mikudagur 24. apríl 2002síða 6
‹ fyrra síða allar 25 síður næsta síða ›
Tekstur á síðuni
10
Nr. 77 - 24. apríl 2002
Nr. 77 - 24. apríl 2002
11
Sosialurin
Stovnaður: 1927
Ábyrgdarblaðstjóri:
Jan Müller jan@sosialurin.fo
Blaðstjóri:
Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo
Tíðindaleiðari:
Jústinus Eidesgaard justinus@sosialurin.fo
Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo
Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo
Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo
Anja Weihe anja@sosialurin.fo
Blaðfólk:
Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo
Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo
Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo
Turið Kjølbro turid@sosialurin.fo
Stefan í Skorini stefan@sosialurin.fo
Heri á Rógvi heri@sosialurin.fo
Ítróttur:
Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo
Myndamenn:
Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo
Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo
Sosialurin í Norðoyggjum:
Postsmoga 231
Nólsoyar Pálsgøta 1
700 Klaksvík
tel. 458686 fax 458687
e-post: klaksvik@sosialurin.fo
Uppseting/prent:
Uppseting: Hestprent
Prent: Prentmiðstøðin
Útgevari:
Sp/f Sosialurin
Avgreiðsla:
Mán.-frí. 8-16
Argjavegur 26,
Tel. 311820, Fax 314720
Postadressa:
Postboks 76, 110 Tórshavn
E-mail:
post@sosialurin.fo
lysing@sosialurin.fo
lysingartorg@sosialurin.fo
Blaðið verður prentað
mánadag-fríggjadag klokkan 1400
Lýsingar
Freistir:
Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir
Týsdagsblaðið Mán.kl. 10
Frí.
kl. 15
Frí.
kl. 12
Frí.
kl. 12
Mikudagsblaðið
Týs. kl. 10
Mán. kl. 15
Mán. kl. 12
Mán. kl. 12
Hósdagsblaðið
Mik. kl. 10
Týs. kl. 15
Týs. kl. 12
Týs. kl. 12
Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10
Mik. kl. 15
Mik. kl. 12
Mik. kl. 12
Leygardagsblaðið Frí. kl. 10
Hós. kl. 15
Hós. kl. 12
Hós. kl. 12
Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og
áðrenn ásettu freistir.
Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð.
Stødd:
Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á
einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm.
Í skrivandi stund er ein vika til tað mest avgerandi
løgtingsvalið í okkara tíð. Higartil hevur valstríðið
mest snúð seg um teir báðar høvuðspurningarnar,
sum vit kenna frá undanfarnum valum. Annar er
spurningurin um framtíðarstøðu Føroya og hin er
spurningurin um vælferðarsamfelagið, hvussu sam-
haldsfast tað skal vera ella ikki.
Tá tað snýr seg um vælferðarmálini er ikki so stórur
munur á flokkunum. Tann borgarligi Sambands-
flokkurin amast heilt upp at Javnaðarflokkinum.
Fólkaflokkurin roynir at vera við, so hann ikki heilt
dettur burtur ímillum, meðan Tjóðveldisflokkurin er
eitt sindur meiri abstraktur.
Onkur nevndi herfyri, at tá vit fáa fullveldi, fáa vit
»veruliga« vælferð. Og nú rópa øll tjóðveldisfólk
um »veruliga« vælferð. Tá Javnaðarflokkurin setti
tal á nøkur vallyfti, segði Tjóðveldisflokkurin, at
slíkt er valagn. Ansingarpláss, pláss á ellisheimum,
lestrarbústaðir skuldu vera rættur. Men flokkurin vil
ikki siga hvat málið er.
Afturímóti er Javnaðarflokkurin ítøkiligur. Tað er
ein erlig søk, og so hava vit eitt mál at halda okkum
til. Munur er á flokkunum, men allir vilja fremja ein
eldrapolitikk, sum Javnaðarflokkurin hevur skorið í
papp, so tað kunnu vit fegnast um.
