leygardagur 16. januar 1960síða 2

Nr. 3 SOSIALURIN Heimurin í 10 ár 1950-60 Fyri 10 árum síðan segði heimurin farvæl til 40 árini. 5 ára bardagi var end aður, men eingin sannur friður vunnin. Europa lå í sori ikki minst fíggjarliga, og framtíðirvónirnr vóru alt annað enn ljósar. 10 ár — 10 kríggj. 10 árini eru ikki minni enn 10 kriggj ymsastaðni í heim- inum. Í Koreu bardust Suðurkoreanar og Amerikumenn ímóti Norðurkoreana- seinastu farin fram rum og Kinamonnum. Úrslitið var eitt vápnahvíldarmark. har partarnir brustu saman í 1950 — um 38 breiddugradina. Í Indokina bardust Franskmenn móti kom- munistisku vietminh—monnym við ti úrslitið. at landið í 1954 fór í tvíningar. Sama ár bastu Bretar kommunistisku ó- fridarmonnunum í Malayu. Í 1954 byrj- aði uppreísnin í Algier, Ísrael gjørdi álop á Egyptaland og Bretland og Frak- land løgdu uppí. Um sama mundi bastu sovjetherurin uppreisnini í Ungarn. Í 1957 gjórdu uppreisnarmenn álop á Bretar í Muscat og Oman í Sudurarabiu, og árið eftir brustu kineiskir kommu- nistar og nationalistar saman í Quemoy- sundinum. Í summar gjørdu kommunistar álop n kongaríkinum óti stjórna herinum í litlaasiatiska Laos. Tá Ungarn var frælst land. Tå í ungverskir studentar fóru í skrú- til minnisvarðan yvir frælsishetj- 1956. mundi fá- gongu una Bems hin 23. oktbr hetta við enda kommu- rokna vid, at for at dsumfatandi uppreist, og at tastýrið skuldi rapla saman sum eitt korthús. Men skotini í gøtynum í Budapest. og á mid- kollvelt hina miklu Stalin. Tá vika Budapest og mesti- hondum fáar tímar seinri dundu nátt høvdu menn standmyndina av ein var farin, partt ne var Ugarn å uppreist- men hin 4. aðu Russar á og bardu niður uppreisn- frælsismonnum jrin av anna. november herj- ina. Túsindir av vórðu handtiknir og dripnir, meðan nærum |] mili. Ungverjar flýddu úr landinum TÁ STALIN DOYÐI 1943 einræðiðisharrin 5. mars Josef Stalin doydi og beinanvegin byrjadi strid millum teir høgu harrar i Kremlborg. Fyrst v politiovastin Beria tikin og dripin. Síðan var valdið tikið úr hond- um forsætisráðharrans Malenkov. og flokksskrivarin Khruschev økti um valds mega sína. Seinri vórðu Malenkov. Kaganovitj og Molotov settir frá størv- um teirra. Hetta sama hendi Bulganin ikki langt aftaná. Khryschev var vorðin Tað menniskj- einavaldsharri Sovjetsamveldisins. kom um vend í fyri miljónir av Stalin doyði. Nú er tað ikki so óttast stýrið féðkinurm ippreisn stýrinum. sum Síðan Stalin doyði. Eysturberlin. fólkini. ið óttast hevur verið í Poznan og Budapest 10 ÅR UNDIR NÝGGJUM STÝRI Fyri 10 árum síðani kom vend í í Kina. Meðan Chiang Kai-shek noyddist at seta seg uppí eitt amerkanskt flogfar og flúgva til Formosa, floymdu kommu- nistisku hermenninir yvir alt Kina, og skjótt kundi Mao Tse-tung taka við ræð fólkademo- landinum stovna kratiið Kina. inum í og DE GAULLE AFTUR Tað var frælsishetjan de ið skipaði hina fyrstu stjórnina, aftaná at Frakland hevði vunnið frælsi sítt aftur í 1945. Í 1958 vóru boð eftir honum aftur. Algier-politikkurin hjá teimum ymisku var miseydnadur, og nú hóttu europeiskir Algeirbúgvar og aðrir við beinleiðis uppreisn og kravdu de Gaulle til ræðið. Síðan er hann vorðin følkavaldur oddamaður fyri 5. franska tjóðveldinum. men illa lýddur av teim- ið kravdu hann til ræðið Gaulle. stjórnunum um. VATN, VATN — VATN Hin almikli vatnskaðin í Suðurfrak- land í desember kravdi 386 mannalív; men fleiri vanlukkur av sama slag hava seinastu 10 árini kravt enn fleiri mannalív. Í februar mánaði í 1953 skrædnadu brimgarðarnir í Hollandi, 1835 fólk druknaðu. Sama ár druknaðu 300 fólk í Onglandi og 381 av vatnflóð. i summar kravdi ein vatnflóð í Japan umleið 5000 mannalív. Men eingin av hesum vatnflóðunum kann sammetast við hina miklu vatnflóðina í Honan í Kina í 1887: hon kravdi 900.000 mannalív. mánaða ÚT Í RÚMDINA midnáttarleitið 5. 