fríggjadagur 19. apríl 2002síða 10

18 Nr. 74 - 19. apríl 2002 Nr. 74 - 19. apríl 2002 19 Úr øllum Norðan- londum eins og úr og Hetlandi stevna fólk fyrst í juli til dansi- stevnuna Havleik 2002, sum verður hildin í Føroyum DANSUR Edvard Joensen Tað fara fleiri hundrað fólk at luttaka á dansistevnuni Havleikur 2002, sum hildin verður í Føroyum í døgun- um frá triðja til sjeynda juli í ár. Fólk koma úr øllum Norðanlondum, eins og hetlendingar eisini verða við. Tað er Sláið Ring, landsfelagið hjá føroysku dansifeløgunum, sum er vertur fyri stevnuni. Maria Samuelsen, sum er formaður í fyrireikingar- nevndini, sigur, at higartil hava umleið 300 útlending- ar boðað frá luttøku. Hvussu nógvir føroyingar verða við, veit hann av góð- um grundum ikki enn. Til- meldingarfreistin er úti 1. mai. Dansifeløgini hava fingið tilmeldingarskjøl við skrá yvir stevnuna, og kunnu fólk so boða frá lut- tøku. Hugsað verður bæði um limir í dansifeløgunum sum dansa føroyskan dans eins og tey, sum dansa útl- endskar dansir. Eysturskúlin í Havn verður líkasum høvuðsstøð á stevnuni, av tí, at tað verður har, teir flestu útlendsku gestirnir gista. Eisini verða allar máltíðir í samband við stevnuna á Eysturskúlanum. Talan er um tríggjar máltíðir dagliga, sum luttakararnir kunnu tekna seg til. Dansistevnan Havleikur 2002 verður ikki bara í Havn, men verður spjadd víða um landið. Eitt nú er partur av skránni, at luttak- ararnir hósdagin 4. juli fara út til ymsu dansifeløgini í landinum at vitja. Eisini verða útferðir gjørdar ymsastaðni, og eitt skeið í føroyskum dansi verður hildið úti í Fugloy. Farið verður úr Havn fríggjamorgun, og komið verður aftur til Havnar seinnapart leygardag. Ymsir fyrilestrar verða á stevnuni, eins og skeið í føroyskum dansi verður í Havn umframt tað, sum hildið verður í Fugloy. Fyrilestrarnir vera um føroyskan dans, føroyskar bátar og føroysk klæði. Teir verða allir í Eysturskúlan- um fríggjadagin. Sjálv stevnan verður sett á Vaglinum i Havn miku- kvøldið tann triðja juli klokkan 19.00. Roknað verður við, at sjálv setanin fer at vara einar tveir tímar. Tá hátíðarhaldið er av, verður farið farið niðan í Sjónleikarhúsið og í fim- leikarhallirnar í Kommunu- skúlanum til sonevndan samansjóðingardans, har fólk kunnu læra hvønn ann- an at kenna. Skipað verður soleiðis fyri, at hvørt landið sýnir fram ymsar dansir. Skipað verður eisini fyri dansi á somu støðum hós- kvøldið og fríggjakvøldið. Viðrar ikki at seta stevn- una á Vaglinum, verður hon sett í ítróttarhøllini á Hálsi ístaðin. Fríggjakvøldið verður føroyskt mentanarkvøld í Eysturskúlanum, sum Vár Jacobsen og Páll Danielsen fara at vera vertir fyri. Leygardagin verða dansi- framsýningar á ymsum støðum í Havn. Dansað verður í gongugøtuni, um- framt at vitjað verður í handlum og stovnum kring býin. Leygarkvøldið verður stór fráfaringarveitsla í Ítróttarhøllini á Hálsi. Aftan á borðhaldið verður dansað í trimum støðum. Í ítróttarhøllini, í HB-húsin- um og í B36-húsinum. Móti morgni verður morgunmat- ur. Fremmandu gestirnir fara flestir avstað aftur sunnu- dagin. Tó er møguleiki at