Verri er við ríkisrættarliga spurninginum. Her er
ikki bara munur á flokkum, men eisini innanhýsis í
flokkunum, serliga Fólkaflokkinum. Eisini kunnu
vit tosa um sambands- og sjálvstýrissinnaðar javn-
aðarmenn, men tað tykist, at hann er farin til val
sum ein flokkur um uppskotið til eina sjálvstýrislóg.
Valevni í Fólkaflokkinum føra seg so ymiskt fram,
at fólk seta stórt spurnartekin við trúvirðið. Tí sam-
stundis sum summi agitera sum reindyrkað loysing-
arfólk, agitera onnur á ein hátt, sum mest kann
samanberast við politisku hugsanina hjá Javnaðar-
flokkinum. Men hetta er Fólkaflokkinum líkt –
meira ein savning av einstaklingum enn ein floks-
eind.
Tað er annars her í miðjuni, at ein semja um fram-
tíðarstøðu Føroya skal finnast. Sjálvstýrisflokkurin
hevur flutt seg inn ímóti miðjuni, og tað sama kann
helst sigast um Miðflokkin, so tað verða helst hesir
sum verða tungan á vágskálini, tá ein nýggj sam-
gonga skal skipast.
Sambandsflokkurin er lítið ítøkiligur í síni nýskip-
anarætlan, at haðani er lítið í væntu. Hinvegin er
Tjóðveldisflokkurin so viðgongdur í valstríðnum á
hitt borðið, at munurin millum hann og Javnaðar-
flokkin tykist í løtuni alt ov stórur til, at nakað ítøki-
ligt kann spyrjast burtur. Og tað er spell, nú teir, sum
tveir flokkar vinstru megin miðuna, hava nærum
helvtina av atkvøðunum.
DAGSINS MEINING
Sosialurin
Innsent tilfar
Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blaðleiðsl-
an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið.
Seks dagar til
avgerandi valið!
VIÐMERKINGAR
Svenning av Lofti
formaður í Ísraelsfelagnum
Sannast má, at mangt um-
broytist á mansins ævi. Tá
ið eg sum ferðaleiðari havi
ferðast í Ísrael við føroy-
ingum, so eru altíð nøkur
støð, sum verða vitjað
hvørja ferð. Eitt av hesum
støðum er Yad Vashem,
minnishøllin í Jerusalem
um teir 6 milliónir jødar-
nar, sum lótu lív í Europa
undir seinna heimsbarda -
av nazistaávum.
Tá ið føroysku ferðabólk-
arnir eru farnir út úr bussi-
num og til gongu eftir gøtu-
ni, ið gongur niðan til
minnishøllina, verður altíð
steðgað uttanfyri. Orsøkin
er, at uttanfyri høllina
stendur ein lítil árabátur
ella jolla.
Meðan hugt verður eftir
hesum lítla bátinum, greið-
ur jødiski ferðaleiðarin frá,
at í hesum og øðrum smá-
bátum bjargaðu danir jagst-
raðum jødum úr Danmark
og yvirum til Svøríki – til
frælsi – undan nazistunum,
sum høvdu í hyggju at taka
allar danskar jødar og føra
teir til fanga- og týningar-
legurnar í Týskalandi.
Tá ið jødiski ferðaleiðar-
in er liðugur við sína frá-
greiðing, hevur tað altíð
verið mær ein serstøk gleði
at greitt føroyingunum og
jødiskum
ferðaleiðarum
frá, at føroyingar eisini
vóru millum teirra, ið førdu
danskar jødar yvirum til
Svøríkis.
Tá havi eg greitt frá um
Maurentius Poulsen, úr
Ljósá, sum við fiskifari sín-
um førdi so mangar jødar
úr Danmark til Svøríkis.
Hesi gudsóttandi og djarvi
føroyski fiskimaðurin mun-
di hava fingið góðan kristn-
an førning heima í lítla
bygdarumhvøvinum
í
sundalagnum, ein førning,
ið førdi hann út í lívhættis-
ligan bjargingarflutning av
donskum jødum yvir til
Svøríkis undir krígnum.