1957 segði at Russar høvdu sent eina rakett út í rúmd og 900 km úti nú ein fylgisveinur við 27.000 km ferð um tím- november oktober frå, Um sovjettidindastovan Tass sveimadi ina, an kring um jørdina. 4. var | sagt frå Sputnikki IF við einum livandi hundi á ferð við jarðarknettin. 7. des: boðaðu Amerikumenn, at rakettin. ið be- ra skuldi fylgisvein út í rúmdina sprongdist. 2. febr: 156 eyðn- tað Amerikumonnum at fylgissvein at mala kring um jardarknøit- in. 13. april 1959 bodadu Amerikumenn teirra fyrsta aðist fáa teirra frá, at teir um 5 at senda ein fylgissvein við 2 ella 3 monn 10 ár verða førir fyri um til mánan. Sjómarks- málið Tjóðveldismenn og fólkaflokks- menn royna at kóka súpan úr sjó- | marksmálinum. Teir hava so einki at kasta javn- aðarmonnum, ið hava talað til rættu tíð og á rætta stað. Hvussu er við tjóðveldismonnnum? Teir høvdu mannn í London á sin- ni. Segði hann nakað? Vit síggja einki frá honum í »refe- ratinum< frá ferðunum til London, ið hann var við í: Ikki eitt orð! Stoða javnaðarmanna og Føroy- inga er 12 míla markið. Her er einki at ivast í. Menn um vit vinna og fáa okkara vilja í Genevu, nú í samráðingar- skulu fara fram, tað vil tíðin vísa. Tað verður at avgerðast av ødrum, av einum meirluta av teimum sam- ráðandi tjóðunum. Núverandi samgonguflokkar fingu broytt trymila markið, ið fólkaflokk- urin áttu æruna fyri. 3 fjórðingar vórðu til 6 yvir fyri Bretland: Ófort! Uppsagnartíðin varð stytt við 4 ár- um.. Hitt mest týðandi! Og 12 mílamark varð sett fyri allar aðrar tjóðir, sum ikki høvdu haft nakran »traditonellan« fiskiskap við Føroyar innan fyri 12 mil. At Bretar ikki mótmæla. men góð- kenna her, sigur, at teir kunnu hald- ast fyri harvið at hava góðkent 12 míla prinsipp'ð. Og yvir fyri Bretlandi vunnu vit haraftrat stór friðað oki norðan fyri vestanfyri og sunnan fyri. Eitt fram- stig! Hesir batar komu longu í fyrsta ár- inum undir javnaðar- sambands- og sjålvstyrislandsstyrinum. Stórsta framstigid var, at vit 4 år skjótari, enn fólkaflokkurin hevði bundið okkum til, kunnu vera leysir av sáttmála við Bretar og taka upp Viðmerkingar: 16. januar 1960 Fólkaflokkurin og skipaflotin Allir menn vita, at fólkaflokkurin tey 8 árini hann sat við róðrið, hevdi allar atstødur at gera avreksverk fyri endurnýggjanini av skipaflotanum. Men hann gjørdi einki avreksverk. Hann sat so undarliga hovnaður. Hví bar hann seg soleiðis at. Svarið liggur tætt hjá: Hann vildi sýna seg so raskan. at tjóðveldisflokkurin ikki skuldi kunna siga tað. at hann legði saman við Dønum at taka ódnartak fyri at fáa pening til skipini. Og sjálvur visti hann sær ongan annan veg at ganga at fáa henda pening. Og so sat hann sum eitt neyðara- dýr, sum maðurin millum tveir stól- ar, hevði einki at halla seg til ella seta seg á og datt tí burtur úr rov- inum, kundi einki gera, einki figgj- arligt grundarlag leggja