leygardagur 20. apríl 2002síða 11

20 Nr. 75 - 20. apríl 2002 Nr. 75 - 20. apríl 2002 21 VALGREINAR Eldrapolitikkur aftur á skránna Mikkjal Sørensen valevni Javnaðar- floksins í Suðuroy 10.000 krónur til støk og 16.000 krónur til hjún mánaðarliga í pensjón. Hetta er mál Javnaðar- floksins. Sitandi samgonga hevur nýtt nógva orku og nógvan pening til eitt nú fullveldismálið. Og tað er ikki ókent, at setir ein alla orku, allan peningin, á eitt stað, so er vandin at missa sera stórur. Og málini eru mong, ið eru dottin á gólvið í navni fullveldisins. Eitt nú hevur sitandi samgonga ikki havt stundir at tikið sær av okkara eldru, tí orka hevur verið løgd í orrustur við danir, uttan stórvegis úrslit. Men okkara gomlu, tey ið undan fóru og løgdu lunnar undir okkara framkomna sam- felag, hava verið við skerdan lut síðstu fýra árini. Bráðfeingistørvurin er sostatt stórur. Javnaðar- flokkurin hevur tí sett sær fyri at, at neyðugar íløgur til 160 nýggj røktarheimsplás kom- andi fýra árini verða settar av á fíggjarlógini. Landskassans partur verður umleið 80 milli- ónir krónur í fýra ár. Fleiri og fleiri eldri liggja einsamøll og óhjálpin heima, tá heimahjálpin fer eftir seinastu dagligu vitjan- ina. Tí vil Javnaðarflokk- urin beinanvegin út- byggja heimarøktina við einari døgnrøkt við tilkalliskipan. Hetta økir um tryggleikan og møguleikan at verða verandi í egnum heimi. Somuleiðis má sam- ansetingin av starvs- fólkum- á eldrasambýl- unum, sum í veruleik- anum eru smá røktar- heim, fáast í trygga legu. Fólkapensjónin skal styrkjast og samhalds- fasta eftirlønarskipanin gerast munagóð fyri allan arbeiðsmarknaðin. Við fólkapensjónini og samhaldsfasta skulu stakir pensjonistar koma uppá 10.000 krónur og pensjonistahjún upp á 16.000 krónur um mánaðin. Vit kunnu ikki longur hyggja at, meðan støðan hjá okkara gomlu og sjúku stendur við og versnar, meðan hugt verður aðrar vegir, men einki verður gjørt. Eldrapolitikkur má aftur á dagsskránna, tí vit skylda teimum, ið gingu undan, virðilig kor.o Ólavur Rasmussen Valevni Tjóðveldisfloksins í Suðuroy Eitt av vandamiklastu vápnunum í politikki, eins og millum menniskju, eru fordómar. Lat meg tí av- høvda ein av hesum for- dómum straks: fordómin um, at sjálvstýrisfólk ikki kunnu halda nógv av danska fólkinum og Dan- mark. Hópurin av føroy- ingum lesur ella hevur lisið í Danmark (sjálvur havi eg lisið ein part á donskum universitetum), fær sjúkra- viðgerð í Danmark (hetta rinda vit sjálvi), hevur familju í Danmark (sjálvur havi eg ein systir, sum er gift einum dana), hevur vinir í Danmark (sjálvur havi eg ikki tal á mínum donsku vinum), lesur danskar bókmentir og danska søgu. Og allir føroyingar kenna vit danir, sum eru búsitandi í Føroy- um, fólk, sum vit halda nógv av - fólk, sum seta eyka lit á okkara samfelag. Men hetta merkir ikki, at útheimurin stegðar upp á Langeland. Eingin tjóð, hvørki Danmark, tíans- heldur einar frælsar Føroy- ar, klára seg uttan samband og samstarv við umheimin. Nógvir føroyingar hava, sum sagt, havt stórt gagn av at lesa niðri. Men góðu