leygardagur 5. juli 1958síða 3

5, JULI 1958 SOS Danska stjórnin tekur undir við foroysku stoðuni í sjómarks- málinum Tað var púra beint ætlað, tá vit søgdu, at ørindini hjá státsminist- ara H. C. Hansen eftir umboðs- monnum fyri føroysku flokkarnar einans vóru tey at leggja ráð sam- an við teimum um, hvussu feroy- ingar og danir best kundu leggja tingsins samtykt og krav viðvíkj- andi sjómarkinum fyri bretar. Tað ikki fyri at foroysku tingmenninar at slaka í lívskravi Feroya fólks um 12-míla- var als fáa mark. Í hesum kravi var danska stjórn- in samd við foroyingar, tí at hon skilir, at tað er einki minni enn lívsmálið mikla fyri okkum føroy- ingar at fáa fiskimarkið sett út til 12 fjórðingar frá basis- linjum. Men danska og vit allir, at sambandið og fólkaflokkurin stuttum hevur samtykt at lata bret- fjórðingar beinum stjórnin veit eins stjórnarflokkarnir, fyri ar fáa rætt at veiða 3 frá landi, og at hesin sáttmáli stend- ur við í 10 ár, um ikki ganga við til av sær sjálvum at góðtaka eitt sjómark sum tað is- lendska. Hon veit, at vit megu á samráðingarfundir við bretar, um vit kunnu vinna á mál í og hon vildi tí lata allar føroyskar kreftir sleppa at seg saman við henni til fáa handa vanlukkusáttmálan tiknan. Hetta er vinastoða. Hetta er skila- støda, Tad komst ti donsku og - hvørjum skilamanni burtur ur von og viti, tå fólkaflokkurin vid Poul Petersen og Håkuni Djurhuus sum kappleyparum lýsti, at fólka- flokkurin vildi ikki vera við til at geva og fáa góð ráð í telvingini við bretar um handa vanlukkusátt- mála, sum fólkaflokkurin meira enn nakar annar við Hákuni Djurhuus og Poul Petersen sum høvudsmonn- um hevur ábyrgdina fyri. Eingin hevur hoyrt ella sæð rúkandi ovugt sum hesa stoðu fólka- flokksins: fyrst at viðtaka eitt krav til bretar, men tá tað er gjørt, so ikki at vilja vera við frá fyrst til seinast fyri at fáa trýst samtyktina og kravið út til verunleika. »Hul i hovedet« siga danir um slíkan orskap. Men er tað nú so stórur orskap- bretar hesum, góðar royna at av- tess stjórnini so ur sæd út frá sjónarmiði Håkuns Djurhuusar, sum hann i ståtsmin- isteriinum vid Hedtoft, ståtsminist- ara i forsæti legði so sterkt fram? Her veipaði Hákun Djurhuus við »havenes frihed« sum hinum sælu- gerandi lyklinum. Føroyska sambandska og fólka- flokkska stjórnin vildi gera sátt- mála um 3-fjórðings-sjómark, tí at føroyingar vildu hava havið opið fyri ollum. | | | Tá nú Hákun Djurhuus og aðrir við honum ikki vilja fara á fund við bretar og danir um at fáa 12- mílamarkið ígjognum, er tað so, tí teir halda upp á »havenes frihed«, og at verunliga skal einki gerast fyri at 3-mílamarkinum Foroya strendur? tína við Vit spurdu. Vit verða við at spyrja, hvat verunliga liggur undir steðu fólkaflokksins at 12-mílakravið í sjómarksspurning- »Sabotera« er ikki teir menn gera, sum við »sabotera« Ov inum. nógv ikki samráðingarfund við sagt, at vilja fara á teir, ið eru teir einastu, ið kunnu okkun 3-mílamarkið. Vit H. C. uttan ur fora undan bandinum um eru fegnir fyri stoðuna hjá Hansen, glaðir yvir, at hann himpr av