leygardagur 11. oktober 1952síða 2

Nr. 41 Jóannes Patursson hevur landað 50 t í Grønlandi. K Í hevur ársveitslu í kvøld (11. í h.) Skúlabørnini fingu heystfrí hós- dagin. Norðfarið hevur ligið inni her nakrar dagar. Skal á sildaveiðu. Nógv arbeiði. Seinastu tíðina hevur verið nógv arbeiði her. Umframt fiska og sildaarbeiði hava flutningsskip sum Willem Barentz, Sigrid S. og Magbere lossað og lasta. Arbeiðið við at stoypa upp sjómanns- heimið byrjar fyrsta dagin. Eingin útróður hevur verið í fleiri dagar. Veðrið hevur verið ólagaligt. men smábátar fáa væl tá ein glotti er. FJALLGONGA Nú eru flestu fjøllini gingin. Menn láta ikki væl at. Nógv færri lomb eru komin frá smábygdunum í ár enn árini herfyri. Bøndurnir eru ikki nøg- dir við prísin. Gøtulyktir verða nú uppsettar úti í Grov. El-arbeidarnir eru farnir at grava hol fyri steyrunum. Brandur hevur ikki verið útrógvin í langa tíð. Motorurin er í Danmark til umvælingar. Landsstýrið... Framh. av 1. síðu. um, at Føroyingar skuldu fáa loyvi til at nýta hesa radiostøðina til øll teirra almennu áhugamál. Ein og hvør skilir, høvdu haft av hesum. Tað er ikki eitt og hvørt fólk, sum fær útvarpsstøð hvørjar fyrimunir Føroyar fyri einki. Fyri hin meiniga mannin er tað heilt ófatiligt, at eitt slíkt til- boð skuldi og tað hevði verið forvitnisligt at fing- kunna verða afturkastad, ið at vitað tær sonnu orsøkirnar, tí at persónlig gøgn og flokkahjúkl ella re- ligiøst erkvisni kunnu væl ikki hava verið orsøkir til. at hetta tilboðið varð vrakað. Um so skuldi verið, so er tað tó hitt føroyska samfelagið. sum hevur list við, at støðin ikki varð bygd her. Tí at pinsavinir fáa nú álíkavæl eina støð í Europa, haðani evangeliið kann verða kringkastað, og so skulu vit nokk virka fyri, at vit skulu kunna hoyra Guds orð kunngjørt haðani eis- ini á føroyskum máli. Blaðstj. MÓTMÆLI Føroya Keypmannafelag. Havnar Detailhandlarafelag og Føroya Heil- sølumannafelag hava mótmælt lands- stýrisins ætlan at keypa pakkhúsið frá Chr. Holm Jacobsen. Ætlanin er at flyta landshandilin hagar. Áður hevur verið tosað um. at tubbaksmo- nopolið skuldi vera har. Nevndu feløg vilja hava einkarrætt landshandilsins uppá einstakar vørur avliknan. Vørunevndin hevur fund um hetta mál í dag. —— —— Haldið S$ccialin FØROYA SOSIAL-DEMOKRATUR Í kjalarvatni Menning og vøkstur mentunnarlívs- ins hevur altíð verið eitt av fremstu málum Afturhaldsflokk- arnir hava altíð verið trekir á hesum sosialistana. økjum. Eitt væl útbygt mentunnarliv krevur pening, nógvan pening, men tå id tað kemur so vítt. at peningurin skal fáast til vega, tá svíkja aftur- haldsflokkarnir. gjørt. ikki bert í Føroyum, men alla- Tað hava teir altíð staðni. Tí verður mentanin altíð ein mistrivningur, har afturhaldsflokkar- nir sita við ræðið. Vit kenna tað eina best frá okkum sjálvum. Munandi mentunnarlig framstig fáa vit ikki fyrr enn sosialistarnir stýra skútuni; einans teir hava stevnuna so fullfiggj- aða, at hin peningaligi purningurin ikki kemur at geva stórvegis trupul- leikar. Allastadni havt rædid, ella verid so mannsterkir, at afturhaldid, óttafult fyri fólksins dómi. ikki hevur torað at strítt ímóti har sosialistarnir hava broddinum, hevur mentunnarlivid havt