Maurentius í Ljósá var
handtikin av nazistunum í
1945 og varð fyribils settur
í Frøslev-fangaleguna í
suður-jútlandi,
haðani
ætlanin var at senda hann í
týska fangalegu. Men áðr-
enn týskararnir fingu flutt
hann, endaði kríggið og
hann gjørdist frælsur aftur.
Maurentius kendi orðini í
skriftini, ið Gud Harrin
segði við Ábraham:
»Eg skal signa tey, ið
signa teg. Og tann, ið tær
bannar, honum skal eg
banna«
(Mós. 12,3)
Øðrvísi var við Mogens
Lykketoft hetta kvøldið
herfyri í Keypmannahavn,
tá ið hann setti harðliga inn
á Ísrael í stuðli sínum til
danskar palestinar. Pale-
stinar gjørdu seg annars inn
á og skaddu danir likam-
liga, ið vildu vísa Ísrael sín
samhug.
Munur er á monnum!
Mogens Lykketoft, Maurentius Poulsen
úr Ljósá og jødarnir
TÍÐINDASKRIV
Tórshavnar Býráð
Seinastu vikurnar hava
fleiri fjølmiðlar vent sær til
Tórshavnar kommunu við
fyrispurningum um rusk-
innsavningina í kommun-
uni. Vit vilja tí gera tykkum
kunnug við treytirnar, sum
húsarhaldini í Tórshavnar
kommunu skulu lúka, fyri
at fáa ruskið beint burtur.
Tær eru hesar:
Tórshavnar kommuna ger
við hesum øll húski í kom-
mununi kunnug um reglu-
gerð um ruskinnsavning,
sum er sett í gildi av Ar-
beiðseftirlitinum í 1994 og
seinast broytt í 2000.
Posin til húsarhaldsburt-
urkast skal standa stytstu
leið millum hús og ruskbil,
t.v.s. við ta síðu á húsinum,
sum ruskbilurin kemur til.
Posin til húsarhalds-
burturkast kann viga
– Er
frástøðan
millum
ruskbil og posa í mesta lagi
3 metur, kann posin í mesta
lagi viga 40 kg.
– Er
frástøðan
millum
ruskbil og posa í mesta lagi
30 metur, kann posin í
mesta lagi viga 25 kg
– Er
frástøðan
millum
ruskbil og posa størri enn
30 metur, kann posin í
mesta lagi viga 20 kg
– Eitt trappustig er at rokna
sum ein metur.
Økið millum ruskílat
og ruskbil
– Økið skal vera slætt og
fast, uttan at vera hált. t.d.
eru flísar, asfalt og grús
vælegnað
– Hurðar, portur, e.l. skulu
kunna standa opin og vera
so breið og høg, at flutning-
ur kann fara fram uttan
ampa.
– Økið skal vera ljóst reint
og ruddiligt.
– Økið skal vera ruddað
fyri kava og hálku.
– Ruskílatið má ikki vera
brotið
– Burturkastið má ikki
koyrast leyst í posan, men
skal vera innballað ella í
einum plastposa. Hartil
skal burturkast sum blæur,
bind o.l. altíð vera í aftur-
latnum plastposa, áðrenn
tað verður koyrt í ruskpos-
an.
– Ruskposin má ikki ov-
fyllast. Posin er at rokna
sum fullur, tá ið 20 cm eru
eftir upp til kantin.
– Ruskposin skal ikki vera
skræddur
Í posan til húsarhalds-
burturkast kann koyrast
– Bert húsarhaldsburtur-
kast má koyrast í posan
Í posan til húsarhalds-
burturkast kann ikki
koyrast
– vandamikið burturkast
– urtagarðsburturkast
– burturkast í sambandi við
bygging ella umbygging
– knívar og onnur hvøss
ting. Hesi skulu latast rusk-
innsavnarunum fyri seg.