allari megi gong- inn fyri samtykt tingsins. Tað Hví sviku tjóðveldismenn í stríðnum fyri 12 fjórðings fiskimarki Eg var fegin yvir, at javnaðar- menn og tjóðveldismenn ikki vildu vera við til handa 10-åra-fiskimarks- sáttmálan, sambandsmenn og fólka- flokksmenn gjørdu við bretar. Javnaðarflokkurin og tjóðveldis- flokkurin skulu hava stóra tokk fyri tað. Um fyrstu syftu enn at siga upp málan 1901, vildi verið at gjørt tað. Men tað vildi ta 2 gera í sátt- beint einki annað var at av drigið ár var endaligu loysnina út. 2 jú uppsagnarfreistin. Tá hesi 2 ár- ini vóru farin, vildi eitt sindur av tíð eg ikki at meta - til tess ein meira- luti var vorðin samdur um at ávísa, gingið - hvussu nógv ár dugi hvussuleiðis hetta sjómarkið skuldi verða sett. Hesum viðvíkjandi hevdi tjóðveldisflokkurin ikki eitt einasta orðið. So var uppskot javnaðarflokksins eftir umstødunum klókari. Tað segði ongan fyrimun at fáa við tað sama frá sær. Tað vildi taka við tí lítla fyrimuninum vestanfyri, sum kundi fáast alt fyri eitt. men treytað av, at bretar, áðrenn undirskrivað varð, skrivliga bundu seg til at góðtaka tað fiskimark, sum teir annaðhvert sáttmálaliga ella tolerera komu at góðtaka hjá unum. Við soleiðis at leggja okkum á sama bógvin sum íslendingar gjørdu vit heiminum greitt, hverja stødu og hvørji krov vit høvdu, og varð hetta samtykt, vildi eingin sjómarks- spurningur verið hjá okkum. Bret- ar vildu so verið bundnir av egnu undirskrivt at góðtikið hjá okkum sama, sum teir komu at finna seg í í Íslandi. Men gjørd gerð hevur onga vend. Vit megu jú finna okkum i meiralutaræðinum - og fólkaflokk- við at íslending- IALURIN stendur so íkki á teirri donsku | stjórnini. Skammiligt, at tað í fyrstu at- logu skuldi standa á okkum. ingar ikki sjálvir vilja vera við yvir I Skammiligt, at tað skal hava Í verið 2 flokkar, id hava gjørt alt | fyri, at tingsamtyktin skuldi verða | av ongum. | Og um tað varð soleiðis, at hin | danska stjórnin segði, at tá foroy- | fyri bretum, ber tað illa til hj | teimum. Har høvdu vit so ligið. | Føroyar høvdu mist hin einasta | kjansin fyri at vinna 12-milamark- ið. Men kann at fólkaflokk- urin og tjóðveldið hovdu fingið ein framíhjágóðan kjans at dýkt niður | vera, á danir, ta donsku stjórnina, sum j skuldi havt alla skuldina, um einki | hendi. | Hetta vildi verið líka ringt | og skaðiligt fyri 12-milamark- ið sum tað, at 2.3 av tjóðveld- | isflokkinum ikki vildi greiða atkvoðu fyri ti. urin og sambandið høvdu ju meira- } I I lútan. | Men so er at royna at vinna | aftur tað, hesir flokkar hava for- | komið. Og fyri at kunna hetta megu | allir føroyingar sum ein standa | samdir. Tað er tí so ófatiligt, at Erlendur | Paturssonur, Hanus við Høgadalså, | Frederik Hansen og Jóhann Simon- | fóru at svíkja sjómarksmálið | ikki at atkvoðu | fyri 12-mílamarkinum. At tað komu | sen við vilja greiða at vera bara 23 atkveður fyri hesum | uppskoti - 23 av 27 tingmønnum - viknaði nógvum samtyktina i eygum útlendinga. Tað var av sonnum ein ring gerð | at svíkja her! Hví sviku teir? Hesin spurningur biðjur