føroyingar, uttan fyri Dan- mark er ein stórur, spenn- andi heimur, við veldugum avbjóðingum. Tað finnast eisini universitet í øðrum londum enn Danmark, nógv av teimum á so høg- um støði, at danskir ung- dómar leita sær burtur til tess at menna seg. Tað sama gera alt fleiri føroyskir unglingar. Hesar ungdómar lata seg ikki niðurbinda av gravsálmunum um, at víðka vit um sjónarringin, so gloyma vit, at Danmark er heimsins nalvi! Skal eg siga sum er havi eg fingið nóg mikið av hesum heimføðisliga jabb- inum, sum er ein háðan bæði móti ungdóminum og okkara sjófólki, sum vóru teir fyrstu, ið brutu sjógv til tess at víka um sjónarringin hjá føroyingum. Sjófólk okkara sigldi um høv og um fremmandar leiðir og ruddaði slóð fyri alheims- sambandi, meðan mappu- frensarnir á landi grótu eftir donskuboppu - ein grátur og ein jammur, sum enn er at hoyra og síggja í bløðunum, hvønn einasta dag. Jú, Danmark er eitt gott land og danska fólkið eitt hampafólk. Og tað eru ongar ætlanir um at kvetta sambandið við danska fólkið eftir at Føroyar eru vorðnar sjálvstøðugar. Men eitt er at hava samband millum oyrini, og æðrarnar fyltar við donskum bud- ingi, so kíkurin stendur at bresta av neyðarrópum, nakað heilt annað at hava samband við aðrar tjóðar sum stavnhald fyri einum frælsum Føroyum. Vit eiga at møta øðrum londum, eisini Danmark, við virðing - tað gera vit einans sum sjálvstøðugt land. Tá kunnu vit av røttum kalla aðrar tjóðir, eisini Danmark, brøðrartjóðir. Samband er fyritreytin fyri frælsi Eitt av vandamiklastu vápnunum í politikki, eins og millum menniskju, eru fordómar. Lat meg tí av- høvda ein av hesum for- dómum straks: fordómin um, at sjálvstýrisfólk ikki kunnu halda nógv av danska fólkinum og Dan- mark. Hópurin av føroy- ingum lesur ella hevur lisið í Danmark (sjálvur havi eg lisið ein part á donskum universitetum), fær sjúkra- viðgerð í Danmark (hetta rinda vit sjálvi), hevur familju í Danmark (sjálvur havi eg ein systir, sum er gift einum dana), hevur vinir í Danmark (sjálvur havi eg ikki tal á mínum donsku vinum). Og allir føroyingar kenna vit danir, sum eru búsitandi í Før- oyum, fólk, sum vit halda nógv av - fólk, sum seta eyka lit á okkara samfelag. Eingin tjóð, hvørki Danmark, tíansheldur einar frælsar Føroyar, klára seg uttan samband og samstarv við umheimin. Nógvir før- oyingar hava, sum sagt, hava stórt gagn av at lesa niðri. Men góðu føroyingar, uttan fyri Danmark er ein stórur, spennandi heimur, við veldugum avbjóðing- um. Tað finnast eisini universitet í øðrum londum enn Danmark, nógv av teimum á so høgum støði, at danskir ungdómar leita sær burtur til tess at menna seg. Tað sama gera alt fleiri føroyskir unglingar. Hesar ungdómar lata seg ikki niðurbinda av gravsálm- unum um, at víðka vit um sjónarringin, so gloyma vit, at Danmark er heimsins nalvi! Skal eg siga sum er havi eg fingið nóg mikið av hesum heimføðisliga jabb- inum, sum er ein háðan bæði móti ungdóminum og okkara sjófólki, sum vóru teir fyrstu, ið brutu sjógv til tess at víðka um sjónar- ringin hjá føroyingum. Sjófólk okkara