Fyri at posin skal verða
heintaður,
skulu
hesar
treytir fylgjast. Verður pos-
in ikki heintaður, fær húsk-
ið seðil við fráboðan um or-
søkina. Í ivamálum ella um
serlig viðurskifti gera seg
galdandi, kann borgarin
venda sær til Tórshavnar
Kommunu.
Ruskinnsavning
í Tórshavnar kommunu
REGIN EIKHÓLM
Tíðin krevur størri eindir
bæði í verjupolitiskum og
fíggjarligum høpi. Vit hava
verjusamgongur sum NATO
og
búskaparsamgongur
sum EU, har fordums
nationalromantikkur
má
víkja fyri dagførdum krøv-
um fyri at kunna klára seg í
altjóða høpi. Nalvaskoð-
andi nationalistiska hug-
rákið er ein ræðandi hugs-
unarháttur,
sum
annar
heimsbardagið átti at havt
sett ein stoppara fyri eina-
ferð med alla!
Okkara ríkisfelagsskapur
má hava verið langt framm-
anfyri sína tíð, tí bæði vit
47.000 her heima og teir
20.000 føroyingar í Dan-
mark hava eina vælferð,
sum mong misunna okkum.
Ikki so løgið kanska at ís-
lendingar hvørt ár í hund-
raðatali flyta til Danmarkar,
tí tilveran í Íslandi er vorð-
in teimun ov trælakend. Det
koster at spille stor Kar,
segði norðmaðurin!
Útbúgving
Eini 1500 til 2000 føroy-
ingar eru niðri í lestrar-
ørindum, og tað er yvir
90% av øllum teimum, sum
nema sær útbúgving uttan-
lands. Í ríkisfelagsskapi-
num
kunnu
føroyingar
nevniliga frítt nema sær út-
búgving runt allan knøttin
takkað veri altjóða ríkis-
fasilitetunum. Við
eini
loysing missa vit øll hesi í
ríkisfelagsskapinum sjálv-
givnu rættindi. Sjálvt tað at
lesa í Danmark verður eins
og hjá íslendingum uppá
nass, tí tá skulu donsku
vaskikonurnar eisini til at
gjalda fyri fremmand før-
oysk lesandi.
Annars er ein ungur før-
oyingur júst upptikin á
kenda Harvard Universi-
tetinum – sum einasti í dan-
ska kongaríkinum í ár.
Hann sigur í vitalu við
sosialin (13/4-2002), at
hann er upptikin sum før-
oyingur og ikki sum dani.
Men um hann ikki hevði
verið staddur í Danmark, ta
tíðina fyrireikingin og um-
sóknarprosessin stóð uppá,
so hevði hetta als ikki borið
til, sigur hann.
EU-passið
At 1/3 av øllum føroying-
um búgva í Danmark um-
framt teir mongu undir út-
búgving har, sigur nakað
um trivnaðin í ríkisfelags-
skapinum, og at okkara rík-
isborgararættur er eitt aktiv,
sum hevur alstóran týdning
fyri føroyingar og Føroyar.
Sum brúgvahøvd til EU er
ríkisfelagsskapurin
ein
funnin fressur, umframt at
EU eisini er okkara størsti
marknaður. Innan fyri pass-
økið stendur føroyingum
frítt at velja føroyskt - ella
EU-pass, og við teimum
mongu rættindum, sum
fylgja við EU passinum,
kann tað valla undra nak-
ran, at yvir 60% av føroy-
ingum her á landi longu nú
velja EU passið. Tað, at
Føroyar
kunnu
standa
uttanfyri EU og kortini í
ávísum førum njóta javn-
góð rættindi í EU, sigur
nakað um hvussu smidligur
ríkisfelagsskapurin er.
Hvør ræður hvørjum
Ein føroyskur fólkatings-
limur hevur einans 23.500
borgarar aftan fyri seg,
meðan ein danskur hevur
30.000.
