leygardagur 18. september 1954síða 2

ju —— å p i E Nr. 87 DANSUR. Øl eru vit á einum máli um at varðveita dansin, okkara = mætasta sermerki sum egin tjóð. Vit prenta í dag ein stil, sum ein av teimum nú- verandi = læraraskúlanæmingunum hevur skrivað um hetta evnið: Eg kann beinan vegin siga, at hetta evnid er ógvuliga fjølbroytt. At fólk dansa er kent um allan knøttin. Tað er valla at finna eitt fólk, sum ikki hevur upplivað ella hoyrt gitið orðið dansur á teirra tungu. Men tá ið talan er um dans, so rennur okkum sjálvandi fyrst og fremst í huga dansin her heima hjá okkum sjålvum. Føroyingar hava fram um tjóðir roynt at varðveitt henda ser- merkta aldargamla fedranna arv upp ígjøgnum tíðirnar, ja, líka til dagin í aðrar dag. Forfedrar okkara >fóru upp á gólv< sum mangan verður tikið til, aftan á stórhendingar, bardagar, ja, til gam- ans og álvara. sum Effersøe so rámliga sigur tað. Hetta at dansa er nakað stórt og gott. Dansurin hevur verið ein táttur av lívstráðnum í fólki okkara. Hann knýtir landsmenn fastar; at hvørjum øðrum, og kvæðini bera í sær ta søgu, sum hjá fedrum okkara var veruleiki. Vit, ið plaga at dansa, vita jú um at siga hvussu ómetaliga stóran ávirkan eitt kvæði hevur á hvønn einstakan. Vit kenna í okkum, hvussu líðandi vit ota okkum inn í kvæðið, hvussu vit meta millum menn í kvædinum, og at vit so um síður eru vid í bardaganum- Um vit kvøða um Sigmund og Trónd, ja, so er tað eingin, sum ikki sær í huganum myndir av hesum kapp- um. Tá ið Sigmundur svimur um Suð- uroyarfjørð — hvør sær tá ikki kapp- an. Tá ið lagsmenn hansara lúgvast, hvør sær tá ikki trúskap hansara. Tá ið hann liggur í taranum í Sandvík, hvør sær tá ikki myndina av hesum máttleysa kappa. Hann hevur mist hús og heim og lagsmenn sínar. Nú liggur hann einsamallur í taranum, tivandi eins og vargaseyður og liggur fram á erúgvu. Høvdu vit ikki havt hug at rætt honum eina hjálpandi hond. — Sært tú ikk; hvussu eyguni glógva í Tórgrími tá ið hann sær Sigmund, og hvussu hann bítur saman tenn og skelkir tá hann gevur honum banasár. Soleiðis kunnu vit nevna hópin a teim dýrgripum í søgu okkara, sum dansurin manar upp aftur í hugan. Vit vita øll um at siga um tann nak- na veruleika, at tíðin broytist. Henda broyting í andslívi okkara hevur eis- ini sett sítt eyðkenni á hin føroyska dansin. Vit hava við opnum fovningi tikið móti øllum tí, sum útheimurin býður okkum. Eitt lið í hesi móttøku er hin ensk; dansurin. Persónliga haldi eg ikki, at hesin dansur átti at verið útihýstur. Tað sum nervar meg mest, er, at hann er við at koma í hásætið her á landi og tá kunna vit siga. at hin aldargamli fedrannaarvur er gloppin okkum úr hendi — tå hava vit eisini mist eitt av okkara fornu eyd- kennum — ein dýrgrip, hvørs virði er so stórt, at andslív okkara verður fá- tækt og uttan gróðralíkindi í framtíð- ini — tå er ein partur av mentan okk- ara vorðin lívleysur. Um vit fara okkum í Sjónleikarhús- ið eitt vetrarkvøld og festa eygu okk- ara at ti føroyska dansinum — at teim ungu dreingjum og gentum, ið dansa, so er lað óivað eingin sum sigur ann- að enn at dansurin skjótt ikki longur er dansur. Fjøldin av hesum ungdómi fer bert nidan í Sjónleikarhúsið »av gomlum vana«, Tey vita, at sjónleik- arhúsið er opið. og at tað bert kostar I kr. ella 50 oyru at fara inn hagar, so hví ikki taka við tilboðnum, hví ikki fáa tíðina at ganga við at mala nakra: | FØROYA SOSIAL-DEMOKRATUR [f[[——————OY""——€—eO————|O6—[|f—=————————————J|fTr ———b—V———————— V—V—y————— %$—…%8—=— ferðir runt har uppi, hoppa viðhvønt og spák viðhvønt — alt eftir hvat hug- anum lystir. Tað eru bert einstakling- ar sum dansa fyri at dansa. Fjøldin av fólkinum dansar av gomlum vana — hjá hesum er dansurin bert viðfáning- ur. Eitt gott prégv um hetta er, at tað eru tey somu kvæðini, ið kvøðin verða kvøld eftir kvold, ja mangan fleiri ferðir um kveldið; hetta ber boð um, at hin føroyski dansurin brátt syngur sín svanasong. Tey fornu kvæðini verða gloymd burtur. Valla er heldur bók at fáa um tað var onkur, id enn vildi lært seg tey. Jóannes bóndi Pa- tursson, sum umframt at hava verið ein frálíkur dansari og kvøðari, var ein av teim monnum, ið bardist fyri at fáa hin føroyska dansin til fólksins ogn og arv. Stuðlaður av Føroya løg- tingi gav hann út tær 5 kvædabøkur- nar, sum vóru teimum at stórum gagni ið ognaðust tær. Tey fyrstu bindini eru langt síðan útseld, hitt 5. bindið er kanska at fáa enn. Hetta var eitt gott framstig, men eitt framstig er ovlítið, tað krevjast mong tílík framstig, fyrr enn vit eiga øll kvæði, vísur og táttar prentaðar, so at øll kunnu ogna sær hetta. Men sjálvt um ein dugir kvæðini, so er tað sjálvandi eingin, ið sigur, at hana dugir at dansa — men uttan kvæði er eingin dansur. Annað stig verður so at læra at dansa, t. v. s. at fáa kvæðið undir føturnar, at liva vid í teim hendingum og tilburðum sum kvæðið ber í sær. Tann, ið eigur hesar báðar táttirnar av dansinum, fer ikki upp á gólv bert fyri at dansa, hjá honum er tað ikki viðfáningur; nei, hann fer upp á gólv bert fyri at tosa við forfedrar sínar, fyri at varðveila ein tátt av mentunar- lívi okkara. Bert øll høvdu havt hetta í huga tá tey trinu upp á gólv, tá hevði hin føroyski dansurin aftur komið í tað hásæti, sum forfedrar okkara settu hann. HVOR ER HIN SOSIALISTISKA LEIÐIN Sosialisman er frá fyrstu tíð av út- runnin frá teirri kúgaðu arbeiðandi fjøldini. Alt tað, ið vunnið er ti ar- beiðandi fólkinum til gagns og frama, er sosialismuni og einans henni at takka fyri. Eisini í dag hevur sosialis- man somu mið og somu mál at berjast fyri. — Sosialistaflokkarnir eru eins kring um allan heimin. Í Europu eru 15 milj. organiseradir sosialistar — ein mergjad og sålarsterk fylking av arbeiðarafjøldin, sum so vid og vid otar og kveistrar hina kavrotnu kapi- talistisku samfelagsskipanina av veg- num. Einans í fylking vid hesi megn- arfjøldini verður hin føroyski arbeið- arin og fiskimadurin at vinna fullar sømdir og fullkomna frígering. Einans henda fylkingin førir á mál; alt annað er uttanumtos og skákvegir, ið einans leingja um leiðina og gera fjarstøð- una at endamálinum størri og storri. Tað er tí umráðandi at allar frísinn- aðar føroyskar kvinnur og frisinnadir menn fylkjast um hina sostalistisku stevnuna JAVNADARFLOKKIN og vid honum leggja fram å valin og berjast fyri: I. arbeiði til øll á sjógvi og landi og rættvisari úrtøku av arbeiðinum — 2. einari fullkomnari fakligari fylk- ing av øllum arbeiðandi fólkinum á sjógvi og landi sum í samvinnu við donsku og harvið eisini norð- urlendsku arbeiðarafylkingina skal útbyggjast ti leina óyvirvinn- ir rir (4 tdiga heild udga og VUTCL BU NEUG. 3. at fólkið sjålvt verður at yvirtaka allan handilsskap, soleiðis at allur vinningurin ið nú fer í lummar- nar hjá agentum, millumhandlar- um og øðrum spekulantum, verð- ur ut koma |følkinum, brúkaru- num, til góðar. 