mikudagur 17. apríl 2002síða 6

10 Nr. 72 - 17. apríl 2002 Nr. 72 - 17. apríl 2002 11 Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Tíðindaleiðari: Jústinus Eidesgaard justinus@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo Anja Weihe anja@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Turið Kjølbro turid@sosialurin.fo Stefan í Skorini stefan@sosialurin.fo Heri á Rógvi heri@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Postsmoga 231 Nólsoyar Pálsgøta 1 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Uppseting/prent: Uppseting: Hestprent Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Argjavegur 26, Tel. 311820, Fax 314720 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Týsdagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Tað er at gleðast um, at úrslitið hjá Føroya Tele gjørdist gott í farna ári. Tíðirnar eru góðar, og tí skuldi tað helst sæst á úrslitinum. Tað er einki at taka seg aftur í, at Føroya Tele er ein av týdningarmestu fyritøkum í einum lítlum oyggjasamfelagi, sum Føroyum. Man kann tosa nógv um útjaðaramenning og útjaðarafulltrúar, men ein fortreyt fyri útjaðarnum er gott samskifti bæði tá tað kemur til post, flutning og ikki minst telesamskifti. Veitingarskyldan er eitt týdingarmikið mál. Tað er lag á manni at bjóða tænastur fram í megin- økinum o.s.fr., men tað verður so ongantíð nakar, sum fær vinning av, at bjóða teletænastur til útoyggjarnar, men vit eru øll samd um, at tær eru lívsneyðugar fyri somu oyggjar. Hvør skal gjalda hetta? Tað skal sjálvsagt áleggjast televeitarum. Hví ikki siga, at teir skulu kappast við teirri treyt, at tænastan skal bjóðast út um alt landið og ikki bert í miðstaðar- økinum? Tað kann vera gott við kapping á fjarskiftis- økinum, men so má tað vera verulig kapping, har eitt felag sleppur at brúka sínar stórdrifts- fyrimunir. Tað er løgið at hoyra, at Føroya Tele ikki sleppur at bjóða pakkaloysnir við interneti, fastneti og fartelefoni, samstundis, sum teir fáa óbeinleiðis ábreiðslur frá Fjarskiftiseftirlitinum um kostnað. Tað sær í hvussu so er út til, at borgarin betalir meira fyri teletænastur í Føroyum, enn teir annars kundu, tí at Føroya Tele ikki sleppur at bjóða sínar fyrimunir fram. Er tað rætt at vænta akkurát somu prísirnar her sum í grannalondunum? Nú hava vit ikki so nógv skil fyri telesamskifti, men ein lítil marknaður má verða øðrvísi at fáast við enn marknaðirnir í stóru grannalondum okkara. Eisini má vera lættari at seta antennur og sendarar upp í Danmark, ið er flatt sum ein pannikaka, í mun til í Føroyum. Kanska er okkurt annað sum er bíligari í Føroyum enn aðrastaðni og tí kann uppviga meirkostnað á øðrum økjum. Skal tað verða kapping á teløkinum, so má tað verða ordilig kapping, har Føroya Tele sleppur at bjóða sínar fyrimunir fram. Ein sterk føroysk telefyritøka er ein fortreyt fyri samskifti millum oyggjarnar og er garantur fyri framhaldandi menning á økinum – eisini í ringum tíðum. DAGSINS MEINING Sosialurin Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blaðleiðsl- an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Føroya Tele