leygardagur 30. mai 1953síða 3

30. mei 1953 Føroya | S0SIAL-DEMOKRATUR Blaðstjóri VILLI SØRENSEN telf. 2172 Postbox 76 Prent: A. ØSTER YMISK TÅDINDI FISKAPRISURIN Í GRØNLANDI Fiskaprisurin i Gronlandi sigst at vera 85 oyru fyri kg i ar. Í fjør var hann I kr. fyri kg. Hetta hevur orsakað. at menn hava aftrad seg vid at selja har yviri, Hetta kemur sjálvandi at tarna veiðuni, men líkindi eru til, at ein broyting kann fåast i lag hesum við- víkjandi. 150 TONS AV KLIPPFISKI eru nå eftir i landinum, Hesin fiskurin verður avskipaður nú fyrst í juni mån- aði. Ein partur av tí fiskinum, ið seld ur er til Spaniu hevur verið ov smáur eltir sølusáttmálanum. Hetta hevur tó ikki forðað komnir soluni, tá partarnir eru ásamt um, at útjavna hetta seinni. UTRODURIN Klakksvikarbåtarnir fiskadu bådar tær seinastu vikurnar fyri hvitu- ofort sunnu. Bátarnir lógu javnliga frå 20 og uppí 30.000 pund. Hetta eru størstu veiðuúrslitini higartil i ár. Teir flestu bátarnir hava eisini verið úti hesa vik- una. Smábátar fáa hópin av hýsu, ser- liga í vikuni fyri hvítusunnu. Hesa vik- una hevur ikki borið so væl til vegna tann harða streymin. FYRSTA SILDASKIPIÐ Fyri stuttum fann Thetis óførar sild- atorvur norðan fyri. Fyrsta sildaskipið er nú útfarið. Tað er Eystnes, ið fór út mikukvøldið. Skal fiska til agnsild. MEDISINNÝTSLAN 20-FALDAÐ Norðlýsið sigur frå, at medisinnýtsl- an er 20 faldað tey seinastu 18 árini. Víðari sigur blaðið, at tað tí ikki er so løgið, at tilskotsskipan sjúkrakassanna er prongd. Hesar øgiligu meiraútreiðs- lur standast fyri ein stóran part av øktum brúki av nýggjum medisini, t. d. penicilin. CTFERDIR Føroya ferðamannafelag ger útferð til Tvøroyri og Vágs í morgin. Farið verður úr Havn kl. hålvgum átta á morgni. Steðgað verður einar 12 tímar å Tvøroyri og einar 10 tímar í Vági. Kostnaðurin er 15 kr. Somuleidis. ger hornblåstrarfelagid G.H.M. útferð til Nólsoyar. LORVIKSBATARNIR Pålledrangur og Ternusker fóru til slands við snøri 2. hvítusunnudag. Guliklettur Førovum. Skal á sild í summar. Au roynir Íramvegis undir gust fer til Íslands vid snøri. FOROYA SOSIAL-DEMOKRATUR Konguliga sjónleikaravitjanin Í ár varð so álvari av, at kongl. sjónleikararnir komu til Føroya. Tað verður Sjonleikarfelagid í Havn í sam- arbeiði við Dansk-færøsk komite við stuðli frá Dansk-færøsk Kulturfond, ið standa fyri vitjanini. Sum fólk minnast var sjónleikari við kgl. Teater Elith Foss her í fjør og hevði upplestrarkvøld og skemtanir í Havn og á bygd. Endamálið við ferð hansara í fjør var eisini at kanna møg- uleikarnar fyri sjónleikaravitjan til Føroya. — Og nú er tað komið í lag. Í døgunum 9, til 15. juni verða fyri- vísanir í Sjónleikarhúsinum. Tað. ið verður at síggja. Sýnd verður ein sokallad samansett fyrivísan — tveir sjónleikir, ein nú- tímans danskur sjónleikur og ein kals- siskur sjónleikur. Hin fyrri er álvar- samur leikur í einum parti eftir Knud Sønderby. nevndur »Hjertets rehhed«. Knud Sønderby er kendur sum ein av donsku Hann hevur m. a. skrivað »En kvinde dramatisku hovundunum, overflådig«. ið var ein av stóru sukses- unum hjá Kgl. Teatrinum. Harnæst kemur eitt Holberg-stykki »De usynlige«. Holberg er kendur í Forovum, men her fáa vit at síggja ein av hansara sjónleikum við donsk- um