góð gróðrarlíkindi. Tey sosialist- isk stýrdu londini standa ti mentunn- arliga nógv fremri, enn tey kapital- sosialistanna. istisk styrdu londini, Har landið ger seg til harra yvir peningaorkuni, kunnu allir samfelagsspurningar lætt- liga loysast. men stavnhald afturhalds- manna er, at stórmenn skulu ráða yvir peninginum og skalta og valta við honum, sum teir vilja. Landskassin verður tí ein peningaligur mistrivn- ingur, ið einki orkar. og ein veikur landskassi er ein landsólukka. Tað vil ti vera líka ørt at krevja og vænta, af fólkaflokkurin og sambands- flokkurin skulu loysa t. d. allar spurn- ingar í skúlaskap okkara, sum at royna at fylla eitt botnleyst kar. samband við hægri og lægri Sosialistarnir aftur ímóti kunnu gera tað. Teir hava prógvað, at teir Vit kunnu taka ment- eru fúsir til verka. sum dømi. hvat id hent er á unnarøkinum í Svøríki, har sosialist- arnir hava sitið við stjórnarvaldinum í 20 ár (tó ikki við meiraluta, men alla tíðina nær við). Sum dømi taka vit, hvat teir hava nýtt av peningi til mentunnarlig enda- mál í 1952/53: figgjarårunum 1932/35 og Lærdur skúli og håskilar „....„seireeeeerrer.... 8,7 milj. 60,8 milj. Yrkisskilar |. .ereeeereheeeertee et ek i Ren Ran HAAR 2,6 milj. 37,0 milj. Fólkaupplýsing ..............PU K SNES Rau Rr 0 RALA 1.7 milj. 9,3 milj. Fólkaundirvísing (fólkaskúlar, fólkaháskúlar, lær- araskúlar 0. 8. fr.)..........26e0erereeererentenenenere 83,5 milj. 507,0 milj. Aðrir lærustovnar .................heerererrsenanrare rer 17,5 milj. 127,8 milj. Vitskapur, list 0. t. 02000000seerthreresenranenet 0,04milj. 7,9 mijl. Studnadur til ymiskar skúlar ..........orefeetrneeen 0,8 milj. 26,0 milj. Her er vissuliga nakad hent, men kortini halda sviar, at nógv er eftir at gera. So leingi sum sosialistarnir sita á stjórnarpallinum er eingin vandi fyri at støðgur kemur í tey stóru mentunnarframstigini, ið her eru gjørd. Vit hava nógv at læra av svium, og tå mest av øllum: at fylkjast um sosialismuna og vinna teimum monn- um, ið hana umboda, ein dyggan meiraluta á Føroya løgtingi. Fyrr verður einki at henda í álv- ara — hagar til verður alt eitt deyða- merkt dukkuspæl. »... den mest virkningsfulde Socialreform, vi til Dato har gennemført her i Landet.« Soleiðis tekur Dimmalætting til í samband vid ta rúsdrekkaskipan, id vit fingu fyri 50 árum síðani. tá ið táverandi brennivinshandilin varð avtikin aftaná fólkaatkvøðu. At tað var eitt stórt framstig, eru ivaleyst øll samd í, men síðani hevur løgtingið pilkad so nógv við hesa lógina, at hon í dag er vorðin ein landa- skaði, hvat kann prógvast við tí dúgliga tiltakandi nýtsluni av øðrum drykkju- vørum, stórum svartahandli, øgiligum loyvikeypum o. s. fr. Hvør føroyingur veit, at núgald- andi rúsdrekkaskipan er eins og eitt burturtveitt plagg. ið ikki loysir seg at væla um. Ymiskar eru skipaninar, og í flestu londum eru tær so nógv royndar nú, at vit lættliga kundu fing- ið eina skipan. ið hóskaði til okkara viðurskifti, um vit kannaðu og valdu ta frægastu burtur úr. Menn eru ójavnir á máli, men iva- leyst eru allir samdir um at gera sum best, minka um drykkjuskapin, lóg- brotini og allar tær ringu ávirkaninar. ið rúsdrekka førir við sær. Dimmal., ið rósar