gott úrslit VIÐMERKINGAR Thomas Arabo Valevni Javnaðarfloksins í Suðurstreymi At fyrigykla fólki, at ting koma av sær sjálvum, tá vit fáa fullveldi er ein vanda- mikil leið. Føroyska ferða- vinnan er í støðugum vøkstri og skyldast hetta eitt munagott arbeiði, ið er gjørt tey seinastu 30 árini. At føroyska ferðavinnan uppá nakran máta líður undir, at Føroyar ikki er staðfest sum fullveldi er aftur eitt dømi um, at fólk royna at uppfinna trupul- leikar og lýsa heimin við sera subjektivum brillum. Tað sum verri er, er at man roynir at billa fólki inn, at tingini fara at henda av sær sjálvum, tá vit hava fingið fullveldi. Føroyar hevur betýðiligt meira sjálvræði enn nøkur av stórstu ferðavinnumál- um í heiminum sum til dømis Kanarisku Oyggj- arnar og Bermuda, ið hoyra undir ávíkavíst Spanien og Stóra Bretland. Hesi øki hava ongan trupulleika at tiltrekkja ferðafólk, hóast tey ikki eru fullveldi. Hvør kennir Funafuti? At Føroyar verða heims- kendar, tá vit fáa fullveldi er eisini ivasamt. Hvussu nógv fólk hava hoyrt um Tuvalu, Nauru og Vanuatu? Hesi lond eru øll fullveldi, men eg tori at garantera, at tað er fáur maður, ið kann nevna høvuðstaðin í Tu- valu, hóast hetta land gjørdist fullveldi í hesum valskeiðnum. Um vit hyggja at ferðavinnuni í teimum londum, eg her havi nevnt og samanbera við til dømis Hawaii, ið er amerikanskur statur, so dettir tesan um fullveldi og ferðavinnu so fullkomuliga á gólvið. At Føroyar verður nevnt í CNN ella BBC eina ferð, tá fullveldið verður staðfest, hevur neyvan nakran praktiskan týdning. Einki kemur av sær sjálvum Tað krevur nógv hart ar- beiði at menna ferðavinnu í Føroyum, og einki kemur av sær sjálvum, óansæð um vit eru fullveldi ella ikki. Vit kunnu tað, vit vilja, men tað krevur ágrýtni og treysti. Um man framman undan uppfinnur forðingar fyri seg sjálvan og sáar mistreysti millum sínar landsmenn, so verður ringt at koma á mál við ferða- vinnuni. Jóannes Eidesgaard formaður Javnaðarfloksins Tað er ikki smávegis, sum valevni Sambandsfloksins í Suðuroynni nú føra seg fram við øllum tí, sum teir vilja fremja fyri oynna. Tað er næstan einki mark fyri allari ta vælvild, teir nú vilja vísa. Hóast gamalt er at siga, at betur er seint enn ongantíð, so rokni eg við, at flestu suðuroyingar heldur minnast tær mongu ferðir, har júst Sambandsflokkurin hevur svikið Suðuroynna. Lat okkum taka fýra týð- andi dømi: 1. Smyril (ex. Morten Mols): Øll eru vit samd um, hvønn týdning hetta valaskip hevur havt fyri Suður- oynna. Tá Smyril varð keyptur í 1975, stóð táver- andi formaður Sambands- floksins Paula Ellefsen fram og segði, at flokkurin var ímóti keypinum av Smyrli. Men har var tó ein, sum royndist Suðuroynni hollur, og tað var Jákup Mortensen, sáli, sum einsa- mallur sambandsmaður atkvøddi fyri keypinum. Men hann var so bert tingmaður Sambandsflok- sins tað skeiðið. 2. Teistin (ex. Mikkel Mols) Tá Teistin varð keyptur í 1980, endurtók søgan seg enn einaferð. Ein samdur Sambandsflokkur eisini tingmaðurin fyri Suður- oynna Flemming Mikkel- sen atkvøddi ímóti keypin- um. 3. Sølan av Teistanum Tá Teistin varð seldur ella rættari forerdur til Italia, varð Skotlandssiglingin niðurløgd við teimum afturstigum, tað merkti fyri vinnulívið í oynni. Men harumframt mistu suðuroy- ingar einasta egnaða av- loysaraskipið. Hetta hendi undir einum landsstýri, har Sambandsflokkurin átti leiðsluna. 