leygardagur 20. apríl 2002síða 5

8 Nr. 75 - 20. apríl 2002 Nr. 75 - 20. apríl 2002 9 Deksbáturin Ólavur úr Vestmanna er 72 ára gamal og aftur farin at flyta ferðafólk um Vestmannasund. Hann varð smíðaður til rutusigling, og er nú, verkfall er, aftur farin at flyta fólk um Sundið SAMFERÐSLA Edvard Joensen á Vestmannasundi: Tað er sum í grind, nú allir bátarn- ir kappast um at sleppa at flyta ferðafólk um Vest- mannasund, tí strandfara- skipini ikki sigla. Við ferjuleguna í Vest- manna, uttan á Sam sum er lagdur har, liggur gamli Ólavur, sum í 1930 varð smíðaður til at flyta fólk millum oyggjarnar. Hann er nýliga umvældur og er í rættiliga góðum standi. Veteranurin á økinum, Alfred Olsen í Vestmanna, stendur í stýrihúshurðini. Hann greiðir frá, at hann sigldi við Ólavi um Vest- mannasund í 20 ár. Frá 1945 til 1965, tá Bragd byrjaði at sigla. Alfred er klárur at bakka frá. Tað eru nøkur fólk við. Ikki so øgiliga nógv, tí bussurin, sum kom við ferðafólkinum, sum skal við flogfarinum, vendi og fór yvir til bátahylin, har teir nýmótans glastrevja- bátarnir, sum ganga skjótt, liggja. Ein fremmandur maður, hann tosar enskt, men er ivaleyst eystaneftir, skilst, kemur inn á dekkið á Sam. Hóast onkur, hann hevur samband við í Føroyum, hevur koyrt hann úr Havn til Vestmanna, veit hann ikki rættiliga, hvussu mannagongdin er, og held- ur ivaleyst, at hetta er tann lítla ferjan, sum sigla skal. Hevur hug at fara inn í gongina, men verður vístur umborð á hendan lítla, sum liggur við síðuna av. Mað- urin ivast eit sindur, er líkt til, men fer so, og er als ikki misnøgdur kortini. Hetta tykist vera eitt upplivilsi fyri hann. Tó skilir hann ikki, at kioskin við ferjuleguna er stongd, hóast tann stóra ferjan ikki siglir. Hann ætl- aði at keypa sær sigarettir, greiðir hann frá, men slapp ikki inn. Tað kemur ein bilur aft- urat oman til ferjuleguna. Foreldur, sum koyra eina unga kvinnu til ferjuna. Rópt verður umborð at vita, um tað slepst við. Jú, tað er gaman í. Bara at koma inn á bógvin. Onkur av hinum ferðafólkunum tekur kuff- ertini hjá ungu kvinnuni. Klemm og muss á bryggj- uni, og so er hon sum eitt fok á bakkanum. Alfred sær, at bussurin við flogferðafólkunum, hann væntaði at fáa, er far- in yvir til teir nýggju bát- arnar, so hann bakkar frá og setir kós móti Oyrargjógv við teimum, sum komin eru. Ikki heilt einki kortini. Ólavur er útgjørdur við hálvtannaðhundrað hesta- kreftum í maskinrúminum, so hann gongur bara heilt skjótt. Øll eru á dekkinum fyrstu løtuna, men sum vit nærkast sjálvum sundinum, er onkur, sum fer niður í lugarið, har kabússan er tendrað, so heitt og fjálgt er. Hyggi niður. Beinkir eru í bæði borð, men bert skott. Eingin koyggja. Gass- kabússin logar afturi móti lastaskottinum, og undir leytaranum og niður við kabússini er bjargingar- útgerð til nógv fólk. Telji ikki, men síggi, at til tey, sum her eru umborð, er iva- leyst. Eg fari uppaftur. Fram á bakkan og síggi, at afturút koma minst tríggir bátar skúmandi aftan á okkum. Einnir tveir ganga øgiliga skjótt, síggi eg. Tað er beinanveg, so er annar á kroppinum. Ein sonevndur speedbátur, sum bara hevur skrúvuna í vatni. Eini tríggir ferðamenn sita samankropnir aftan fyri rútin, sum er einasta lívd á hesum opna farinum, sum eftir, sum tosað verður um- borð á Ólavi, ikki skuldi sloppið at siglt soleiðis. Ivasamt um tað er forsvar- ligt. Og í hvussu er er tað tápuligt, tosa tey umborð hjá okkum. Í hinum borðinum er ein størri glastrevjabátur við at yvirhála okkum. Tórshavn stendur á reyvini. Hann hevur væl av