undir vilj- | an at fáa skipini, id einans kunna bjarga Føroyum og føroyskum fiski- monnum. Men villa gerð gjørdi hann kort- ni! Ikki vid sínar fullu fimm fær flokksins oddamaður ovurspening yvir at sita og einki, heilt einki at kunna gera, fór og skrivaði undir, at landið skuldi byggja 3 trolarar. Hann skrivaði undir uttan minsta vitan og fyrireikan at hava pening- in greiðan at rinda teir við. Hann skrivaði undir uttan nakra vissu viðvíkjandi. hvussu landið kundi fáa henda mikla pening. ið trolararnir kostaðu. Hann visti sær ongan pening hei- ma at taka til. Og við donsku ríkis- stjórnina tordi hann einki at hava at gera fyri Erlends loysingarsvorði. Men landið hekk uppá undir- skriftina! ! Hitt nýggja landsstýrið arvaði uppgávina at fáa til vega ikki bara 3,8 milliónir fyri hvønn trolarin men 6,2 milliónur ella íalt 18,6 millj. Hevur nakar í mannasøguni skriv- að undir í størri skilaloysi enn fólka- flokksformaðurin? Skrivaði undir eina so ófullfíggj- aða kontrakt, at skipini máttu, um tey skuldu kunna brúkast fáa so nógv aftrat, at tær 3,8 milj. vórðu til 6.2 ella tær 11,4 milj. til 18,6 milj i alt. Skrivaði undir uttan sum sagt at TRYGGINGARSAMBANDIÐ FØROVAR teif. 1090 telf. 1093 Føroya Kriggstrygging Føroya Bisnatiygging .. Vit Føroyingar eiga at tryggja i landsins egnu trygging nýggjar samrådingar fullkomuliga óheftir. Hetta var framstigið við lít. Fólkaflokkurin, ið bant okkum til 3 míla markið, hevur ikki rætt til at klúgva í tvey um fiskisáttmála- spurningin, um tað ikki er verja sítt trimflamark. tryggja: Bátar - skip - veru - hús - innbúgv - ferðagóðs bilar 0. a. vita sær, hvussu ið peningurin skul- di verða fingin til vega. Slíkt kann altso henda. Men bara innan fyri fólkaflokkin. Slíkt skila- loysi! Og hesin flokkur skal hætta sær at tala um at fáa skip og at hava fíggjarskil og fíggjarábyrgd! Kortini rópar hann erpin: Vit vildu byggja 20 skip um árið í tvey ár um vit komu til. Men ikki eitt einasta orð um, hvussu ið hann skuldi fáa hesi skip, goldið hesi skip. Ikki eitt orð tá! Ikki eitt orð nú! Ikki vil hann — av skomm yvir fyri tjóðveldisflokkinum — heita á Danir. á donsku stjórnina og í sam- arbeiði við henni fáa peningin, soleid is sum nýggja landsstýrið gjørdi. Og vit vistu, at hann enntá kundi sjálvur tað hevði hann sýnt tey 8 árini, hann sat við ræðinum. Men skamleysur rópar hann kort- ini. Er nakar í hesum landi sum trýr, at um fólkaflokkurin tók stjórnar- valdið í eitt ella tvey valskeið aftrat. at hann hevði víst aðra mega, onnur evni, enn hann vísti tey 8 árini, hann sat við, tá ið tonsatalið á okkara skipaflota minkaði við yvir 5000? Eingin! Heldur maður. So galið er tað! Nei, fólkafolkkurin er avskrivað- ur hjá ollum sum hjálpaloysingur. sum maðurin, ið setti seg millum tveir stólar og datt og fekk deyða- mein. ikki nakar fólkaflokks- Fólk kanska sigur: Hann mátti meina okkurt við tað, tá ið hann segði 20 skip um árið í 2 ár! Nei. hann meinti einki! Vit vita tað. Av ringum royndum! Men vit kunnu taka fólksins krav upp aftur: Komið tit fólkaflokksmenn við ávísingini! Greiði fólkinum frá, hvussu ið tit meintu at fáa hesi skip! Hví gjørdu tit einki, púrt einki í tey 8 árini? Hví lótu tit skipatalið fækka, minka við yvir 5000 tonsum? Foroya Sjóvátrygg ng ... telf. 1090 Foroya Vanlukkutrygging telf. 1721 OPER SSK A A A Setið lýsing tygara men SOSIALIN