leygardagur 13. september 1952síða 2

FØROYA SOSIAL-DEMOKRATUR SKÚLASKAPURIN Tað er nú nakað síðani, at Dag- blaðið fór at skriva um hin føroyska skúlan. Sakligt skuldi tað vera, men higartil er lítið komið haðani, uttan nøkur stak grov álop á harra Dan- bjørg. ið hevur loyvt sær at víst á þrek í samband við hægru skúlarnar, rik- mannabørnini. tó allir stættir eru vid sum verunliga einans eru fyri at gjalda kostnaðin, millum annað tær høgu lønirnar, id lærararnir við tílíkar skúlar fáa. Tað er fólka- skúlin, eins og teir hægru skúlarnir. eingin ivi um, al ikki er so góður sum fólk flest vilja hava hann at vera. Lættast er sjálv- andi at:tveita alla skuldina á lærarar- nar. Lærarar eru ójavnir. Summit hava hitt rætta arbeiðslagið og fáa tað besta burtur úr næmingunum.medan hava ilt við at støðið. ið skúlaskapurin skal byggja á. Børn eru ójøvn. og ymiskur er tann fáa Finhvor saklig viðgerð av hesum máli vil skjótt koma til ta åbyrgdin ikki einans er hjá lærarun- aðrir finna tað rætta stuðulin. ið børnint heimanifrå. åsannan, al um. men tvørlurímóti er hon greinað sundur og røkkur langt útum læraran og sjálvan skúlan. Gera ikki øll tey. skyldu. er arbeiði lærarans nyttuleyst. Lærarar. ið her hava ábyrgd. sína foreldur. sóknarstýrir. løgling 0. s. fr. hava øll sína stóru ábyrgd. og teir stovnar. ið meira enn nakar annar ikki hava gjørt sína skyldu. eru í flestum førum løgtingið og sóknar- stýrini. Teirra er skyldan at geva lær- arunum og næmingunum líkinda hóli at arbeiða í og arbeiðstól at arbeiða vid, men viðvíkir hin føroyski fólkaskúlin standa á ein- hvat hesum man um syrgiliga lágum støði. Hølini eru ofta vánalig, og hvat arbeiðstólum viðvíkir man ofta vera lítið annað enn ill talva, okkurt gamalt, skrætt landkort, nakrar gamlar. illa viðfarn- ar lesibøkur. Hvat skal tílíkum arbeiðsviðurskiftum ? ein lærari gera undir Hann hevur yvirhøvur ongar møgu- leikar. og úrslitið verður hareftir. Hann kann sjálvandi terpa dan- markarsøgu, bíbliusøgu og tílíkt vid børnini, men terparíið hoyrir ikki barnasinninum til. hvørki ella tíma tað. Skal lærarin fáa nakað tey tola burtur úr tí, má hann duga at vera illførur og dúgligur við tampinum. Á hátt ini læra uttanat. men sjálvandi ber! tann ræðslusligin, kunnu børn- fyri at gloyma tað stokkuta løtu aft- aná. og einasta úrslit verður, at hat- urskenslurnar til læraran verða spak- uliga tæðaðar og fáa bestu gróðra- líkindi. Skúlarnir mugu heiða verða fáa amboð at ar- ikki turra bornini einans til hin Børnini mugu fáa kunnleikan á nátt- við, so bundin lesnaðin. úrligan hátt. við at síggja og hoyra og við al ymisku skúlatól- ini í samband við tær ymisku læru handfara tey greinirnar. Á tann hátt verður áhugin fyri skúlanum vaktur og bert evnini eru til steðar vil hugur og vilji menn- ast í tann mun, at børnini vera skúla- liga væl lødd at fara út í lívið. mikið fingr- krevst Tann tíðin, tá ið tað var nog at duga lítlu katekismus uttanat unum, er farin. Í atomøldini nakað heilt annað. Allra minst Dagblaðsins álop á ein einstakan lærara, tá ið skúlaspurn- ingurin skal viðgerast »sakliga.