4. Oljuútgerðarhavnin í Suðuroynni Og seinast Sambandsflokk- urin vísti sína "vælvild" mótvegis Suðuroynni, var tá 5 sambandsatkvøður vóru ímóti, at ein oljuút- gerðarhavn var løgd í Suð- uroynni. Flemming Mikk- elsen atkvøddi fyri, men heilar fimm atkvøður úr Sambandsflokkinum vóru ímóti. Sjálvandi kunnu Guds børn batna, meira enn so, og vónandi er Sam- bandsflokkurin við tíðina kanska vorðin meira vinar- liga sinnaður mótvegis Suðuroynni, lat okkum vóna tað. Men eg ivist nú í, um allir suðuroyingar hava gloymt stuðulin frá hesum flokki, tá ið á hevur staðið. Ein lýsing í bløðunum við heitinum "Sambandsflokk- urin og Suðuroyggin" við mynd av Johan Dahl ella Finnleiv Guttesen, sum vit nú hava sæð fleiri ferðir, hon fær okkum suðuroy- ingar meira at hugsa um tær mongu ferðir, har hesin flokkur hevur svikið oynna. Suðuroyingar lata seg ikki tøla av slíkum. Til tess minnast teir ov væl. Fullveldi og ferðavinnan Søguliga sæð svíkir Sambandsflokkurin Suðuroynna VALGREINAR Nýggjur umhvørvis- politikkur Elin Lindenskov valevni Javnaðar- floksins Javnaðarflokurin vil føra ein nýggjan um- hvørvispolitikk. Miðast skal eftir, at Føroyar skulu verða millum heimsins reinastu lond. Fyri at røkka málinum, má hugburðurin hjá hvørjum einstøkum broytast. Tí skal um- hvørvisvernd inn sum nátúrligur partur av uppalingini. Lokalar umhvørvisætlanir skulu gerast, har hvør einstak- ur borgari hevur sín ak- tiva leiklut. Húsarhalds- burturkast skal skiljast, við endurnýtslu sum aðalmáli. Barnagarðar, skúlar, stovnar o.o. skulu eggjast til at gerast grønir stovnar. Neyvari lóggeving skal tryggja, at vit veruliga náa mál- inum at verða millum heimsins reinastu lond. Reint umhvørvi og burðardygg menning av okkara tilfeingi, skal setast á politisku dags- skránna. Vilt tú hava ein nýggjan umhvørvispoli- tikk, so vel Javnaðar- flokkin og seta X við lista C. www.lindenskov.com Eyðgunn Samuelsen Valevni Javnaðar- flokksins í Norðoyggjum Herrópið hjá Tjóð- veldisflokkinum, nú alt ella onki politikkurin í samband við fullveldi hevur spælt fallit, er, hvussu forða vit hinum flokkunum (les: Javnað- ar- og Sambandsflokk- inum) at tøma lands- kassan! Teir reypa sær av ein- um varnum fíggjar- politikki men teir mugu telja alt 4 ára skeiðið við í roknistykki og tað merkir eisini síðstu dag- arnar tingið var saman. Teir hava í 3 ár og 11 mánaðir skúgva øll mál til viks ið hava við fólk- sins vælferð at gera, onki røktarheimspláss, ongin loysn á pensións- málinum, ongin døgn- røkt til tey eldru og óhjálpnu, tí teir skuldu spara upp til fullveldi ! So gott gekk, at teir sendu 366 milliónir nið- ur aftur til Danmarkar, men hvar bleiv varni fíggjarpolitikkurin av tá ið tjóðveldismaðurin og tingformaðurin segði : "skal tað vera gildi, so lat tað verða gildi!" ? Hann at kvøddi enntá fyri uppskotinum um samskatting av hjúnum, ið gevur teimum