leygardagur 8. mai 1954síða 2

Nr. 19 Rættleiðing Mín støða. Síggi at 14. Sept. vil siga fólki, at eg sum »fiskimannavinur« — blaðið setur seinasta orå i gåsaeyga — ikki skal hava viljad verid vid til at greida atkvøðu fyri minstulønaruppskotinum. Allir menn vita mína og javnaðar- flokksins støðu til minstulønarspurn- ingin. Tað eru vit, sum hava stríðst harðast fyri hesum áhugamáli fiski- manna. Og sjálvandi var eg heitur fyri at fáa minstulønina hækkaða. Okkara flokkur kravdi jú tingið sam- an. Men tá er tað kanska neyðugt og rættast at lýsa frá luti mínum í ting- støðuni nú: Við flokki mínum var eg við teimum fyrstu at krevja tingið saman at hjálpa fiskimonnum burtur úr stríðsfløkjuni, ið Erlendur Paturssonur hevði rikið teir úr í. Tá ið F. F. í fjarriti bað meg vera við til at fáa tingið saman, svaraði eg uttan dvøl: ja. Tá ið eg í radio frætti, at tingið var samankallað, bað eg við tað sama um pláss upp við »Tjaldrinum« fyri at luttaka í tingarbeiðinum. Komin til Havnar fór eg ikki heim til húsar, men varð í Havn fyri at lut- taka við javnaðarflokkinum í viðgerð- ini av minstulønarspurninginum, til tess figgjarnevndarformadurin kom á fund javnaðar- og sjálvsstýrismanna fyri at siga frá, at allir flokkar vóru vorðnir samdir um minstulønarupp- skotið. Eg hevði ikki verið heima, og táið eg havi ymist har at ansa, og eg skuldi niður aftur við »Tjaldrinum«, vóru vit samdir um, at tá ið allir flokkar vóru samdir. leikaði einki á, um eg fór suður tann eina fyrimiðdagin og kom aftur um kvøldið ella morgunin eftir alt eftir sum »Tjaldur« sigldi. Henda dagin kom uppskotið, sum vit allir altso vóru samdir um, í ting- salinum og varð samtykt. Hitt við avtøku av streiku — og lockouttrættinum kom, sum 14. Sept. sjálvur frágreiðir, sum tjóvur á nátt. Tí eru eg og allir javnadarmenn ímóti. So lønar Erlendur Paturssonur javn- aðarmonnum, sum í evstu stund tóku um endan og fingu eitt sindur burtur úr fyri fiskimenn. At tingsamkoman og samtyktin av teimum 800 kr. mest er at takka javnaðarmonnum fyri, eru allir fiskimenn greiðir yvir. Men bak- sláttinum av lógarbroti og avtøku av fiskimannsins einasta vápni kunnu vit ikki í løtuni hjálpa fiskimanninum úr. Í Havn, tann 7. 5. 1954. P. M. Dam. Nøkur orð um Sjúrð- arbergsmenninar Øgiligur og ósámuligur hevur ágang urin verið móti Sjúrðarbergsmonnun- um í 14. sept. bæði tað, ið staðið hevur fyri blaðsins egnu ábyrgd, og so t. d. tað, ið sett er uppá prent frá realskúla- næmingi??!! úr klakksvík. Skuldsetingar av versta slag falla yvir menn, ið ikki hava gjørt seg sekar í nøkrum, men afturímóti hava gjørt lógliga starv sítt og verið við til at veitt stóran fiskafarm til landið. Hesir menn eru satniliga alt annað ennn »rukkusvikjarar«, ið teir ferð eftir ferð hava verið skírdir. Henda skriving er so langt uttanfyri markið av allari sidiligheit, at ein øtast við at lesa tílíkt — og tó verður alt hetta ódámliga endurtikið fer eftir ferð. Manning Sjúrðarbergs eru alt vala- menn, allir av bestu sjómonnum, ið