Longu í fjør heyst sóu vit, hvønn veg tað bar. Sølan av saltaðum toski gjørdist trekari, og í november og desember hildu vit okkum aftur í at keypa tosk. Tískil vóru okkara goymslur ikki so stórar fyrst í hesum ári- num, tá ið aðrir gramdu seg um stórar goymslur av salt- aðum toski. Hartvig heldur, at vit skulu leita eftir orsøkini til treka marknaðin í Spaniu, sum keypir tær stóru nøgd- irnar av saltaðum toski. – Føroyski saltfiskurin er betri umtóktur í Spaniu enn eitt nú tann íslendski og norski, og vit hava fingið væl betri prís enn grannar- nir. Tað meti eg, at vit fram- vegis fáa. Hví spaniumenn ikki vilja geva tað sama fyri fiskin í dag, sum teir hava gjørt, kann standast av, at teir nú keypa meira av ís- lendskum og norskum toski, sum er bíligari. Hetta kann eisini hava nakað við innanhýsisviðurskiftini í Spaniu at gera. Virkisleiðarin vísir á, at sølan av saltaðaðari bros- mu, longu og partvís upsa hevur ikki í sama mun ver- ið rakt av prísfalli eins og sølan av toski. – Vit mugu eisini hava í huganum, at prísurin á salt- aðum toski veruliga hevur rakt prísloftið, og tá er van- di fyri eini lækking, sum vit nú hava upplivað, sigur hann. Gongur kortini Hartvig sigur, at nú tað er farið av báðum endum – rá- fiskaprísurin er lækkaður, tí marknaðarprísurin er lækkaður - ber saktans til at liva við hesum, til støðan á marknaðinum vónandi aftur broytist til tað betra. – Rávøruprísurin og marknaðarprísurin eru nú fyribils á einum lægri støði, sigur hann. Á Fiskavirkinum í Gøtu arbeiða 80 fólk. Vanligi ar- beiðsdagurin er 8 tímar, men ikki so sjáldan verður arbeitt einar tveir tímar longri. Tá ið mest er at gera, verður ein pakkivakt skipað við umleið sjey fólkum, og tá arbeiða hesi fólkini vanliga til midnátt. Í Gøtu salta tey tosk, brosmu, longu og nakað av upsa. SVIMJING Vilmund Jacobsen Trý svimjifeløg úr Eyst- uroy, Flot á Toftum, Skeggjar úr Gøtu og Fuglafjarða Svimjifelag, eru í vikuskiftinum í Vági, har tey taka lut í stóru SUM-svimjikapp- ingini, sum byrjaði longu í gjárkvøldið og endar sunnudagin. Thomas Kjelnæs í Rituvík, sum er næstfor- maður í nevndini í Flot, stakk inn á gólvið á Eyst- u r oy a r r e d a k t i ó n i n i fríggjamorgunin at bera okkum hesi tíðindi. Hann sigur, at kapp- ingin í Vági verður skip- að fyri árgangirnar 91- 93, bæði fyri gentur og dreingir. – Vit fara suður til Vágs við 16 svimjarum úr Floti, sigur hann. Svimjarar úr øllum landinum Thomas væntar annars, at svimjarar úr flest øll- um svimjifeløgum í landinum verða við í SUM-kappingini í Vági. Kappingin verður skip- að í fleiri greinum, og medaljur verða handaðar teimum, sum fáa tey bestu úrslitini. Thomas vísir á, at svimjing er vetrarítrótt, og vanliga eru tær fyrstu grand prix-kappingarnar tíðliga um heystið. Síðan eru fleiri kappingar um veturin og út á várið, og hetta er so ein av øllum. – Svimjiárið endar um nakrar vikur, og seinasta tiltakið á skránni hjá Svimjisambandi Føroya er FM í øllum aldurs- bólkum. Thomas Kjelnæs fegn- ast um, at svimjing er vorðin ein av ítróttar- greinunum í Eystur- oynni. – Flot á Toftum hevur eftirhondini nøkur ár á baki, og vit hava megnað at verið við í kapping- unum um medaljurnar, sigur hann. Til Vágs at svimja Alt peikaði sama veg: Tí lækkaði toskaprísurin Hartvig Joensen á Fiskavirkinum í Gøtu sigur, at sølan av saltaðaðari brosmu, longu