sjónleikarum. Eitt stykki teir hava spælt á Nationalsenuni við miklum ansi hjá sjónleikarhugaðum fólki Hvørjir verða sjónleikararnir? Tað verða nøkur av teim bestu av teim kgl. sjónleikarunum, vit fáa at síggja. Sambart heimastýrislógina er sjón- leikur sermál, so kgl. Teatrið sjálvt kann ikki føra fram sjónleik her, men tað vera tó kgl. sjónleikarar vit fáa at síggja. Maria Garland er ein av kendu ka- raktersjónleikarinnunum við kgl. Te- atrið. Í seinastuni hevur verið tikið til hennara í Aleksandra í »Colombe« og leikpart hennara i »Pygmalion« og nú kemur hon at spæla Magdelone í >De usynlige« — ein leikpartur, ið hon fyrr er heiðrað fyri. Jørgen Reenberg spælir ungi elsk- arin — Leander. Her í Føroyum kenn- a vit hann úr donskum filmum, m. a. Fodboldpræsten — hann er hin kom- andi Hamlet á Kgl. Teatrinum. Hann hevur útsett filmsarbeiði sítt fyri at kunna vera við í Føroyaferðini. Eitt av „nýggju névnunum« er Kir- sten Rolffes, ið sjónleikarhugaðir for oyingar eiga at gleða seg til at síggja. Tey trý árini hon hevur verið á kgl. Teatrinum boða frá eini stórari fram- tíð sum sjónleikarinna. Íkki minni áhugavert verður at síggja Poul Kern — sjálvur nhrdl síggja Poul Kern. ið helst mangir før oyingar ið vitjað hava sjónleikir í Keypmannahavn hava havt høvi til at síggja. — Elith Foss sjålivur er vælkendur heruppi, ikki Leiðarin á ferdini bert tí at vit hava sæð hann her í Før oyum. men eisini fyri teir leikpartir. hann hevur havt í Holbergsjónleikum á kgl. teatrinum. Hann er ein av mæt- stu Holberg-fortolkarum á kgl, teatri- num og ikki minst hevur hann spælt væl i »De usynlige«. Hatta vóru so allir teir »kongaligu« sjónleikararnir, men harumframt kem- ur við sum gestur frá Folketeatret Bir- gitte Federspiel, — Tað var ikki gjør- ligt at fáa nakran frá kgl. teatrinum at taka leikpartin sum Leanders elskaða, tí varð Birgitte Federspiel biðin til at taka henda partin. Hon er so kend, at tað er ikki neyðugt at siga meira. [Havn verða so 5 ella 6 fyrivisanir, síðan verður farið til tær størru bygd- irnar, sum møguligt er at koma til. Har verður ikki møguligt at vísa hesar nevndu sjonleikirnar, men istadin er skipað ein kvøldskemtan við hesum 5 fyrstnevndu sjónleikarunum, og verð- ur tað ein skemtan sum neyvan áður er sæð á hesum plássum. Men um hetta verður meira frásagt seinri, tá sjónleikararnir eru komnir til Føroyar. Í Danmark arbeiða sjónleikararnir nú við fyrireikingunum. Tað er nógv sum skal gerast, tí teir hava við sær stóran part av tí, sum skal nýtast til leikpall 0. a. — eisini av tí verður fyri- vísanirnar nakað útyvir tað vanliga. Seinri verður greitt frá sølu av at- gongumerkjum o. t. Til Knút Vang Knútur, meint vart tú raktur, so at tú neyvan mundi rokna við at verða raktur meinari. Tað sæst best av tíni illsinnisgrein, sum tú hevur í blaði tínum týsdagin 12. mai. Aftur í seinastu grein tíni vágur tú tær tó at siga, at tit meira enn nakar annar hava roynt at virka fyri, at so nógv føroyskt kol sum møguligt skal verða nýtt í Føroyum. Um tú ikki veist betur um kolamálið serliga viðv. Hvalbingum —, so haldi eg, at tú átti at duga sær at skriva tað, tú tagt, heldur enn at skrivar. — Tá ið tú og tínir part- amenn hava so stóran kærleika og áhuga fyri tí føroyska kolinum, hví eru tá so