FØROYA SOSIAL-DEMOKRATUR ÅÉÉ[[[J[y[fAAA AAA AA ff AA AA AA ff AAA AA [AA [ [ff [ff [ff [ [ [ff ff ff ff [ ff [ff [ [ff [ff [ff LIL av sonnum taka eitt valatak fyri fólk og land. Eingin kann við minstu rætt- ferðarkenslu miskenna teir fyri tað, at teir hava hildið seg uttanfyri eitt ólógligt verkfall, eittverkfall, ið end- aði við ti úrslitið, at ikki ein stavur varð broyttur í teim av fiskimonnum fordømdu sáttmálum sum eitt mis- fostur — ja sum ein misgerð móli fiskimonnum av teimum, ið teir hava gjørt. Eg vil-tí siga við tykkum, ið hava tílíka skriving fyri: Haldið uppat. Tit vinna einki við tí. Tit seta einans ein ljótan skamblett á tykkum sjálvar. At Erlendur Patursson, ið ongantíð hev- ur staðið á skipabunka, kann finna uppá slíka skriving, kann ein lættliga fata við bert at lesa nakrar fáar 14. sept., men at ein Klakksvikingur kann finna uppå at dålka sinar bygdamenn soleiðis kann aldri annað enn vekja anstygd millum øll hampafólk. Klakksvíkingur. 5 føroyskir sjómenn bjargaðir úr havsneyð Undirritaði hitti nú ein dagin harra , klæðum. Men summir av monnunum Jákup Hejnesen, í Porkeri, sum beint | fullu frá so við og við. Vit reyndu at nú er heimkomin úr Íslandi. Eg spurdi hann um ymisk viður- skifti, men fyrst segði eg, at eg hevði frætt um tann stóra vanda, sum hann og aðrir høvdu verið í, og eg bað hann greiða mær eitt sindur frá hesari hending. Jákup tekur soleiðis til orða: Eg róði út við báti úr Vest- mannaeyjum, einans 18 tons á stødd z við 160—180 hk. motori. Veðrið i vár var út av øllum lagi ringt, og har- fyri varð nógv tillagt, tí annans fekst púra einki. Vit vóru hvørja løtu, tá ið farandi var — bæði yrkt og heil- agt. Tað óhappið vit vóru úti fyri, hendi pálmasunnudag. Vit fóru út um morgunin eins og aðrir bátar. Veðrið var vánaligt og versnaði, meðan vit sigldu út eftir, og allir bátarnir fóru tessvegna skjótt aftur at landi, og vit lógu einsamallir úti eftir. Veðrið harð- nad; til orkan, og vit noyddust at leita inn móti landi. Einans tveir íslend- ingar vóru við bátinum. Teir báðir áttu bátin. Annar passaði motorin, og hin stýrdi. Teir lótu motorin ganga tað mesta, hann orkaði, og hetta toldi báturin ikki. Knappliga reistist báturin høgt upp og brast so harðliga niður aftur, at hann skræddnaði í bæði borð. Vit royndu at oysa, men um eina lítla løtu stóðu vit undir hendur í sjógvi í lastini, og tá tveittu teir gummibátin út, og vit lupu í hann allir átta. Hetta eydnaðist væl, men vit vóru tó illa fyrikomnir. Allir vóru so flotvátir, og kalt var í veðrinum. Sjálvur var eg í góðum føroyskum undirklæðum, og tessvegna var eg frægast staddur, og onkur annar, ið eisini var í føroyskum Fimleikarfram- ” . . syningin Tvær reisur hevur Havnar fimleikar- felag havt framsyning. Bådu ferdir var væl av fólki, men nógv minni enn ein kundi vænta, ti tad er so sjåldan, at ein kann fáa so nógv fyri peningin, sum tá ein fær høvi at síggja kimi- leikan og vakurleikan hjá blómuni av okkara ungdómi. Tíverri, alt ov lítlan ans vísa vit