Ein
føroyskur
fólkatingslimur hevur so-
statt uppá seg 20% meiri at
siga í danska Fólkatingi-
num enn ein danskur fólka-
tingslimur. Føroyingar eru
soleiðis meiri ráðandi í
Fólkatinginum enn danir í
mun til fólkatali, umframt
at danir stilla føroyingum
frítt til at loysa, um meirluti
er fyri tí í Føroyum - ongin
tvingsil.
Størri eindir hava ofta
fíggjarligar fyrimunir, og
ríkisfelagsskapurin er einki
undantak í so máta. Kendi
Århus professarin, Martin
Paldam, sigur í viðtalu við
B.T. (21/2-1995), at livifót-
urin í Føroyum vildi lækk-
að við 25%, um vit fara úr
ríkisfelagsskapinum t.v.s.,
at Føroyar við loysingini
høvdu fingið sama livifót
sum Skotland og Portugal.
Loysingarfrælsið
Loysingarhópurin
sigur
hinvegin, at framtíðin gerst
tryggari, og at Føroyar ver-
ða betri at liva í aftaná eina
loysing. Men okkara lítil-
leiki
og
einstreingjaða
vinnulív gevur ikki stóra
trygd í sjálvum sær og
beinrakni og hegnisliga
gjørdi dokumentarfilmurin
úr Hattarvík, "Burturhug-
ur", hjá Tóta Árnasyni,
gevur okkum eina ræðandi
mynd av, hvussu eitt lítið
samfelag kann verða slept
uppá fjall, tá tað fíggjarliga
ikki longur er gevandi. Nú-
tímans føroyingurin krevur
meira í vælferð enn vetrar-
kvirruna í Hattarvík!
Ein
dagførdur
ríkis-
felagsskapur vil framhald-
andi kunna tryggja, at lívs-
frælsi og samhaldsfesti
verður verandi í føroyska
gerandisdegnum, og er tí
eisini fyri nútíðarmenniskja
meiri nøktandi, enn eitt
loysinagrfrælsi við 25%
lægri livifóti, lítlari trygd
og skerdum rættindum ann-
ars.
VIÐMERKINGAR
H. Petur Nielsen
yvirlækni
Tað er at fegnast um, at val-
evni og flokkar nú kappast
um at vísa heilsuverkinum
vælvild og helst eisini um-
síðir hava góðtikið, at
heilsuverkið er natúrligur
og týðandi partur av nútím-
ans samfelagnum.
Spurningurin er tó, um
fleiri pengar er einasti og
nøktandi mátin til at dag-
føra og framtíðartryggja
føroyska heilsuverkið.
Hvør var støðan í áttatiár-
unum og áðrenn kreppuna
fyrst í nítiárunum?
Eftir danskari alin helst á
leið – men sammett við hini
norðanlondini var Lands-
sjúkrahúsið (LS) sum eind
afturúrsiglt, hóast summar
funktiónir virkaðu á høgum
støði. Í 1992 var tørvurin á
teknologiskari basisútgerð
á LS gjørdur upp til 17 mio.
kr. Og ikki fyrrenn í 1991
var eitt álit liðugt um út-
bygging av LS, sum krepp-
an tó steðgaði. Týðandi ser-
læknaøki vóru als ikki nor-
merað, ikki til staðar, og
serliga sjónsk var undir-
manningin innan narkosu,
obstetriska og pædiatriska
økið. (Fylgjurnar kann ein
síggja í yvirlitum yvir
perinatalan
mortalitet
(pinkubarnadeyða) hesi ár-
ini).