um svar, so álvarsligur hann er. Ulróðramaður. Viðmerkingar : Læra bretar | Dagblaðið, sum av øllum alvi roynir at verja stødu fólkaflokksins og sambandsins, tá ið teir avreiddu grunnar okkara til bretar, er harma- fyllt yvir, at javnaðarmenn skulu tala um, at 10 2-árasáttmálin lógfreðisliga bindur (tað eru okk- ara mætastu lógfreðingar, ið siga tað !). Vit vilja, skrivar blaðið, á hátt læra bretar, minna teir sáttmála, har tann á, at teir hava vit hava givið teimum veiðurætt á ein grunnum okkara. Vit skilja, at kenna seg illa, men er tað nú ikki nakað langt av leið at gera seg so býttan, at ein billar inn, at bretar eru býttir ella einglar yvir ! fyri okkum? dagblaðsmenninir sær NR. 27 Legg einki í, Hákun Djurhuus Tað Hákun huus, at krokja teg til Jóan Davidsen í sjómarksmálinum. Hann gjørdi ikki sum fólkaflokksmenn og tjóðv eld- nyttar einki, Djur- Petur sambandsmann, ikki sum ið, hann feldi ikki uppskot javnad- arflokksins, tað sterka fullfíggjaða, sum frammi hevur ver- einasta og ið í sjómarksmálinum, men var við til at seta tað fram og stríðast fyri tí. Hann var sanniliga ikki fyri 3- mílamarki landsstýrisins. Men tá ið javnaðarmannauppskotið varð felt, og tað var givið, at landsstýrisupp- skotið varð samtykt, vildi hann siga valdomi sínum, at hann sum Sand- oyar tingmaður heldur vildi taka tann lítla bata, sum uppskotið gav vestanfyri til sandoyarmenn enn einki at fåa. Hinir javnadarting- menn hildu ímóti til tað seinasta hóast henda sonevnda bata - og vit halda, at teir gjørdu beint. Tí her mátti ikki slakast. Eingin munur á stødu Øre- gaards og Dams í Sjómarks- málinum Hákun sær við at siga, at at hann i Djurhuus roynir nú hasta svikum ikki er verri enn Øregaard, tí Oregaard skal hava sagt, at hann var ímóti, at løgmaður fór at sam- ráðast við danir. So nu gyrdur i brøkur Håkun veikur og er tann sera ivni Djur- huus. hevur ongatíð verið hvorki við men hann segði Oregaard ímóti samráðingum - bretar Dam, at samráðing um styttri mark enn 12 danir ella eins og hann var ímóti fjórðingar. Bæði sjálvandi fyri flokkanna samráðing Øregaard og Dam vóru við donsku stjórnina um, hvussu ein best sterkast kundi leggja tingsins samtykt og krav fyri bret- og ar, so vit verunliga komu at vinna 12-mila sjómarkið. í toganini um Dam og Øregaard hava verið og máli í sjómarksstoð- eru á einum uni - og teir hava allar feroyingar aftan fyri seg. Á landsins hendur Norski javnaðarflokkurin sam an við norsku fakfeløgunum hes ið hevur kanningar og sagt frå, hval ur havt sitandi nevnd. cjøri neydugt verdur at sosialisera ella nationalisera har i landinum. Nevndin er komin til tað úrslit. at bankarnir eiga at koma á land- Haraftrat koma so fleiri størri monopolfyritokur, ið sins hendur. er av avgerandi týdningi fyri hitt samlaða vinnulívið. Nevndin heldur tað bæði vera óneyðugt og óráðiligt at national. isera ídnaðin sum heild, men mæl ir til strangari eftirlit í mongum førum, strangari partafelagslógir, og at arbeiðararnir fáa meira at siga í dagligu leiðsluni og dagliga virkinum í teimum ymsku størru fyritøkunum.