týsdagur 12. juni 1951síða 2

e-* Nr. 36 FØROYA SOSIAL-DEMOKRATUR 12. juni 1951 * Aktuelt * HELGOLAND Seinnu tíðina hevur lítla oygg- in Helgoland ofta verið umrødd. Orsøkin til hetta er, at bretar, aft- aná at hava flutt fólkið til Týsk- lands, hava nýtt oynna sum mál fyri teirra royndarbumbingum. Hetta hava týskar mótmælt og ferð eftir ferð eru týskarar farnir út á oynna fyri at forða bretsku bumbingini. Seinasta sunnudag fóru soleiðis nógvir kommunistar út á oynna, samstundis sum aðrir gjørdu seg til reiðar til somu mót- mælisørindi. Fyri stuttum søgdu bretar seg vilja samráðast við týsku stjórnina um at halda uppat við bumbingini. Oyggin er 0,6 kv. km, 1600 in long og 600 m breið, flåt við góð- um dyrkilendi. So gott er veður- lagid har, at har er vakstrarlik- indi fyri kastanjum, morber og figen, Á oynni yrkti Hoffman von Fal- lersleben týska tjóðsongin: »Deutschland, Deutschland úber alles.« Høvuðsvinnuvegurin er fiski- vinna, serliga hummararveiða. 30.000 ferðafólk vitjaðu oynna árliga. Eina tíð hoyrdi oyggin til Dan- mark. Í 1807 hersettu bretar oynn- a og í 1814 kom hon undir bretskt vald, ið aftur læt hana til Týsk- land i 1890 í býti við landøki í Afriku. Undir fyrra veraldarbardag- anum høvdu týskararnir sterk verndarvirki á oynni, ið vóru oyð- iløgd aftaná, at bardagin var lok- in. Í 1936 vórðu verndarvirkini bygd av nýggjum. Undir seinna veraldarbardaganum varð fólkið flutt til Týsklands. Í apríl 1945 retskum bumbuålopum. Fyri at forða fyri, at hon ikki aftur kom VINKONAN VITJAR DREKKA, BREYD, KEKS og | FRUKTA MARMULATA | | FÁAST HJÁ KEYPMANNI TYGARA sd IV AVL Í } Wi ra } al FAN HA RAKISÁÐA 7 vid ella ullan húsa at hótta Bretland, fluttu bretar alt fólkið burtur í 1946—47 og sprongdu alt, ið á oynni var, í luftina, og hava síðani nýtt hana sum bumbumál fyri teirra roynd- arbumbingum. Hví fær ikki . ... Framh. av 1. síðu. Nógv dømir eru um, at vørur í smá- sølu í Danmark, kosta minni enn somu vørur í heilsøly í Føroyum. Hvør skal hvønn nervar hann mest? gjalda yvirprísin og Vit kundu hildið áfrain við dømum um hetta stóra orættvisi, men hesi ferð kann tað vera nóg mikið. Vit venda aftur til Dagblaðið. Øllum javnaðarmenn koma til livs, og allur hesum órættvísinum vilja heimurin hevur ásannað, at fyrr enn javnaðarmenn, við sínum sosialistiska rættvísispolitikki. hava fingið eitt orð at:siga í landsins stýri, eru ongar vónir um, at hitt botnrotna kapitalistiska stýrislagið linkar um sítt trýstandi hvørkratak og gevur hini arbeiðandi fjøldini sosialt og figgjarligt fræsli. Umboðandi hetta kapitalistiska aft- urhaldið, er tað ikki so løgið, at Dag- blaðið ikki vil ásanna hesar skeivleik- arnar í samfelagnum og hetta okrandi trystandi Orættvisid. Nú er Leivur Øssursson ikki i hond- um á einari fyritøku, ið virkar undir kapitalistiskum vælsignilsi tvørtur- ímóti. Aftaná stórar kollveltingar og tá hungur o ghall hótti ti arbeiðandi fólk inum á Tvøroyri, reis A. T. upp í kraft av ti, ið arbeidsmenn, arbeidskvinnur og fiskimenn megnadu at gera. og við áhaldandi og ágrýtnum arbeiði - -va teir ført hesa fyritøkuna fram til at vera eina av teimum størstu í landi- num — alt samalt uttan vælsignilsi frå ti kapitalistiska peningavaldinum. Vid hesum hava teir skapt sær og sinum lívsmøguleikar, arbeiði og inntøku. Trýfaldaða størri inntøku enn aðrir hava teir ikki, og um Dagblaðið trýr. at tað skal vera úrslitið av tí sosialist- iska politikkinum, um teir ivast og royna at halda fólki burtur frá slíkum politiskum »fanatikarum«, men tá tað nú er so lítið samfelagsligt skil í Dag- bladnum, hví spyrja teir so ikki sínar egnu menn. hví teir ikki lata trýfald- aða meiri løn við sínum trolarum ? Sjálvt Dagblaðið má duga at síggja munin á ti øra í at gera allar lønir trý- faldaðar størri og at fora ein politikk. ið sigur: at øll skulu hava rættvísa løn fyri sítt arbeiði. fiskimanna ikki skulu trýstast niður í lítið og einki, at fiskisåttmålar samstundis sum allir prísir rúka upp. at fiskimenn skulu verða vardit undan inntøkuloysi, um ein ella fleiri lúrar miseydnast. vid at teir fáa eina minstuløn, ið tryggjar teimum hamp- ulig livikor, at fiskimenn ikki skulu líða undir inntøkuloysi av ovurdýrari útgerð, ov- urhøgum rentubyrðum, ovurstórum tryggingargjøldum o. 8. fr. at arbeiðarar ikki verða trýstir í løn samstundis sum allir prísir rúka upp, at arbeiðarar ikki skulu gjalda stud- ningin til húsarhaldsvørurnar við ein- um inntøkuhalli, ið er helvtina størri enn tann peningur, honum verður giv- in í studningi, at arbeiðarar og fiskimenn ikki skul- u gjalda ovurhøgar skattir, samstundis sum stórinntøkurnar sleppa skattafríar 0. 