sigldi um høv og um fremmandar leiðir og ruddaði slóð fyri alheimssambandi, meðan mappufrensarnir á landi grótu eftir donskuboppu - ein grátur og ein jammur, sum enn er at hoyra og síggja í bløðunum, hvønn einasta dag. Jú, Danmark er eitt gott land og danska fólkið eitt hampafólk. Og tað eru ongar ætlanir um at kvetta sambandið við danska fólkið eftir at Føroyar eru vorðnar sjálvstøðugar. Tvørturímóti. Men eitt er at hava samband millum oyrini, og æðrarnar fyltar við donskum budingi, so kíkurin stendur at bresta av neyðarrópum, nakað heilt annað at hava samband við aðrar tjóðar sum stavnhald fyri einum frælsum Før- oyum. Vit eiga at møta øðrum londum, eisini Dan- mark, við virðing - tað gera vit einans sum sjálvstøðugt land. Tá kunnu vit av røttum kalla aðrar tjóðir, eisini Danmark, brøðra- tjóðir. Samband er fyritreytin fyri frælsi Katrin Dahl Jakobsen løgtingslimur og valevni fyri Javnaðarflokkin Tað skal vera eitt av okkara fremstu ynskjum. At um- sitingin av fólkaskúlanum kemur í aftur røttu leguna, sum fer at bera dám av góðvilja, og ikki sum hesi seinastu fýra árini, av klandri og stríð. Fólka- skúlin er týdningarmesti lærustovnurin og støðið undir øllum okkara før- leika. Eyðkenni eigur at vera menning og ikki kaos. Men umstøðurnar at skapa góð viðurskifti hava ikki verið tær bestu. Tey flestu munnu halda, tað hevði verið óhugsandi, at ein skúli hevði fýra leiðslur eftir fýra árum. Men hetta hevur allur føroyski fólka- skúlin verið noyddur at liva við. At ovasta leiðsla fyri skúlaverkinum, landsstýris- maðurin, hevur verið so mikið ódrúgv, at fýra lands- stýrismenn hava røkt hetta starvið hesi fýra árini, setir sjálvandi síni spor. Tað má ikki henda aftur! Slíkt arbeiðslag slóðar ikki fyri framhaldandi menning. Tvørturímóti hevur Menta- málastýrið sett klandursmet við fólkaskúlan hetta skeið- ið. Fíggjarmálastýrið eigur tó sín lut í hesum ivasama heiðuri, tá teir ikki hava hildið gjørdar avtalur. Tað kom illa við, at før- oyski fólkaskúlin varð rakt- ur av verkfalli útvið tveir mánaðir. Tað kom eisini illa við, at eftirútbúgvingin av lærarum varð strikað, uttan at annað tá varð sett ístaðin. Hetta hoyrir ikki nútíðini til. Tað kom illa við, at Strandferðslan tók aftur tað sindrið av ferðastuðuli, sum var til skúlaflokkar. Sjálvandi eiga skúlaflokkar at ferðast heilt ókeypis, tá ferðin er liður í undirvís- ingini. At nýggja tímabýtið ikki gagnaði stóru skúlun- um í Havn, at handaligu lærugreinirnar ikki verða røktar, at næm. við serlig- um tørvi ikki fingu betri umstøður, og vit kundu nevnt mangt annað. Nógv arbeið liggur at taka upp hjá eini komandi sam- gongu, ikki minst í fólka- skúlanum. Fyrst at tryggja , at fólkaskúlin fær framt tað, honum er álagt. Har- afturat arbeiða fyri miðvís- ari menning og betri ar- beiðsumstøðum fyri lærar- ar. Javnaðarflokkurin vil verja og ikki berjast við fólkaskúlan. Fólkaskúlin má fáa frið! Valtilfar í Sosialinum Treytir fyri upptøku av valgreinum er, at tilfarið verður latið okkum sum teldupostur ella á diskli. Prísurin er hálvur lýsingarprísur. Fyri