og partvís upsa hevur ikki í sama mun verið rakt av prísfalli eins og sølan av toski. LIST Vilmund Jacobsen Leygardagin og sunnu- dagin, 13. og 14. apríl, verður málningafram- sýning í Ribarhús Gallarí í Fuglafirði. Hetta er ein framsýning, sum næm- ingar, ið hava gingið á kvøldskúla hjá Jóannesi S. Hansen í vetur, skipa fyri. Einir 10 næmingar, bæði ung og tilkomin, hava við stórum áhuga og stórum ágrýtni møtt til kvøldundirvísing í málningalist í Fuglafirði hjá Jóannesi hvørt mána- kvøld í vetur. Umleið 50 acryl-mál- ningar á lørifti verða sýndir fram, og fleiri av hesum eru til sølu. Jóannes S. Hansen sig- ur, at fleiri náttúrumál- ningar eru við á framsýn- ingini. Aðrir eru abstrak- tir og hálv-abstraktir, sum hann tekur til. Framsýningin í Fugla- firði er opin leygardagin og sunnudagin frá klokk- an 15 til 19, og væntandi verður høvi hjá teimum, sum støkka inn á gólvið, at hitta nøkur av lista- fólkunum, sum øll higar- til eru ókend innan máln- ingalist. Á Strondum Jóannes S. Hansen hevur eisini undirvíst í mál- ningalist á Strondum í vetur, og har høvdu tey framsýning í bygdarhúsi- num síðsta vikuskiftið. - Eini 200 fólk vitjaðu framsýningina, og onkur málningur varð seldur, sigur listamaðurin, sum hevur undirvíst næmingum á kvøldskúla í eini 15 ár tilsamans. Sjálvur hevði Jóannes sína fyrstu málningaframsýning í 1966. Næmingar sýna fram málningar í Fuglafirði Tíðindaskriv Føroya Arbeiðarafelag, Havnar Arbeiðsmannafelag og Havnar Arbeiðskvinnu- felag hava frætt, at ávísir reiðarar arbeiða fyri at ávirka politiska myndug- leikan, fyri at fáa tikið av nevndu kunngerð, har ásett er, at í minsta lagi 30 % av veiðuni skal seljast á upp- boðssølu í Føroyum. Vit skulu harðliga mót- mæla, at nevnda kunngerð verður avtikin, tí skyldan at landa fiskin í Føroyum hev- ur avgerandi týdning, ikki bert fyri virkini á landi, men eisini fyri teir limir okkara sum starvast í fiski- vinnuni. Um nøkur broyting skul- di verði gjørd, so átti nøgd- in, sum skipini skulu landa her heima, at verði hækkað heldur enn lækkað. Fyri landsbúskapin hevur tað avgerandi týdning, at so nógv av tilfeingi okkara sum tilber verður góðskað áðrenn vøran verður selt av landinum, tí tað er virðis- økingin av tilfeinginum sum skapar inntøkurnar bæði til virkini og til tað al- menna, og eisini er henda tilvirking neyðug fyri at forða fyri stórum arbeiðs- loysi í fiskavinnuni. Um kunngerðin verður avtikin ella kravda avreið- ingarnøgdin verður lækk- að, so verður hetta ein van- lukka fyri bæði virkini á landi og túsundtals av lim- um okkara, sum beinleiðis ella óbeinleiðis eru tengd at fiskivinnuni á landi. Vit skulu eisini vísa á, at reiðarararnir hava ókeypis fingið rættin til eitt tilfeingi sum sambært § 2 í lógini um vinnuligan fiskiskap er ogn Føroya fólks, og tað er tí eftir okkara tykki skyldan hjá landsstýrismanninum at tryggja, at hetta tilfeingið ikki fer ótilvirkað av landi- num, tá hetta tilfeingið er alneyðugt fyri at tryggja túsundtals føroyingum ar- beiði. Eisini er hetta tilfeingið sjálvt grundarlagið undir fiskavirkjunum á landi, og hetta talar eisini fyri at varðveita verandi skipan við kravdari avreiðing í Føroyum. Vit vóna tí at tygum sum landsstýrismaður standa ímóti trýsti frá reiðarum, sum ikki tykjast at hava at- lit til áhugamálini hjá van- liga føroyska løntakara- num, men