fólki umborð og strýkur fram við landin- um. – Jú, havnarmenn tykjast eisini hava sæð møguleikan í at vinna sær nakrar krónur til ein dýran bát, sum kanska ikki tjenar so nógv innaftur, sum væntað varð, tá hann varð keyptur, heldur ein av ferðamonnun- um, sum stendur undir lið- ini á mær. Á Oyrargjógv er ferðsla alla tíðina. Ein bussur stendur á ferjubakkanum og bíðar eftir fólki. Hann er komin nakað væl fyri tíð- ina, sum stendur í ferða- ætlanini, soleiðis at fólk sleppa at sita, beinanveg tey koma við teimum ymsu bátunum. Teir skjótu glastrevjabát- arnir eru longu farnir avstað aftur, og ein føroysk- ur træbátur kemur aftan á okkum. Hann hevur iva- leyst eisini nógv fólk við. Ólavur leggur at bryggj- uni norðanfyri. Ein ferða- maður blakar springið í land, og onkur er á landi, sum setir fast. Fólk fara í land við við- føri sínum, og alt fer í buss- in, sum skal flyta tey flestu út á flogvøllin. Opni báturin leggur at sunnantil við brúnna og skip-ar upp. Fólk og viðføri í eina rúgvu. Norðanfyri hevur Alfred aftur loyst springið og er á veg yvir aftur á Vestmanna. Einsamallur at vita, um onkur er, sum skal um aftur sundið. Seinni út á fyrrapartin koma ferðafólkini, sum komin eru við Maersk flog- farinum. Tá ræður so um at vera aftur á Oyrargjógv fyri at sleppa at føra tey yvir á Vestmanna. Men fólk eru samd um, at tað er ongantíð betri sam- band um Sundið, enn júst tá verkfall er. Hann kennir hálvgloymdar ræsur Ein teirra, sum flytir fólk um Vestmanna- sund, nú verkfall er, heldur, at tað er ikki heilt í lagi at gera so, men vil kortini ikki bara standa og hyggja at, meðan fólk ferðast FLUTNINGUR Edvard Joensen Vestmanna: – Tá eg skal vera heilt erligur, so dámar mær tað einki, sigur Alfred Olsen, sum er farin at flyta fólk um Vestmannasund, nú strandfaraskipið Ternan er rakt av verkfalli. Spurningurin er einfald- ur. Hvussu tað kennist at vera verkfalsbrótari soleið- is, tá ein tekur upp arbeiði, sum aðrir hava lagt niður í lønarstríði. – Eg má siga heilt erliga, at eg haldi tað vera skeivt. Men hinvegin vil eg heldur ikki bara standa og hyggja at, meðan aðrir sigla, sigur Alfred Olsen í Vestmanna, sum er farin at flyta fólk og post um Vestmannasund við gamla deksbátinum Ólavi. Alfred er kendur á leið- ini. Hann sigldi við Ólavi um Vestmannasund í 20 ár frá 1945 til 1965, tá hann fekk bilferjuna Bragd. Síðan átti hann Sam – tveir vóru teir – áðrenn Strandferðslan yvirtók hann, og Alfred fór aðra- staðni at sigla. Ólavur hevur eisini verið aðrastaðni enn um Vest- mannasund, við ferðafólki, veit Alfred at siga frá. Hann plagdi fyrr at loysa onnur Strandfaraskip av, og hevur verið runt landið. – At kalla allar oyggjarn- ar hevur hann vitja, greiðir Alfred Olsen frá. Nú rógva teir dagliga út báðir, Alfred og Ólavur. Báturin varð umvældur fyri stuttum og hevur tískil nak- að at skula forsvara. – So tað er eyðsæð, at ein roynir at vera við har, nak- að er, sigur Alfred Olsen, fólkaflutningsveteranur úr Vestmanna. Mær dámar tað einki Alfred Olsen, hm., stendur í stýrihúshurðini og kennir seg aftur á gomlum leiðum, tá hann var einsamallur um at flyta fólk í fastari rutu um Vestmannasund Mynd: Edvard Joensen Á Oyrargjógv er sum umborð á Vaagen, tá.....»har lá hvørt um annað vavt, bæði posar, kistur og menn« Mynd: Edvard Joensen Teir skjóttgangandi glastrevjabátarnir flyta nógv fólk um sundið. Líkt er til at eisini havnarmenn síggja møguleikan í at vinna nakrar krónur á hendan hátt Mynd: Edvard Joensen UTTAN ÚR HEIMI Búskapur og vinna: Ov lítil kapping Danski búskapar- og