8. fr. Kanska hesi grundsjónarmiðini kundu víst Dagblaðnum, at tað er eitt langt lop frá okkara núverandi sam- felagsskipan til hina sosialistisku, id er mid og mål javnadarmanna, og at tad ímillum núverandi samfelagsskipanina og til trýfaldar lønir umborð á Leivur Øssursson finnast møguleikar, id skapa kunnu hvørjum einasta íbúgva her á landi arbeiðslíkindi og inntøkumøgu- leikar, ið vissa øllum eina trygga og holla tilveru. Tá ið Dagblaðið kemur við slíkum háfloygdum spurningum sum trýfald- aðar lønir umborð á trolarunum, so er hetta ikki prentvillur. men heilav'llur ella úrslit av einari ella aðrari polit- iskari barnasjúku og ein roynd at koma uttanum javnaðarmanna miðvísa arbeiði at skapa øllum arbeiðs- og inn- tøkulíkindi. ið byggja á landsins figgj- arligu megi til eina og hvørja tíð og ikki, sum Dagblaðið meinar, laga seg eftir hvat hóskar nøkrum einstøkum monopolkapitalistiskum — spekulantum best. SPURNINGAR 1. Hvussu nógv øktist fólkatalið i Klakksvík í tíðarskeiðinum 1935— 15? Hvussu stórur partur av fólkinum i N Føroyum býr í Torshavn? 3. Hvussu nógv fólk búgva á hvørjari kv.km. i Føroyum? I. Hvussu nógv fólk búgva á hvørjari kv.km. av innangarðslendi í Føroy- um? 5. Hvussu stórur partur av Fórsyom er undandyrkadur? Telef A. P, Bendtsen I "953 AGENTUR & COMMISSION Térshavn Føroyar Box 33 Utvega vørur frå åtlendskum fabrikkum og heilsølumonnun Norðlýsið og . . . Framh. av 1. síðu. Vit kunnu siga Norðlýsinum, at hóast stóran meiriluta fyri sem- ingsuppskotinum høvdu feløgini fullan rætt at streika lokalt. Føroya arbeidarafelag avblásti ongantid streikuna, men aftur- ímóti lýstu teir Havnarstreikuna fyri fult lógliga. So kann tað falla Norðlýsinum fyri bróstið at lesa hetta: at eitt blað, sum ber navnið demokratur uppi í sær, kallar hesa streiku í Havn lógliga. Í greinini >Knúturin< sigur Norðlýsið: Eyðsæð er at eykatoll- urin hevur gjørt tað meir trupult at fáa endarnar at røkka saman hjá fólki, men sum kunnugt vísti tingið hini politisku álopini á vør- udýrkanina aftur, við einum skrivi til Tjóðveldisflokkin, har greitt verður frá teim tiltøkum, ið gjørd eru.« Gott at fleiri enn vit vilja åsann- a, at vit í dag hava eitt landsstýri, ið >hevur gjørt tað meir trupult at fáa endarnar at røkka saman hjá følki«, men tíverri eru vit bangnir fyri, at Norðlýsið aldri kemur longur enn til at ásanna hesa svik- agerðina móti tí arbeiðandi fólk- inum. Norðlýsið sigur, at tingið hevur víst hesum politisku ålopunum aftur í skrivinum til Tjóðveldis- Tingið — stýrið ikki vildi kalla saman hevur í øllum førum ongum polit- iskum álopum víst aftur, og held- ur ikki eru tey politisku álopini víst aftur í skrivinum frá lands- stýrinum. Landsstýrið hevur navnliga ikki avnoktad, at tað við eykatollin- num og studningslógini hevur skert keypiorkuna hjá fólki mun- tað tingid, ið lands- | andi við at veita fólki studning til ymiskar matvørur „ið hitt arbeið- andi fólkið skal gjalda við einum inntøkuhalli, ið er tvífalt størri enn tann studningurin, ið latin verður. Tá ið Norðlýsið er farið a ivast so stórliga í hvussu góður demo- kratur Føroya Sosial-Demokratur er, kundi tað verið vert at biðið blaðið kanna eftir mannagongdini, tá ið tolilógin varð viðtikin á tingi, og síðani greitt lesarum sínum frá, hvussu demokratiskt okkara lands- stýri er. Smiril fer leygardag til Suðuroyar kl. 7 å morgni fstadin fyri kl. 9. FÆROSK MARGARINE VITA N2 1 VITAMINISERET FÆRØSKT PRODUKT a FINT PRODUKT