verða verandi til mánadag- in, siga fyrireikararnir. Føroyingar, sum ætla sær at luttaka á Havleiki 2002, skulu boða frá luttøku áðr- enn 1. mai. Tað gerst við at lata tilmeldingarseðil inn til ferðaskrivstovuna MB Tours í Havn og at gjalda tilmeldingargjald í Føroya Sparikassa í seinasta lagi tann 1. mai. Tilmeldingargjaldið er 80,- krónur og gevur tað tá rætt til felags dansikvøld- ini. Mentanarkvøldið og fráfaringarveitsluna, skal gjaldast eyka fyri, eins og gjørt verður fyri útferðirn- ar. Meira fæst at vita um dansistevnuna Havleik 2002 við at vitja heimasíð- una hjá Sláið Ring, sum er at síggja á www.slaid- ring.fo. Dansur og spæl eru gleðibrøgd Hugskotið við ullar- móttøku er gott, sigur Dímunabóndin, sum kortini ivast í, um tað fer at loysa seg at gera nakað stórvegis burtur úr innsavning, um prísurin ikki verður betri enn tað, higartil hevur veirð frammi LANDBÚNAÐUR Edvard Joensen – Tað er sera hugaligt, at hugsað verður um at fáa ullina til høldar, sigur Óla Jákup úr Dímun, bóndi á Stóru Dímun. Men hann ivast koritini í, hvussu nógv fer at verða lagt fyri til tess at fáa ullina innsavnaða, um prísurin ikki verður heldur hægri enn tað, higartil hevur verið nevnt. Nevnt hevur veirð í sam- band við tíðindini um ullar- móttøkuna, Vinumálastýrið ætlar at seta á stovn, at prís- urin í dag liggur um fýra krónur fyri kilog, og so hevur líkasum ligið í luft- ini, at tað skal vera minsti- prísur í framtíðini. – Í okkara føri er tað knapt nokk fyri frakt, sigur Óla Jákup úr Dímun, sum kortini ásannar, at hann er í eini serstøðu, tí alt skal flúgvast av oynni. Hjá onkrum, sum til dømis er granni hjá eini móttøku, verður tað sjálv- andi meira lønandi. Men hann heldur tó, at fýra krónur ljóðar í lægra lagi. Skuldi ullin verið goldin í lutfalli til tað, hon kostaði, tá tikið varð í móti ull seinat, skuldi prísurin verið rættiliga nógv hægri, vísir Dímunarbóndin á. Minst einar tíggju- tólv ferðir tað, sum nú er nevnt, heldur hann. Tað várar Várið er farið at merkjast á Dímun, sigur Óla Jákup. Fyrstu lombini eru komin, og hann væntar, at tað fer at lemba regluliga frá nú av. Lunda hevur hann ikki sæð í bakkanum enn, sigur hann, hóast farið er nakrar dagar um summarmála, tá gamalt er at siga, at lundin tekur land. Men tey vænta lundan hvørt kvøld, tað skal vera. – Tað plagar at vea so, greiðir Dímunarbóndin frá, at fyrstu lundarnir koma í bakkan um kvøldið. Lom- viga hevur ikki verið nógv at sæð av higartil í ár held- ur. Annars er fólk úti í Dím- un um dagarnar fyri at út- byggja tyrlupallin, so hann lýkur tey krøv, sett verða, sigur Óla Jákup úr Dímun. Hetta er arbeiði, sum byrjað varð upp á seinasta heyst, ið nú verður gjørt liðugt. Norðurlendska dansistevnan Havleikur 2002 verður sett á Vaglinum í Havn triðja juli. Myndin er frá Landsdansistevnuni hjá føroyslu dansifeløgunum, sum var í fjør Mynd: Jens Kristian Vang Vónar betri ullarprís Ullarprísurin er í lægra lagi til at tað fer at loysa seg at savna ullina á Dímun og senda hana til eina móttøku, heldur Dímunarbóndin, sum tó er fegin um, at nakað verður gjørt fyri at fáa nyttu