vinnumálaráðharrin, Bendt Bendtsen, held- ur, at alt ov lítil kapping eru millum teir donsku peningastovnarnar. Hann heldur eisini, at peningastovnarnir eru alt ov vánaligir til at veita viðskiftafólkun um upplýsingar. Bendt Bendtsen held- ur eisini, at tað er alt ov dýrt hjá fólki at skifta peningastovn, og at gjaldið, sum peninga- stovnarnir taka frá fólki, sum skifta stovn, er alt ov ymiskt. Óhapp ávirkaði Óhappið í Milano hós- dagin, tá eitt lítið flog- far rendi á eini háhús, fekk alt fyri eitt ávirkan á virðisbrævamarkn- aðunum í Evropa og í USA. Á Dow Jones í New York fall støðið 1,6 prosent, so skjótt tíðindini bórust úr Milano, men tá tað seinni varð kunngjørt, at talan var um eitt óhapp og ikki eina yvirgangsatsókn, gjørd- ist marknaðurin støð- ugur aftur. Í Evropa fekk ó- happið eisini ávirkan. Á virðisbrævamarkn- aðinum í Frankfurt var fallið 2,2 prosent, og hóast italsku myndug- leikarnir vissaðu fólk um, at talan var um eitt óhapp, varð úrslitið kortini eitt fall upp á 1,2 prosent. Serfrøð- ingar væntaðu, at mark- naðurin fór at koma í rættlag í gjár. Leggja saman Ein fyribilsuppgerð av atkvøðunum hjá parta- eigarunum í teimum báðum stóru ameri- kansku teldufyritøkun- um Hewlett Packard og Compaq vísir, at meiri- luti er fyri at leggja fyritøkurnar saman. Meirilutin er tó ikki stórur, og roknað verð- ur við, at tey, sum eru ímóti samanleggingini, fara at gera eina sein- astu roynd at fyribyrgja samanleggingini. Kort- ini væntar stjórin í HP, Carly Fiolina, at sam- anleggingin verður endaliga staðfest tíðliga í næsta mánað. Úr Norðurlondum: Heyerdahl deyður Heimskendi norski rannsóknarmaðurin og ævintýrarin Thor Hey- erdahl doyði hósdagin, 87 ára gamal. Heyer- dahl hevur leingi verið sjúkur av krabbameini. Hann fekk skurðvið- gerð í fjør, men sjúkan versnaði kortini. Hann doyði í heimi sínum í Italia. Thor Heyerdahl er mest kendur fyri ferð- ina, sum hann gjørdi við flakanum Kon Tiki um Kyrrahavið. Hann setti sær fyri at prógva, at samband hevði verið millum Suðuramerika og Polynesia í gamlari tíð, og í 1947 eydnaðist honum at sigla við Kon Tiki úr Peru til Tua- motuoyggjarnar í franska Polynesia. Flakin, sum hann nýtti, var úr balsatræi og gjørdur eftir gomlum indianskum sniði. Í 1969 royndi hann við bátinum Ra I at sigla úr Afrika um Atlantshavið til Amer- ika. Endamál hansara var at prógva, at sam- band kann hava verið um Atlantshavið mong ár undan ferð Colum- busar, og tí var báturin gjørdur eftir teimum gomlu egyptisku pa- pyrusbátunum.. Ferðin miseydnaðist, men seinni fullførdi hann ferðina við Ra II. Thor Heyerdahl hevði eisini ta uppfat- an, at hámentaninar í gamla Egyptalandi, Mesopotamia og Indus- dalinum høvdu sín upp- runa í Bahrein við Persaflógvan. Seinni gjørdi hann fleiri rannsóknarferðir - eitt nú við Tigris-ánna og á Maldivunum. Hann var eisini ofta í Peru og á Tenerife, har hann javnan búði. Umframt ferðirnar á sjónum gjørdi Thor Heyerdahl ein hóp av jarðfrøðiligum og forn- frøðiligum kanningum. Hann hevur skrivað fleiri bøkur um arbeiði sítt. Serliga kend er bókin um ferðina við Kon Tiki, og hon er týdd til 62 mál. Thor Heyerdahl var føddur í Larvik í 1914. Hann las upprunaliga zoologi og fór í tí sam- bandi til oynna Fatu- hiva í Kyrrahavinum at kanna djóralívið har. Tað var á hesari ferðini, at hann fekk áhuga fyri Kyrrahavsøkinum. Ísraelska stjórnin avsannar, at hermenn hennara framdu hópmorð í flótta- fólkaleguni Jenin, men fleiri vilja kortini hava staðfest, hvat veruliga hendi, tá ísraelski herurin fór inn í leguna tann 3. apríl