ið frammanundan fáa 15 % í skattalætta ein eyka- lætta á 7 milliónir aftrat. Hvør skal gjalda hetta ? tú og eg. Jú, varni fíggjarpoli- tikkurin endaði við, at teir vóru við at sam- tykkja eykajáttan fyri íalt 77 milliónir. Hetta viðførdi at yvirskotið á fíggjarlógini fór frá 120 milliónum niður á 44 milliónir!! Jú, so sanni- liga kunnu teir, uttan at skammast,bjóða seg fram at forða fyri at landskassin verður tømdur !! Vit ið skulu gjalda gildi velja Javnaðar- flokkin! Eydgunn@post.olivant.fo Elin Tausen Valevni í Suðurstreymi Miðflokkurin hevur eina øðrvísi Valskrá. Miðflokkurin er ein øðr- vísi flokkur, sum ynskir at føra ein øðrvísi politikk, og á tann hátt skapa eitt øðrvísi samfelag. Hvat er tað so fyri eitt samfelag vit síggja fyri okkum? Jú, eitt samfelag har trivnaðurin hjá tí ein- staka borgaranum er í hæddini, har tey eldru hava virðiligar umstøður í sínum aldurdómi, bæði tey, sum hava tørv á likamligari hjálp, og tey sum klára seg sjálvi. Vit ynskja at skapa eitt umhvørvi har familjunar trívast, og hava góðar karmar til at skapa eitt sunt og mennandi umhvørvi í sínum heimi. Vit ynskja at skapa eitt umhvørvi, sum er virðiligt fyri okkara menningar- tarnaðu og avvarandi teirra. Vit ynskja eitt samfelag, har kristna lívsáskoðanin er sjónliga á øllum økjum. Eg kundi hildið áfram, men eg ynski at draga eitt evni fram, sum eg ynski at virka fyri og er tað, ung og rúsevnismisnýtsla. Tað er sera týdningarmikið at vit taka hetta mál í álvara. Vit skulu ikki bara døma teir, sum selja rúsevni, men vit skulu eisini hjálpa teimum, sum eru komin sær út í trupulleikar, orsakað av eini misnýtslu. Vit hava tveir viðgerðarstovnar í Føroyum, men eg haldi ikki at teir eru egnaðir, til ungar misnýtarar. Vit skulu hava ein stovn, har hesi ungu kunnu koma og fáa við- gerð, bliva ment aftur, og stuðla til at koma í gongd við eina útbúgving, soleiðis at tey kunnu venda skeiva mynstrinum tey eru komin í. Hesin stovnur skal eisini verða ein møguleiki hjá foreldrum, at venda sær til, við spurningum og biðja um ráð og hjálp. Eisini skal hann verða við til at upp- lýsa um vandan av rúsevn- um, kanska saman við fyribyrgingarráðnum. Her eiga vit at brúka fyrr- verandi rúsevnismisnýtarar, sum kenna til misnýstlu og vandarnir við henni, á samma hátt, sum ferðslu- trygd brúkar fólk, sum hava verið út fyri ferðsluvan- lukku, fyri at upplýsa um vandan við ov nógvari fer. Miðflokkurin setur tey menniskjaligu virðini hægst, tí er neygugt at fáa ein sterkan Miðflokk á ting, Hjálp tú okkum við at fáa eina ørðvísi raðfesting við skattapeningum borgarans. Stuðla okkum við tínari atkvøðu 30. Apríl. Gott val. etausen@kallnet.fo Hallbjørg Hansen Valevni Tjóðveldisflokksins í Eysturoynni Dan R. Petersen hevur í bløðunum ført fram, at Tjóðveldisflokkurin ongan eldrapolitikk hevur, men at Javnaðarflokkurin er ein- asta trygd fyri hesum. Hetta sigur hann, hóast hann átti at vita, at seinastu nógvu valskeiðini hevur javnaðar- umboð verið landsstýris- maður í almannamálum. Vit vita øll, at tørvurin á røktarheimsplássum gerst alt størri - ikki bara í Før- oyum - orsakað av, at betraðu