galdandi lógum og teirra úrslitum, viðgongur tó, at tær ikki verða yvirhildnar. Tað er tó ikki nóg mikið, (i verunleikin er tann. at vit í dag hava ein ovurstóran svarta handil, loynikeyp (prógv: rúsdrekka fyri 50.000 kr., ið landsstýrið hevur liggjandi. Alt tikid frá monnum, ið hava roynt at brotið lógirnar), hár- vatnsdrekking, heimabrygging o.s.fr. Hetta eru úrslitini av tí núgaldandi rúsdrekkaskipanini. Ein lóg, ið hevur havt hesar vánaligu fylgirnar og aftur at teimum hevur verið hin beinleiðis orsøkin til, at nærvið tey fullu 100 % av øllum teimum. ið nýta rúsdrekka, á ein ella annan hátt hava gjørt seg sekar í størri og smærri lógarbrot- um, má sigast at vera beinleiðis sam- felagsskaðilig. Vit kunnu ti siga sum >}. sep. tember«: >Í eini hálvthundrað år hava vit livað undir teirri brennivínslóg. sum 11. oktober 1952 sambandsflokkurin setti í gildi, ja varð stovnaður uppá. Óivað hevur hetta verið gjørt av góðum vilja. Men henda lóg hevur tó ikki gagnast okk- um. Nú noyðast vit, av egnum roynd- um og av teim royndum, sum aðrir hava gjørt, at taka hesa lóg av. Hetta eiga vit at gera, áður enn skaðin verð- ur størri, enn hann er. Samtíðis skulu vit leggja á annan bógv. Tú fært ikki menn til at leggja brennivínið av. Tað er ógjørligt, her sum aðrar staðir. Men tú kanst læra teir at drekka við skili. Tað er tað, sum tað' velst um.« Hin brennandi Polakkurin á Tvøroyri. Leygarmorgunin komu bod til havn- arlagið á Tvøroyri frå marinustøðini í Havn, sum spurdi um tað var møgu- ligt at s.s. »Narvik«, sum hevði haft eld i bunkunum i 16 dagar, kundi koma sudur å Drelnes at leggja 500 tons av koli upp, so teir kundu basa eldinum. Hetta vard jåttad teimum beinanvegin og kl. 5 kom »Narvik« inn eftir firðinum og legði at á Drel- nesi. Kl. var um 1, tå ið skipið var at bryggjuni og varð vatnsproytan fyrst roynd, áðrenn lúkurnar vórðu opnaðar. Samstundis sum vatn varð oyst niður í lastina, fór kolagrabbin í holt við lossingina av kolinum. Tað var trupult hjá manninum í krananum tí roykurin kom beint í førarahúsið, men fram varð hildið við arbeiðinum og kl. 914 sunnukvøldið var eldurin sløktur. Tað liggja okkurt um 250 tons av koli eftir til gjaldan til sløkki- liðini. havnargjald, vatn og annað. S.S. »Narvik«, sum er móðurskip í hevur kvikmyndarhøll varð vístur filmur 3 sildaveiðuni, umborð, t. d. ferðir > nógvar bøkur um borð. M. a. vóru 8 sunnudagin; samstundis eru konufólk við sum arbeiddu upp á sild- ina. Lønin hjá manningini er okkurt um 420 danskar kr. um mánaðin, har- umframt fáa teir fríar handskar, styvl- ar og klæðir, alt av besta slagi. Maturin um borð er avbera góður. Tá ið farið varð av stað, helt skip- arin stutta røðu, har hann m. a. segði, at hevði hann vita av at so góð havn at komið takkaði hann fyri tað beinasemi og tann blíð- var her, hevdi hann roynt suður beinan vegin. Eisini skap. ið var vístur honum, og var hetta undirtikid av tí russiska veiðu- leiðaranum. Kl. 12 týsdagin fór Narvik útaftur. Aftaná at skipið var av stað farið, fekk havnarmeistarin fjarrit, har teir hjartaliga takkaðu fyri hjálp og væl- vild. Føroyskt tógv av nappaðari ull, 3-trátt, óføra væl og fintspunnid, hvítt 37 kr. kg Viggo Dalsgaard, telf. 1, Skálavík.