« Hvat vil Dagblaðið? »Dagbladid« loypir á meg. tí al eg ikki hava svarað soleiðis, sum blaðið kundi ynskt, at svarid skuldi verið. til eitt sakliet kjak um okkara skúla- viðurskifti: Dagblaðið ósakligt. at:tað kann ikki vænta sæt nakað sakligt svar. Tað er ikki eina skortfleingju og so bidja hann men Var so siður al geva einum pråta vinarliga og sakliga. Eg havi einki ímóti at pråta sakliga skúlaviðurskifti: fyrst vita, at:lann, sum eg práli vid, um men so må ev meinar nakað gott og uppbyggjandi við sínum práti; men tað kann eg Ú- verri ikki síggja av tí, sum >Dagblað ið< forir fram. Vit vita, al menn eru ymiskir á máli um, hvussu undirvísing eigur at fara fram, Eitt tað nýggjasta. ið verður fort fram, er. al lærarin púra einki skal gera í skúlanum. Hann skal einans vera í skúlanum soleiðis at børnini skulu kunna heita á hann, um tey finna tað fyri gott at biðja hann um eina vegleiðing. har tey sjálv ikki eru før fyri at greiða uppgávuna. kg veit ikki, um tað er tílíkt. id >Dag- Hadid« ynskir at kjakast um. Lat meg við tað sama siga, at vil ærarafólk ikki eru upplærd í hesum agnum, og lad verður lessvegna al gerast neyðugt, at skúlaskeið verða úldin fyri at lærarafólkini kunnu venjast við tílíka skúlagongd eg kann neyvan siga at venja lærara- tí undir- ólk við hesa undirvising; vísing verður lítil ella eingin hugsi eg børnini skulu vist læra seg tað mesta sjálv. um tey tíma at læra nak- að. Men so vítt eg veit, skulu børnini royna seg fram. og til tess krevjast mong amboð. sum ikki eru í føroysk- um skúlum nú í løtuni. Harumframt skal bókasavn verða í øllum skúlum. Alt hetta kemur at kosta almikið av ikki. túsundum krónum tað peningi. Ég veit hvussu mong hundraðir av verður at kosta til allar føroyskar skúlar; helst koma vit at rokna við miljónum. stutt lisið í >Dag- þlaðnum.< og so í >Dimmalættings og men ley verða mong. ella Eg havi síðan nú aftur í >Dagblaðnum.< at eingi ráð sum eru. Ég vil tí íkki skriva um ti eru úl at rinda tær útreiðslur. líkar plánir um luftkastellir, men halda meg til verunleikan, soleiðis sum hann er í løtuni við teim gomlu skúlunum og teim amboðum, sum vil nú hava. Eg nevndi í grein mini fyri stuttum, at sóknarstýrið her ætlaði at byggja skúla, fekk studning, og eg hugsi. at eisini varð noktað at kostaði eini 300 túsund krónur. Tá ið viðurskiftini í landi okkara eru soleiðis. so fær >Dagblaðið< ikki nýggjan men ongan byggja, tí bygningurin undirritaða til at kjakast um, hvat ið kanska kundi verið gjørt, um ráð- ini vóru góð. Eg kundi skrivað um fimleikarhøll við hvønn skúla, svimji- høll, skúlakøk. sloydstovu. lesistovu Eg kundi skrivað um tær nýggju og nyggjasiu metodir, sum eg lisid um. Men »Dagbladid« fólki til at gera eina havn nidan í Sandsvaln og mangt annað. eisini havi mælti einaferð og eina brågev tvortur um Vestmanna- sund alt samalt luftkastellir og »fri fantasi.« sum danskarin segði. Er tað nú nakað tað við okkara fólkaskúla. so kann >Dag- hlaðið“ sjálvt eiga orðið; men evnid er ikki láturligt. ama. teir ætla J. H. Danbjørg. Munn- og kleyva- sjúkufundur í Kbh. Sameindu tjóða deildin AO hevur kallað saman til fundar í København 22. sept. fyri at viðgera munn- og kleyvasjúkuna, sum teir seinastu 12 mánaðirnar hevur kostað heiminum 100 milj. dollars. Fundurin skal viðgera stórsligna ætlan um at forða fyri. at sjúkan kem- ur upp í framtíðini. 