Búskaparliga trongu árini
í Danmark seinnu helvt av
70'unum gjøgnum øll 80'ini
og inn í nítiárini mergsugu
danska heilsuverkið, so
støðið bæði kvalitativt og
kvantitativt lækkaði á so at
siga øllum økjum. Tá tað
kom til stóru sjúklinga-
bólkarnar við krabbameins-
og hjartasjúkum, máttu
danir venja seg til, at hvørki
útgerð ella førleiki, sum
grannatjóðirnar
bjóðaðu
sínum sjúklingum, var í
landinum. Teir máttu góð-
taka, at land teirra ikki
megnaði meir enn lutvíst
1/3 av bypass-skurðvið-
gerðum hini norðanlondini
bjóðaðu, og at krabba-
meinssjúklingar
ikki
sluppu framat stráluvið-
gerð, sum í grannalond-
unum. Eisini gjørdu ser-
læknafeløgini vart við, at
útbúgvingarstøðið var farið
undir alt mark. Drúgva
stagnatiónin viðførdi, kan-
ska eina mest uttan fyri uni-
versitetssjúkrahúsini, eina
diagnostiska og viðgerðar-
liga nihilismu – tí tú fekk
ikki hjálpt sjúklingunum í
hvussu var.
Heldur ikki hava vit
himprast við at bjóða før-
oyingum tann ivasama soli-
daritet at standa í kø saman
við dønum til krabbameins-
viðgerð og hjartakirurgi,
uttan mun til um okkara
egnu fíggjarligu evnir vóru
til aðra loysn ella ikki.
Fyri danir var henda
støða kanska ikki heilt
órímilig. Eitthvørt land má
seta sínar heilsupolitisku
ambitiónir eftir síni fíggjar-
liga orku.
Hugburðurin her á LS og
gjøgnum árini eisini umsit-
ingarliga og politiskt hevur
ligið og liggur so nær uppat
danskari siðvenju, at vit so
at siga av fríum vilja hava
"forvaltað" arbeiðslag og
mál hjá kreppu-kenda dan-
ska heilsuverkinum her á
LS, eisini áðrenn okkara
egna kreppa byrjaði.
Um tørvurin á fermet-
rum, teknologi og ser-
læknaøkjum gjøgnum 80'ini
– tá so mangar íløgur vóru
gjørdar – varð settur eftir
einum
norðurlendskum
mátistokki heldur enn ein-
um donskum, er óvist um
støðan hevði verið so ring í
dag. Hinvegin eiga vit, hó-
ast stórar íløgur standa fyri
framman og nógvir trupul-
leikar enn eru at vinna á, at
minnast til, at Landssjúkra-
húsið gjøgnum 90'ini, hóast
ein kreppukendan búskap,
hevur fingið ikki sørt av
nýggjari teknologi og eisini
fingið týðandi serlæknaøki
normeraði og mannaði og
soleiðis fingið tilskot av
týdningarmiklari vitan. Vit
kunnu tí eisini fegnast um,
at ein av teimum avgerandi
vælferðarparametrunum,
nevniliga pinkubarnadeyð-
in, er fallin og nú liggur
millum
teir
lægstu
í
norðanlondum. Vit síggja
eisini úrslit í einum av
teimum størstu sjúklinga-
bólkunum, har árligi deyð-
in av hjartasjúku er spaku-
liga fallandi seinnu árini.
Danir hava seinnu árini,
nú teirra fíggjarstøða er
batnað, økt munandi um
bæði íløgur og fíggjarkarm
til heilsuverkið. Kvalitetur
og kapasitetur er skjótt
aftur á norðurlendskum
støði. Hiðani havi eg innan
hjartaøkið týðuliga merkt
hesa framgongd, sum eisini
er komin føroyskum sjúk-
lingum til góðar.
Hvør er læran?
Einki er at ivast í, at krepp-
an fyrst í nítiárunum var
eitt bakkast fyri føroyska
heilsuverkið. Hinvegin hev-
ur kreppan ikki verið so
drúgv, at hon skuldi sett
okkum í eina so torføra
støðu, sum vit hava verið í
seinastu árini. Nógv bendir
á, at okkara egna og púra
frívilliga
tillaging
til
drúgvu donsku kreppuna
gav okkum eitt órímiliga
lágt útgangsstøði við atliti
at manning, teknologi og
arealtørvi, áðrenn okkara
egna kreppa byrjaði. Ikki er
tí at undrast á, at tungt er at
koma uppundan aftur. Vit
skulu ikki bert taka heilsu-
verkið burturúr okkara
egnu kreppu, men eisini úr
tí donsku, sum vit sjálvi
hava tikið inn á okkum.