burtur úr ullini TÍÐINDASKRIV Tað er hugaligt at arbeiða í arbeiðsloysistryggingini. Næstan einki arbeiðsloysi er í landinum og peninga- streymurin er næstan bara einvegis inn í kassan. Rakstrarúrslitið fyri 2001 var 82,2 mió. kr. Hetta er ein øking uppá 16,4% í mun til í 2000, tá úrslitið var 70,6 mió. kr. Høvuðs- orsøkin til vøksturin er at finna í tí omanfyri nevnda fallinum í arbeiðsloysinum. Ársroknskapurin fyri 2001 er tíggindi ársrokn- skapur hjá Arbeiðsloysis- skipanini. Ársroknskapirnir hesi árini hava endurspegl- að tær sera stóru broyting- arnar, sum eru hendar í samfelagnum, har farið er frá svárari samfelags- kreppu við høgum arbeiðs- loysi til stóran samfelags- ligan framburð við einum arbeiðsloysi millum 2 og 3% av arbeiðsstyrkini. 2001 gjørdist eitt ár afturat við ferð á búskap- inum. Samstundis sum arbeiðsstyrkin vaks við millum 3 og 4%, minkaði arbeiðsloysið enn meira, og var tað alt árið ímillum 1/2 og 1% stig lægri enn í 2000. Inngjøld Við gildi frá 1. apríl 2001 avgjørdi stýrið fyri Ar- beiðsloysisskipanina at lækka ALS-gjaldið úr 1,5% niður í 1,25% (samlaða ALS-gjaldið 2,5%). Hóast lønarútgjaldingarnar hækk- aðu í 2001 við út við 14%, hevði lækkingin í inn- gjaldinum í 2001, umframt lækkingin uppá 1/2 % stig í miðjum 2000, við sær, at inngjøldini til ALS mink- aðu úr 150,1 mió. kr. í 2000 niður í 137,1 mió. kr. í 2001, t.v.s. við umleið 8,7%. Útgjøld Samlaða útgjaldið av ar- beiðsloysisstuðli fall við umleið 24,8% úr 80,1 mió. krónur í 2000 til 60,2 mió. krónur. Størsta prosentvísa fallið er í fiskavirkisskip- anini, har útgjaldið fall við 50,5% í mun til árið fyri. Miðaltalið av móttakar- um av arbeiðsloysisstuðli í 2001 var 921. Hesi býttu seg í 573, ið fingu stuðul eftir vanligu skipanini, og 348, ið fingu stuðul eftir fiskavirkisskipanini. Í 2000 var samlaða miðaltalið 1.417, t.v.s. ein minking í 2001 uppá 35% í mun til í 2000. Ársúrslit og eginogn Samlaðu fyrisitingarút- reiðslurnar (lønir og kost- naður) fullu í 2001 við 1,4 mió. kr., ella 12% í mun til 2000. Úrslitið av fíggjarpostum í 2001 var 16,7 mió. kr. Ár 2001 varð annað árið, tá ið úrslitið av fíggjarpostum gjørdist størri enn tær samlaðu fyrisitingarút- reiðslurnar. Hetta hevur við sær, at tað tekniska úrslitið, t.v.s. munurin millum samlaðu inngjøldini av ALS-gjaldi og samlaðu útgjøldini til arbeiðsleys, beinleiðis fer til konsoli- dering av skipanini. Miðal avkastið av virðisbrøvunum í 2001 var 5,67%. Eginognin við ársenda 2001 er 374,8 mió. kr. í mun til 262,6 mió. kr. við ársenda 2000. Hesin vøkst- urin í eginognini uppá 112,2 mió. kr. er orsakað av at rakstrarúrslitið uppá tær 82,2 mió. kr. og eina afturføring av teimum 30 mió. kr., sum upprunaliga vórðu avsettar í 1996 í sambandi við ógreiðu um tulking av ásetingunum í fyrrverandi ALS-lógini. Tulkingin, sum ALS hevði, varð staðfest í Føroya Rætti í ávísum máli, har ALS hevði stevnt einum við- skiftafólki fyri rættin, tí leiðslan á ALS ikki var samd við Kærunevndini í tulkingini um, at við- komandi skuldi hava størri arbeiðsloysisstuðul útgold- nan. 1997 var fysta árið síðan 