stórir trupulleikar við at sleppa av við føroyskt kol? Kanst tú ikki gera so væl at siga tað — hví skal tað krógvast í myrkrinum ? Um tit høvdu áhuga fyri føroyskum haldi eg, at tínir partamenn hava havt góðan kans til at gera sítt besta fyri ti; tí teir hava havt buktina og båd- sum helst koli, so nakran ar endarnar nú hálvttriðja år, og ikki javnaðarmenn, sum tú kastar alt skarnið eftir. satt, tí partamenn tínir hava ongan Nei. Knútur. sig bara áhuga fyri føroyska kolinum, heldur enn fyri øðrum gagnsmálum landsins. Hetta er ikki fyrsta árið, tað hevur staðið í botni við at sleppa av við føroyskt kol. og ikki er tað heldur fyrstu ferð, at Hvalbingar hava vent sær til landsstýrið fyri at fáa bøtt um teir stóru trupulleikar, sum hava verið fyri at sleppa av við føroyskt kol; men ikki kann åhugin hava verið Nr. 23 stórur, tí ongantíð hava vit dugað at sæð nakrar ábøtur frá landsstýrisins síðu. Men kortini vilt tú, Knútur, hava fólk at trúgva tær, at tínir menn gera so og so nógv gott fyri at bøta um nýtsluna av føroyskum koli. Hetta er einans »fantasiur« av tær og einki annað. Tú grýtur alt niður á valutamið- støðina, tí tú veist, at har situr javn- adarmadurin Øregaard; men eg havi sagt tær, at landsstýrið er landsins hægsti myndugleiki og at partamaður tín, Hákun, hevur hetta týdningar- mikla mál í hondum — og tað slepp- ur tú ikki frá. Tú brikslar mær, at eg vil drepa føroyska kolasølu, men har haldi eg, at tú sum vanligt mistekur teg, tá ið tú sigur soleiðis, tí tað, eg havi skrivað um kolaframleidsluna. kann ikki fatast sum drepandi, men vil skilafólk taka tað frá einari adr ari síðu, enn tú tekur tað. Hvat sigur tú um teir menn, sum innflyta 10.000 tons av útlendskum koli, samstundis sum tað liggja o. u. 2000—3000 tons av føroyskum koli å goymslu; vilja slikir menn livga føroyska kolasølu? Sjálvandi grýtur aftur skuldina fyri hetta á javnaðarmannin Øregaard men hann kann so avgjort ikki hava alla skuldina einsamallur. ti hann er ikki diktator innan fyri pris- og va- lútamiðstøð, har sita eisini aðrir menn og heldur ikki kann landsstýrið vera skuldfritt fyri slika gerå. At enda vil eg lata teg vita, at um eg var í tínum stað, so hevdi eg held- ur viljað fiskað til javnaðarmenn enn til tað kolsvarta afturhaldið, sum tú ert verjutáta fyri. Hvalbingur. Framh. av 1. síðu. Læknatrætan ... Tað er ikki óhugsandi, at Rubek Nielsen so kortini fær starv í Klakksvík og harvið skuldu líkindi verið fyri einari endaligari loysn av trætuni. Hvat vil Kofoed? Fyrrv. lækni í Klakksvík, Bornholmaramtslæknin Svend Kofoed, er í hesum døgum á vitjunarferð í Klakksvík. Summi hava vilja sett ferð hansara í samband við læknatrætuna, men sjálvur sigur hann seg einki hava við hetta mál at gera. Hann vildi fegin hjálpt Norðoyingum, men heldur seg kortini einki kunna gera. Inn-(út)brotið Stutt aftaná at innbúgvið hjá Rubek Nielsen var komið til Klakksvíkar, varð herverk gjørt, og tveir stólar smávegis løstadir. Síðani hevur verið dúliga tosað um hetta inn-ella útbrotið, ið summi hava hug at rópa tað. Í seinastu viku skuldi onkur hava sagt, at maðurin, id hetta hevdi gjørt, nú var staddur í Gronlandi. Einki er frætt, um hesin leið- beinarin er rættur ella hevur verið til nakra hjálp viðvíkjandi uppkláringini.