valgreinar á valsíðuni í Internet-Sosialinum er prísurin 50 kr fyri hvørja grein, um ikki onnur avtala er gjørd við flokkarnar. Sosialurin Gamla sluppin frá 1884 skal hava eina høvuðsumvæling. Skrokkurin skal styrkjast og nýtt dekk gerast. Í næstu viku verður sluppin sleipað til Skotland á eina skipasmiðju í Fraserburgh, sum umvælir træskip SKIP Stefan í Skorini Westward Ho hevur ligið við bryggju í Havn í nøkur ár. Hon er í ringum standi, og tørvur er á eini høvuðs- umvæling. Grunnurin Sluppin, sum eigur West- ward Ho, hevur nú tikið stig til at umvæla sluppina. Jónsvein Lamhauge, havnameistari, er formaður í grunninum, og hann sigur, at sluppin verður sleipað niður til Skotland einaferð í næstu viku. Ætlanin er at fáa Vaktar- og Bjargingar- tænastuna at gera hetta, men av tí at bæði Brimil og Tjaldrið liggja við bryggju vegna verkfall, er tað møguligt, at hetta verður útsett nakrar dagar. Umvælingin er rættiliga umfatandi og fer at kosta grunninum einar tvær milliónir krónur. Fleiri av bondunum í skrokkinum skulu skiftast út, og spildur- nýtt dekk skal eisini gerast. Harumframt skulu fleiri bjálkar undir dekkinum og í skipinum, sum eru illa farnir, skiftast út. Síðani skal alt skipið inn- rættast av nýggjum, tí alt skal tømast innanúr eisini. Hetta arbeiðið verður gjørt í Føroyum, og Jónsvein vónar, at fáa sjálvbodna ar- beiðsmegi at innrætta skip- ið. Innrættingin fer óivað at kosta nakrar hundrað tús- und krónur. Westward Ho hevur ligið á beding á Tórshavnar Skipasmiðju, har fólk hava tett øll hol, og gjørt klárt at seta fast, so hon er klár til túrin niður til Skotland. Partur av søguni Spurningurin er so, um tað loysir seg at seta eitt so gamal skip í stand. – Tað er avgjørt neyðugt at varðveita hetta skipið, tí hon umboðar eitt sera týdn- ingarmikið tíðarskeið í søgu Føroya, tí tað var við sluppum, at føroyingar fóru undir at veruligt havfiskarí, sigur Jónsvein Lamhauge. Hann sigur, at henda um- vælingin verður mett sum ein íløga. Skipið verður sum nýtt eftir umvælingina, og tá er grundarlag fyri at vinna nakað av peningi inn- aftur í grunnin, sum er heldur tómur eftir hetta risa takið. Sluppin verður væntandi aftur at síggja í Føroyum einaferð í heyst, tá arbeiðið eftir ætlan skal vera liðugt. Tó er møguleiki fyri, at hon ikki kemur aftur til Føroyar fyrr enn næsta vár. Jón- svein sigur, at tey ikki fara at sleipa hana til Føroyar á vetri. Westward Ho er bygd í 1884 í Grimsby í Englandi. Thomsen á Tvøroyri keypti sluppina til Føroyar í 1895, tá hon skifti navn til Viking. Í 1908 skifti hon aftur til upprunaliga navnið. Í 1967 keypti grunnurin sluppina frá felagnum hjá Thomsen. Tá hevði sluppin verið í vinnuligari sigling heilt fram til 1966. Longu í 1968 var hon aftur í sigling. Tvær aðrar sluppir eru í Føroyum í dag. Johanna, sum er javngomul við Westward Ho, og Norð- lýsið, sum er bygd í 1945. Westward Ho verður sum nýggj Hon sær ikki út av nógvum, Westward Ho, sluppin frá 1884. Nú skal hon sleipast til Skotland, har hon fær eina høvuðsumvæling Mynd: Jens Kr. Vang C M Y K 21 20