MIÐEYSTUR Árni Joensen Eingin veit, hvussu nógvir palestinar doyðu í flótta- fólkaleguni Jenin. Pale- stinskir talsmenn hava sagt, at umleið 500 fólk doyðu, tá ísraelskir stríðsvognar og gravkýr fóru inn í leguna. Sambært teimum pale- stinsku talsmonnunum skutu stríðsvognarnir eftir húsum, sjálvt um fólk vóru inni, og gravkýrnar javnaðu eisini fleiri hús við jørðina, meðan fólk vóru inni í húsunum. Tí vilja pale- stinararnir vera við, at nógv fólk liggja deyð undir húsaleivdunum. Ísraelskir talsmenn hava víst hesum aftur. Teir halda, at minni enn hundrað fólk doyðu í Jenin. ST-embætismenn, sum vóru í Jenin hósdagin, siga, at har sær ræðuligt út. Serligi ST-sendimaðurin, norðmaðurin Terje Rød Larsen, segði við tíðinda- fólk, at Jenin líkist mest einum jarðskjálvtaøki. Hann helt tað vera burtur av allari leið, at ísraelski herurin hevur havt út- gongubann í gildi í Jenin í ellivu dagar, og at herurin sýtti hjálparfelagsskapum atgongd til tey neyðstøddu í leguni. - Eg síggi tveir brøður, sum royna at toga pápan undan húsaleivdunum. Vit síggja eisini, at ein 12 ára gamal drongur verður griv- in undan. Hann er illa brendur, segði Terje Rød Larsen við tíðindastovuna AP. Samstundis vístu sjón- varpsmyndir, at líkini av 70 palestinum vórðu jarðað í einari hópgrøv. Krevja kanning Alt fleiri og fleiri krevja, at altjóða samfelagið skal kanna, hvat veruliga hendi í Jenin. Bretski uttanríkis- ráðharrin, Jack Straw, segði aftan á ein fund við ein bretskan diplomat, sum hevði verið í Jenin, at málið eigur at verða kannað. - Øll prógv, sum eru at- komilig, benda á, at ís- raelski herurin hevur nýtt óneyðuga harðrenda fram- ferð. Tað havi eg fingið at vita frá okkara egnu, sum hava verið í Jenin, og hetta er so álvarssamt, at Ísrael eigur at standa til svars fyri tað, sum er hent, segði Jack Straw. Eisini danski uttanríkis- ráðharrin, Per Stig Møller, sigur, at tilburðurin í Jenin eigur at verða kannaður. Ísrael hevur víst aftur kanningum, og ameri- kanska stjórnin hevur gjørt greitt, at USA fer at nýta sýtingarrættin, verður kanningarmálið lagt fyri ST. Vanlukkan, tá eitt lítið flogfar rendi á eini háhús í Milano hósdagin, stóðst kanska av einari misskiljing FLOGVANLUKKA Árni Joensen Trý fólk doyðu, og umleið 60 fingu skaða, tá eitt lítið flogfar rendi á Pirelli- háhúsini í Milano um fimm-tíðina hósdagin. Eeldur kom í húsini, men tað eydnaðist rættiliga skjótt at basa eldinum. Í gjár skrivaði Milano- blaðið Corriere della Sera, at nógv bendir á, at van- lukkan stóðst av einari misskiljing. Blaðið skrivaði, at tá tann 67 ára gamli flogskiparin, Gino Fasulo, skuldi gera klárt at lenda í Linate-flog- havnini, boðaði hann frá, at hann hevði trupulleikar við lendingartólunum. Á band- upptøkuni av samskiftinum millum flogskiparan og floghavnina hoyrist, at flogleiðslan bað flogskip- aran halda seg tætt við flog- havnina. Júst um sama mundið bað ein tyrla um lendingar- loyvi, men maðurin í flogtorninum í Linate bað tryluskiparan halda seg burtur frá floghavnini. Í somu løtu svaraði Gino Fasulo, at hann hevði skilt boðini, og tað lítla flogfarið setti kós inn yvir Milano. Í torninum royndu teir at rópa á hann, men fingu einki svar. Ein misskiljing í Linate floghavnini kostaði í fjør meiri enn hundrað manna- lív, tá eitt flogfar hjá SAS og eitt lítið týskt flogfar stoyttu saman á breytini. Aftur eitt mistak í Linate- floghavnini? Ísraelska framferðin í Jenin eigur at verða kannað Pirelli-bygningurin í Milano fekk stóran skaða, tá tað lítla flogfarið rendi á hann Mynd: Reuters C M Y K 9 8