4. sosialari trygd fyri øll landsins børn — teimum gomlu, teimum sjúku, teimum avlamnu, teimum treingjandi, (soleiðis at tey altíð skulu kenna seg trygg og væl vard frá sakni og troti. 5. javnbjóðis rætt fyri øll landsins børn at troyta lærdómskeldur sam- felagsins uttan mun til tær pen- ingaligu umstødurnar. 6. stimbran av menningar- og ment- unnarlivinum, soleidis at ands- menningin rikliga verður at koma øllum landsins børnum til góðar. Vit kundu hildið áfram og víst á, hvat er mið og mål sosialismunnar, men nóg mikið kann vera hesi ferð. Ikki verður livandi her á land; fyrr enn kapitalistiska stýrislagið er jarð- lagt, og tað burtur úr rovunum fer at grógva hitt sanna sosialistiska FÓLK- AHEIMIÐ FOROYAR, har »FÅ HAVA OV MIKIÐ, MEN FÆRRI OV LITID.« Hitt nógv sterkasta--- Framhald av 1. síðu. 2) Tjóðveldisuppskotið. 3) Javnaðar- og sjálvstýrismanna- uppskotið. Hitt fyrsta, uppskotið frá landsstýri- num og Bretum við nøkrum uppí- skoytisynskjum frá landsstýrisflokkun- um yvir fyri danastjórn, er hitt veik- asta, ja, eitt hitt størsta misstakid, ið á nøkrum sinn; er gjørt á logtingi. Við yvir fyri Bretum treytaleyst at hava samtykt og góðkent trimilamark- ið og bundið fyri nakrari broyting í 10 ár hava vit hálvt okkum inni. Oðrvísi var tað, u mtad varð sett sum ein treyt fyri samtyktini, at Bret- RITA stongsåpu MJØLL vaskievni RITA såpusp6nir SODA ROSA MOPA GRØNA FAVORIT Skókrem, svart og brúnt. Feroya Bjór ØL- og MINERALVATNSVIRKI Máltráð 4 ——e——— neei FØROYA PILSNAR EKTA MALTØL 18. sept. 1954 ar bundu seg at veita okkum somu sømdir í sjómarksmálinum sum t. d. Íslendingar komu at vinna annaðhvørt við alheimsdómstólin ella á annan hátt. Uppskotið hjá tjóðveldisflokkinum um bara at siga sáttmálan av 1901 upp og ikkj eitt orð um, hvat vit ynsktu, VAR EISINI VEIKT, FLÓTANDI. Hitt triðja, uppskotið frá javnaðar- monnum og sjálvstýrismonnum, ið var at vit ikki skuldi havna nøkrum fyri- muni, lítlum ella stórum, ið beyðst okkum nú beinan vegin, men áðrean vit tóku ímóti skuldu Bretar fyrst bind- a seg til at viðurkenna, at vit skulu fáa somu sømdir sum Íslendingar verð- a at fáa tildømdar ella bara praktisera innan fyri tvey tey fyrstu árini. Hetta uppskotið var nógv tað sterk- asta og klókasta samstundis sum tað var sidiligt Samstundis um vit greitt og avgjørt lótu Bretar vita, at okkara krav var ikki lakari enn hjá Ílendingum, ið hav- a somu rætarligu, søguligu, vinnuligu og í víðum sjómarki lívstreytandi støð- u sum vit, sýndu vit okkum høvisligar sum teir, ið ikki vilja stríð, har ið okkara rættur til lívið kann verða vunnin í sátt o gsemju, tó uttan minstu skerjing. >Forhanda avtala vekur onga træt- UK. Hesa avtalu máttu vit hava um at fáa víðasta sjómark, ið Bretar komu t viðurkenna, ella bara tola hjá vest- aru grannum og frændum okkara. Tað var eitt sámiligt krav, eitt rættvíst og menniskjaligt krav. Eitt krav, sum „gentlemann<-tjóð ikki uttan at kasta skugga á sín gentlemannsleik kann lata vera at taka vid og viðurkenna sum rætt og rímiligt. Men skuldi tað hent, at Bretar ikki tóku við og skilti okkum var leiðin greið. Tá var uppskotið frá teimum og landsstýrinum dottið burtur. Vit stóðu óbundnir. KEYPIÐ FØROYSKA SÁPU OG VASKIEVNI GRØNSÅPU (i leysum og í 14 kg pakkum ) TEO VASK (í fløskum) R. A. skúripulvur Nógv sløg av TOILETSÁPU, m. a. OKKARA hondsápa BARBERSAÁPA Hondreinsipasta. Fabrik CKKANRA, Tórshavn. Citrén sedavaln Appelsin limonada Hindber limonade JørBber limonada Vantllie limenada Åppelinaris EINAR WAAG, Klakksvík