hesum. Fyri øll tey. ið vitjaðu fimleikahøllina, var hetta ein lívgevandi løta. Hetta var frægari kostur, enn vit mangan fáa í kvik- myndahøllunum. Hetta var okkara egni, sunnur og vælvandur ungdóm- ur, ið sýndi, hvussu vit kunnu menna ungdómin likamliga. Hvat kann betri vera? Tøkk fái øll tey, ið luttóku í hesi frálíku framsýning. Eina serliga tøkk eiga hjúnini Kirstin og Martin Holm, sum bæði tvey ótroyttuliga í áravís og við besta úrsliti hava gingið á odda í íðkanini av hesi okkara bestu og fremstu ítróttagrein. Ein grein frá J. H. Danbjørg kem- ur í næsta blað. Tað er ein frágreið- ing viðvíkjandi verkfallinum. vakja teir og rista í teir, so teir ikki skuldu stirðna í hel. Vit sótu í bátinum frá sunnumorgunin kl. 11 til mána- morgun kl. 9, tá kom ein enskur trol- ari og tók okkum upp og setti okkum á land í Reykjavík. Vit mentu okkum allir skjótt aftur og fóru so til Vest- mannaeyjarnar, har vit fingu arbeið á landi; men eg fór heim við >Mars- hall« og fari nú við hesum skipi til Grønlands. Tveir av monnunum fóru við einum trolara og hinir arbeiða í Vestmannaeyjum. J. H. Danbjørg Málið um tilskot . . . Framhald av 1. síðu. so kundi tað eisini verði gjørt við at latið eitt uppískoyti til fiskaprísin. Men nú er tað so, at fiskimannafelagið ynskir tilskotið veitt sum uppískoyti til minstulønina, og gongur lógarupp- skotið út uppá at so verður gjørt. Javn- aðarflokkurin vil ganga fiskimonnum á møti og viðgera málið skjótt og væl. Hanus við Høgadalsá segði fyri Tjóveldisflokkin, at teir ikki vildu taka dagar millum partarnar í sátt- málastríðnum, men bert vera við til at hjálpa til so skipini komu avstað. Fiskimenn høvdu biðið um uppískoyti til minstulønina, og tað vildu teir ganga við til. Hvussu tingið skuldi skaffa inntøkur til hetta kundi hugsast um, men hann helt at tað eisini kundi verið gjørt við at lagt hægri gjald á útflutningin. Hákun Djurhuus helt at tað mundi vera aðrastaðni enn í Føroyum at menn í niðurgongutíðum komu í vanskulig kor, tí inntøkur teirra ikki rukku til. Hetta var mangarstadnir orsøk til ósemju og ófrið, men tá nú málið er komið til tingið, ivist eg ikki i, at tingið vil finna veg til at loysa málið. At vit megu betala tað, tað kostar og at byrðirnar megu leggjast á Føroya fólk er ein sjálvfylgja. Trygvi Samuelsen helt at tað var bæð; merkiligt og keðiligt at hetta má" var komið á ting, feløgini átti sjálv at greitt henda spurning. Sjálvan sátt- málan kann tingið ikki blanda seg uppí hann eigur at verða hildin heilt uttan- fyri. J. Kallsoy fanst at, at ikki feløgini fyri langt síðani vóru komin til tingið við hesum málið. Ein vinnustøðgur innan fiskivinn- una virkar so drepandi uppá alt lív her á landi, at alt eigur at vera gjørt sum gerast kann, at hetta ikki verður at henda á hvørjum árið. Men fyri hesa ferð, er neyvan nøkur onnur loysn, enn tann sum skotið er upp í uppskotinum. J. P. Davidsen helt at hetta upp- skotið nærmast var at fata sum sosial- hjálp til reiðararnar, vanligt var at ein arbeiðisgevari sjálvur lønti sínum arbeiðisfólki, men her skal tingið við at skriva skatt út uppá allar inntøkur skaffa reiðarunum gratis arbeiðiskraft. 