3 tykjast sjúkusløgini vera, tess- vaksinu. vegna krevjast 3 sløg av Henda vaksina er ógvuliga dýr frá 1—3 dollars fyri hvørja vaksinering. Roknað verður við. at fyribils mugu djórini vaksinerast Í ferð um árið. Ein hálendari hevur nýliga funnið uppá at gera vaksinu, ið er 90 % bi- ligari enn tann higartil kenda. Í miljard dollars til propagandu Leiðarin fyri amerikonsku informa- Wilson segði frá nú um dagarnar, at Sovjet- tionsskrånni, dr. Compton, samveldið nýtti 1 miljard dollars til propagandu í heimlandinum og utt- anlanda. Bert í Fraklandi meira enn Amerika um allan heimin. Hann legði aftur at: >Alheimskommunistarnir nýta — roknað í mun til tjóðarinn- tøkuna í hvørjum av teimum lond- unum teir hava undir sínum ræði meira enn 10 ferðir so nógvan pen- ing at breiða út ta stóru lygnina. enn vit nýta at studla tí stóra sannleik- anum.< TANNKLINIK Dr: Jakobsensgota, 11 Torshavn. Vidtalutid kl. 10—13 og 14—16 Leygardag 10—13 Måltrådur. 717. Magnus Jensen, tannlækni. 13. september 1952 HUSAGANGSKRØVINI I KJALARVATNINUM Tung vóru tokini at endurnýggja okkara skipaflota aftaná heimsbardag- an. Áræði bilaði ikki, menn settu all- an sín pening, hús og jørð, har nøkur jørð var, í skipaflotan. Nógvir hava longu mist alt, og før- ini eru farin. Harmuligt. Nú men tað merkiliga er, at hesir, ið nú skriva menn um rustikustar, skriva um tey ringu skipakeypini, eru neltup teir somu menn, sum eru hin til, at vit rustakustar í staðin fyri góð veiðifør. beinleiðis orsøkin fingu Sambandsmenn og fólkaflokksmenn og einans leir einsamallir — hava alla skuldina, at vit fingu rustikustar- nar, Sum limur í figgjarnevndini setti P. M. Dam eitt fullfíggjað uppskot um at endurnyggja okkara skipaflota. soleiðis at vit fingu nýggj og góð for. men meiralutin á tingi vildi ikki taka undir við honum. Bert einum einasta tóku Vinnulánserunnin. sum teir nú hava avtikið. Higartil hevur tað eydnast at hildið teir undir. neynliga uppskoti nøkrum av teimum smærru bátunum 30 og 10 tons bútunum gang- andi. men eftir øllum at :døma stundar nú móti endanum hjá teimum. Tað sær út sum teir onga hjálp fáa onga marshallhjálp. hana skulu stórmenninir hava. (Tað sigst, at onk- ur av smábátunum, ið bíðið hevur um marshallhjálp. løngu hevur fingið sorla nei). Tað er ti væntandi. at teir fyrstu verða seldir longu í heyst og restin komandi ár. Alt tað. id fiskimenn hava vágað fyri at fáa båtarnar, slitið og strevast yri at halda teir gangandi, verður sostatt at havna í »stora leypi« — hjá stårmonnunum men tað er væl eis- ini meiningin hjá teimum. sum í dag ráða fyri borgum. Nationaliseringin Ensku fakfeløgini hava hildið fund í Margate. Churchill-stjørnin = varð harðliga átalað fyri tann politikk, id teir hava ført í samband við tey av arbeiðara- stjórnini nationaliseraðu ídnaðarvirki. Churchill-stjórnin hevur gjørt alt fyri at fáa hesi stórvirkini aftur á privatar hendur. Leiðslan helt tað ikki verða ráði- ligt at nationalisera meir í løtuni. Betur var at fáa tær gjørdu national- iseringarnar í trygga legu fyrst, men hóast hetta varð sett fram uppskot um at nationalisera enn fleiri stór- sam- við- móti icnadarvirki, ferðslumál. Hetta uppskot varð tíkið við 1.512.000 atkvøðum 3.210.000. Hildið ørdu nationaliseringarnar hava giv- eins og ymisk verður fram, at tær áður gj mv ið so stórsligin úrslit. at ein avnatio- nalisering bert vil vera at seta almenn áhugamál og virðir uppá spæl fyri at tæna politiskum endamálum.