Munurin gerst alt sjónskari
nú danska heilsuverkið
mennist í stórum saman við
positivu gongdini í danska
búskapinum.
Sjálvsagt er lítil troyst í at
størri partur av truplu støð-
ini á m.a. LS er at finna
áðrenn kreppuna.Hetta eig-
ur tó at minna okkum á
hvussu skeivt tað kann
ganga tá vit lena okkum
uppat útlendskum "loysn-
um", og sjálvi hava valt at
hava bind fyri eyguni.
Um vit innan heilsuverk-
ið, – og tað geldur helst
onnur øki við - ikki syrgja
fyri, at vit í størri mun lata
okkum ávirka av øðrum
londum, kanska serliga
norðanlondum, verður tað
helst ikki seinastu ferð, at
vit gera tað álvarsama
mistak, at vit kopiera
danskar
skipanir,
sum
kunnu vera óegnaðar, og
tíðin vera gingin frá. Uttan
útbúgvingar
og
uttan
arbeiðsroyndir úr øðrum
londum enn í Danmark fær
almenni
sektorurin
tað
torført, tá tað kemur til at
gera sjálvstøðugar metingar
og síðan gera syntesir, sum
taka støði í føroyskum
viðurskiftum.Fyri teimum
flestu tykist hetta sjálvsagt
og natúrligt, men farið ikki
skeiv, tí sterkar kreftir meta
tað sum tað reina myttarí at
taka sonevndar ódanskar
loysnir
uppá
tunguna.
Okkara
ótrúliga
sterka
mentala binding til donsk
viðurskifti og nærmast pan-
iski ótti fyri aðrari ávirkan
kann sum frálíður gerast
størsta forðingin fyri – ella
amboðið ímóti – sjálv-
bjargni.
Er kreppan, ið var, orsøkin til støðuna í heilsuverkinum í dag?
Rikisfelagsskapurin størsta aktiv føroyinga - men hvør ræður hvørjum?
Ólavur í Beiti
rithøvundur
Tað hevur verið hugaligt
og stimbrandi at hoyrt
upplesturin
hjá
Páll
Danielsen av skaldsøgu-
ni hjá Oddvør Johansen –
»Tá ið eg havi málað
summarhúsið«. Og tað er
ikki minni hugaligt og
stimbrandi
at
aðrir
høvundar nú eisini eru
farnir at lýsa samtíðina,
sum Oddvør hevur gjørt í
hesi nýggju skaldsøguni
so frálíka væl.
Sjálvur havi eg roynt at
skriva frá mínum sjónar-
horni og gav í 1989 stutt-
søgusavnið »Einaferð«
út, og nerti við nakrar
tættir frá tíðini tá, sum
Oddvør
eisini
hevur
hegnisliga lýst í síni
nýggju skaldsøgu. Tað
var ein roynd hjá mær í
1989 at geva lesaranum
nakað annað og øðrvísi
tá, og nú síggi eg eftir at
hava hoyrt skaldsøguna
hjá Oddvør Johansen, at
henda royndin var ikki til
fánýtis.
Og nú er so bara at
vóna at uppaftur yngri
høvundar fara at skriva,
tí hevur tað verið nógv at
skriva um – tað er neyvan
minni nú! Hugsi um alla
hesa nýggju tøknina, ið
komin er fram seinnu ár-
ini, við øllum møguleik-
unum á bæði einum og
øðrum øki, sum skald-
skapurin ikki enn hevur
gjørt nakað við!
Einastandandi upp-
lestur og skaldsøga
C
M
Y
K
11
10