1992, at eginognin aftur var positiv. Síðan 1997 hevur stýrið støðugt sett ALS- gjaldið niður (úr 2,75% niður í 1,25%). Sum áður umrøtt, verður mett sera umráðandi, at Arbeiðs- loysisskipanin stimbrar um eginognina í góðum tíðum, soleiðis at peningur er at standa ímóti við, um arbeiðsloysið aftur veksur. Sum dømi um, hvussu álvarsom støðan kann gerast, kann verða víst til 1993, tá ið útgjaldið av arbeiðsloysisstuðli var 285 mió. kr., og úrslitið av van- ligum rakstri var uppá -122 mió. kr. Nú eginognin er út við 400 mió. kr., fer ALS at viðgera, hvørjar broytingar eiga at verða gjørdar í skipanini, nú eginognin nærkast tí stødd, sum áður er sett sum mál. Barsilsskipanin 1. juni 2001 kom í gildi nýggj barsilsskipan fyri tann samlaða føroyska arbeiðsmarknaðin. Síðan skipanin byrjaði í juni 2001, hevur Arbeiðsloysis- skipanin, eftir áheitan frá Vinnumálastýrinum, staðið fyri útgjaldinum av barsils- peningi. Toll- & Skattstova Føroya stendur fyri inn- gjaldspartinum. Útlitini fyri 2002 Hóast tað kanska verður ein framhaldandi vøkstur í tí føroyska búskapinum í 2002, verður hesin tó vænt- andi ikki eins stórur, og vit hava sæð tey seinastu árini. Henda meting verður m.a. grundað á fallið í fiska- prísunum og trupulleik- arnar innan rækju- og ali- vinnuna. Byggivinnan og aðrar vinnur boða tó frá støðugt nógvum arbeiði í 2002. Á ALS síggja vit somuleiðis eitt framhald- andi fall í arbeiðsloysinum, nú í byrjanini av árinum, samanborið við sama tíðarskeið í fjør. Hetta saman við lønarhækking- unum á arbeiðsmarkn- aðinum, førir óivað við sær, at inntøkurnar hjá ALS verða nakað hægri í 2002 sammett við 2001. Støðuga fallið í arbeiðs- loysinum fer væntandi at hava við sær, at útgjaldið av arbeiðsloysisstuðli verður nakað lægri í 2002 enn í fjør. Tó kunnu trupulleikar í fiskivinnuni á sjónum og á landi koma at bera við sær økt útgjald innan bæði fiskavirksisskipanina og vanligan arbeiðsloysisstuð- ul. Við tí vaksandi gjaldsfør- inum er úrslitið av fíggj- arpostum alsamt vaksið seinastu árini. Útlitini fyri avkasti av virðisbrøvum í 2002 eru rímulig, og hetta, samanhildið við alsamt øktu lánsbrævaognina, hevur við sær, at úrslitið av fíggjarpostum í 2002 væntandi verður nakað hægri enn í 2001. Sí annars hjálagda árs- roknskap fyri 2001 við samanberingartølum fyri 2000. Somuleiðis eru hjá- løgd hagtøl, ið lýsa gongd- ina í arbeiðsloysinum sein- astu árini. Vinarliga Arbeiðsloysisskipanin Arbeiðsloysistryggingin tjenti 82 milliónir seinasta ár C M Y K 19 18 Grønt havahegn: 90 cm x 25m 60cm x 25m v/ tungum Høsnahegn 50-60-90-120 cm Urtagar Urtagarðsambo samboð: Spakar - R Spakar - Rívur o.a. vur o.a. Hj Hjólb lbørur rur Cempexo - betongfarva 12,5 kg hvít - grá - gul - creme Plantugift og Vespugift Skálatrø 14 • Postboks 20 • 110 Tórshavn • Tel. 31 79 20 Kunsttøð: 5-10-25-50 kg Kálksalpetur NPK-Universal Nitrophoska Natúrtøð: Florina høsnatøð 15 kg Rododendron - Animix 2 kg Rosintøð - Animix 2 kg Dolomit jørðkálk 25 kg Havamold taða 80 l Havamold spagnum 150 l Bark til urtagarðin 80 l Græsfræ 1-2,5 kg ALT TIL URTAGARÐIN Saksar Saksar S S RAKSTUR