8. mei 1954 Sum alt er komið at liggja fyri nú, var kanska eingin onnur leið at ganga, um málið skuldi loysast í bræði, og tað var sjálvandi tiltrongt so skipini komu út í ár. Við 3. viðgerð var málið einmælt samtykt av øllum tingflokkum og øllum hjástøddum tingmonnum. Okkum kunnugt vóru J. H. Dan- bjørg og P. M. Dam fyrstu tingmenn, ið kravdu løgtingið saman til viðgerðar av hesum máli. Gerðarrætturin . . . Framhald av 1. síðu. høvdu áður havt slíkan gerðarætt, men tá vóru tað ymisk vinnufeløg, ið gingu á odda fyri at taka hann av aftur, hvat eisini varð gjørt. Kl, 9 á kvøldi varð nýggjur fundur settur, og nú var tað tydiligt, at lands- stýrisflokkarnir vildu troðka málið ígjøgnum. Allir minnulutaflokkarnir mótmæltu, men nyttuleyst. Allir fólka- flokks- og sambandsmenninir atkvóðu fyri uppskotinum, ið sostatt var sam- tykt. Undir verkfallinum varð landsstýrið tvingað at kalla tingið saman fyri at bøta um kor fiskimanna. Nú hava landsstýrisflokkarnir nýtt høvið at »hevna« hesa tvungnu innkalling við at skipa henda gerðarættin uttan at spyrja nakað vinnufelag eftir. Verk- fallsrætturin er eftir hesi lógargerð beinleiðis avtikin, men um hetta verð- ur at hava eina bindandi ávirkan á arbeiðsfriðin í komandi døgum, er ein annar spurningur. Hvat fiskimonn- um viðvíkir, eru sáttmálarnir fram- vegis úrlagi ringir. Ein má minnast til, at hesir sáttmálar, ið fiskimenn hava noktað at siglt fyri, einaferð mugu broytast. Tann núgaldandi minstalønin er bert fyribils. Men hóast hesa harðrendu framferð lands- stýrisflokkana eigur alt at verða gjørt fyri at forða arbeiðssteðgum og fram- leiðslumissum. Hvørki fiskimenn, ar- beiðarar, útgerðarmenn ella samfel- agið verða í longdini at tola hetta. Her má løgtingið gera sína skyldu — og á annan hátt enn nú. Alt Føroya fólk verður at taka eitt ódnartak, men fyrst má tingið mannast við monnum, ið vilja ganga hini arbeiðandi fjøldini z á møti. Danskir tænastumenn fáa lonhækking Samráðingar hava farið fram mill. um tænastumenn og fíggjarmálaráð- harran í Danmark. Úrslitið er, at tæn- astumenn frá munandi lønhækking. Meginparturin av tænastumonnum fær i år 600 kr. aftrat og næsta år 168 kr. aftrat — i alt 768 kr. Henda lånhækking umfatar postboð, pot- tørar, politimenn, tollarar, lokomotiv: fýrbøtarar, yvirportørar, yvirpostboð, fongsultænastumenn, hitapassarar og ministerialtænastumenn. Tokskiparar, = lokomotivskiparar, rangermeistarar, yvirpolitimenn og aðrir av sama lønarklassa fáa aftrat í ár 696 kr. og næsta år 204 kr., ella tilsamans í 2 ár 900 kr. Skrivstovustjórar hjá státinum fáa 1438 kr. í ár og 468 kr. næsta ár, og departementstjórar 2093 kr. í ár og 722 kr. næsta ár. Hettar er munandi lønhækking hjá flest øllum tænastu- monnum. Hetta kemur at kosta státi- num 55 milj. kr. í ár * 15 milj. kr. næsta ár. Tænastumenn fáa sostatt eina lønhækking uppá 70 milj kr. í tvey ár.