liviumstøðurnar gera, at alsamt fleiri gerast eldri og eldri - og tískil koma fleiri og fleiri ellis- brek. Tjóðveldisflokkurin hev- ur verið við til at hækka fólkapensiónina munandi, soleiðis at hendan í nógv- um førum er á hædd við pensiónir í øðrum norðan- londum. Tjóðveldisflokk- urin fer framhaldandi at arbeiða við eftirlønar- spurninginum, soleiðis at allir borgarar fáa sømilig fíggjarlig kor á eldri árum. Tjóðveldisflokkurin fer haraftrat at syrgja fyri, at tað á pensiónsøkinum eins og á øllum almannaøkinum ikki skal gerast munur á giftum og ógiftum. 100 mió kr. skulu setast av til røktarheimspláss komandi 4 árini. Tað skal eisini takast hædd fyri teimum dementu. Ein for- svarligur fíggjarpolitikkur er treyt fyri at hetta kann setast í verk. Hetta gerst tí best við, at vit framvegis miðvíst arbeiða fyri, at føroyingar sjálvir fáa fulla ábyrgd av hesum landinum. Við at velja Tjóðveldis- flokkin fáa tygum eisini trygd fyri at eldrapoli- tikkurin verður raðfestur fremst. Tøma landskassan ella spara upp til fullveldi ? Miðflokkurin, ein øðrvísi flokkur Eldrapolitikkur tjóðveldisfloksins Heðin D. Poulsen valevni Fólkafloksins í Suðurstreymoy Íbúðarviðurskiftini saman við barnaansing og eldra- røkt verða millum størstu avbjóðingarnar komandi valskeiðið. Okkum tørvar ungfólk á ting, ið vilja raðfesta hesi øki hægri enn tunnlar og vinnustudning. Vit skulu varveita rentu- stuðulin óbroyttan til teirra, sum hava sett seg fyri grundstykki ella sethús. Vit skulu skatta inntøkur- nar lættari - 10 % av brutto - hjá teimum, sum leiga kømur ella íbúðir út í egnum húsum. Vit skulu gera tað lættari hjá sjálvsognarstovnum at byggja leiguíbúðir til bæði yngri og eldri. Vit skulu hava eina nýggja leigulóg. Tak yvir høvdið Katrin Dahl Jakobsen valevni og løgtingskvinna fyri Javnaðarflokkin Tað kemur mangan fyri, at starvsfólk innan almanna- verkið kenna seg kroyst, tí tað ikki ber teimum til at veita borgaranum nøktandi tænastu. Starvsfólkini standa fyri skotum, fáa allar ákoyringarnar, og illa fáa tey vart seg. Tey kenna neyðina hjá viðskiftafólk- inum, skilja teirra støðu, men mugu ofta lata fólk vita, at hjálpin verður ikki í bræði. Talan kann vera um fólk, sum hava verið fyri hóttafalli og treingja til okkurt hjálpitól ella aðra hjálp.Tungt er at missa førleika og heilsu. Tyngri er tað, skalt tí harafturat berj- ast fyri tínum rættindum. Í øllum sorgarleikinum hava hesi fyrst og fremst brúk fyri umsorgan, hjálp og upplýsing um síni rættindi. At skula stríðast við myndugleikar, er steinur oman á byrðu. Álit um hjálpitólarveiting varð skrivað fyri trimum árum síðani. Her verður víst á starvsfólkatrot og tørvandi/óhóskandi reglur og vantandi samskipan. Men, hvør nytta er í at skriva álit, sum ikki hevur verið brúkt til nakað? Javnaðarflokkurin hevur sett sær fyri, at menna al- mennar tænastur. Enda- málið er at fáa í lag tæn- astuvinarligar skipanir og skjóta og smidliga málsvið- gerð. Tá fer borgarin at kenna, at hennara áhuga- mál eru fremst, og starvs- fólk verða spard fyri støð- ugar ákoyringar. Fólkið fyrst - ov tungt at gerast sjúk í Føroyum C M Y K 11 10