bert hugsa um løtuvinning. Vit fara ikki at sita hend- ur í favn um kunngerðin verður broytt ella avtikin , tí tað er skylda okkara at verja rættindini hjá limum okkara, tí hesir limir eiga, sambært § 2 í lógini um vinnuligan fiskiskap, eins góðan rætt til fiskatilfeingi okkara, sum teir reiðarar, sum nú tykjast royna at taka breyðið úr munninum á starvsfólkinum á føroy- sku fiskavirkjunum., siga fakfeløgini í brævi til fiski- málaráðharran Fakfeløg mótmæla hjá Jørgen Vár Gaard, praktikantur Næsta fríggjadag fara Ung Stjørnuskot á eina tíggju daga konsertferð til Dan- markar, konsertferðin gongur til Sønderriis Skole í Esbjerg. Ung Stjørnuskot er eitt rytmiskt sangkor hjá Tórshavnar Musikskúla, tað var stovnað fyri tveim- um árum síðan, og har eru 36 næmingar í aldrinum 10-14 ár sum syngja við. Við í orkestrinum ið spælir undir eru átta næmingar í aldrinum 12-16 ár. Sønder- riis Skole var í Føroyum í fjør, hevur nú boðið bæði kóri og orkestri til Dan- markar í 10 dagar. Ferðast verður við Nor- rønu, og bussur verður leig- aður úr Føroyum allan túr- in. Í fimm dagar skulu børnini gista hjá næming- um í Esbjerg, og í tveir dag- ar skulu næmingarnir bú- leikast á Fanø Feriekoloni. Tey hava framført í Norð- urlandahúsinum, tá jólatræi varð tendrað í Havn, á kvøldskúlaframsýningum, í SMS, á Jazzfestivalinum og í Grasagarði. Tey vunnu POP-TOP kappingina í fjør. Foreldrini í fyrireikingar- bólkinum eru Gudny Eik- holm, Karlon Winther, Rakul Guðjónson og Ida Lón. Við á ferðini eru lærarnir Sigrid Sivertsen, Bo Is- holm, Jónleif Jensen og Katja Volvelskja. Ferðaleiðari er Heri Andreassen. Bussførari er Karlon Winther. Umframt verða sjey »foreldur« við á ferðini, har hvørt foreldur hevur ábyrg- dina av eini seks børnum. Føroysk framleiðsla hevur tað gott og nú er eisini ein dygdar- góð vøra á heims- marknaðinum, ið enntá hevur sett heimsmet. Talan er um virkið Injector- door í Vági, ið hevur framleitt størstu trollemmar í heim- inum MET Dagfinn Olsen Injectordoor í Vági hevur langt síðani rist navn sítt fast á heimsmarknaðinum við sínum serstøku og orkusparandi trollemmum. Hetta er føroysk dygd, føroyskt ment huskot og føroysk framleiðsla. Men virkið eigur nú ikki bert eina serstaka vøru at bjóða, sum altjóða markn- aðurin hevur eyguni eftir. Virkið hevur nú eisini eitt heimsmet. Heimsmet Í september 2001 fram- leiddi Injectordoor teir størstu trollemmarnar, ið nakrantíð eru framleiddir. Og harvið er hetta heims- met, sum sligið eisini verð- ur fast á heimasíðuni hjá virkinum. Talan er um trollemmar, ið eru 19 fermetrar til støddar og teir viga 6500 kg hvør. Trollemmarnir eru fram- leiddir til norska rækjutrol- aran Remøy. Hetta er stórur bátur, ið roynir við so- nevndum trible-troli. Og føroysku trollemm- arnir munnu hava roynst væl, tí nú er næsta sett ávegis til Remøy. Sostatt er henda metvøra ikki bert eitt met, men ein vøra, ið royn- ist væl. Næsta sett hevur sæð dagsins ljós og skuldi ætl- andi verða liðugt í gjár, fyri síðani at leggja leiðina til Noregs, har væl nøgdir kundar spentir bíða eftir føroysku dygdarvøruni. Hava framleitt heimsins størstu trollemmar Ung Stjørnuskot á konsertferð Hesir trollemmarnir eru heimsins størstu. Tað er Injector door í Vági, sum hevur framleitt til norska rækjubátin Remoy. Teir eru 19 fermatrar og viga 6500 kg hvør C M Y K 17 16