hósdagur 25. apríl 2002síða 17

32 Nr. 78 - 25. apríl 2002 Nr. 78 - 25. apríl 2002 33 VALGREINAR Hvat er eftir hjá hjúnum, sum for- vinna 408.000 kr?? Jóanis Nielsen Valevni Fólkafloksins í Vágum Hjún, sum tilsamans forvinna 408.000 kr. um ári ella 17.000 kr. um mánaðan, og eiga nýggj hús við eini skuld uppá t.d. 1.020.000 kr. fáa ikki endarnar at røkka saman. Um vit hugsa okkum eini hjún, sum Forvinna íalt 34.000 kr. um mánaðin ella 17.000 kr. hvør um mánaðin Hjúnini eiga 3 børn og búgva í eini kommunu har skatta- prosentið er 19%, Barnafrá- drátturin er íalt 7.500 kr. pr. barn. Hjúnini hava bygt hús, sum kosta 1.200.000 kr. Tey hava eina eginfígging uppá 15%, ella 180.000 kr. Restin 1.020.000 kr. er lán, 1. veðrættur 700.000 kr. yvir 20 ár og 320.000 kr. til 2. veðrætt yvir 15 ár. Hjúnini fáa ikki endarnar at røkka saman! Tí verður neyðugt, ongantíð ov skjótt, at fáa gjørt okkurt munagott, serliga fyri ungfólk, sum skulu seta búgv, tað er jú tey, ið skulu føra samfelag okkara víðari. Fíggjarætlan fyri hesi hjún: Lønarinntøka kr. 34.000,- - skattur kr. 13.200,- + barnafrádrátt kr. 1.875,- Inntøka eftir skatt kr. 22.675,- Fastar útreiðslur: Lán útreiðslur kr. 6.900,- Olja kr. 1.000,- Húsatrygging kr. 350,- Vegskattur kr. 200,- Sjúkrakassi kr. 480,- Barnaansing kr. 3.600,- SEV kr. 800,- Telefon kr. 500,- Biltrygging kr. 140,- Bensin kr. 600,- ÚF og SVF kr. 250,- Matur kr. 7.000,- Fastar útreiðslur íalt kr. 21.820,- Sum sæst omanfyri so eru kr. 855,- pr. mánaða eftir til: Klæði, limagjøld, eftirløn og aðrar óvæntaðar útreiðslur, hjúnini eiga 3 børn (íalt 5 fólk). Netto úrslitið hjá hesum hjúnum við 3 børnum kemur helst at verða negativt. Hetta kunnu vit ikki bjóða okkara unga fólki. Reimund Langgaard valevni fyri Sambands- flokkin í Eysturoy Venstre opfatter rigsfæll- esskabet som et fælles- skab mellem ligeværdige partnere, mellem tre lige- værdige folk, det færøske, det grønlandske og det danske. Og vi er meget åbne over for en moderni- sering af hjemmestyre- loven, så netop denne ligeværdighed kommer til at fremstå klarere, hvis dette fremføres som et ønske fra færøske side (Orð hjá Anders Fogh Rasmussen í smb við Ný- skipanaruppskotið hjá Sambandsflokkinum). Tað hevur verið sagt, at nýskipanaruppskotið hjá Sambandsflokkinum er alt ov gott til at verða satt. At tað er nakað, sum danska Stjørnin als ikki kemur at taka undir við. Tað skuldi hervið verið avsanna. Javnsettar tjóðir í sama ríki Absalon Matras valevni Sambandsfloksins í Norðoyggjum Tá sitandi landstýrið var skipað fyri 4 árum síðan, kundi ein merkja, at fólk aðrarstaðir í landinum misunntu okkum, at vit fingu so stóran part av landstýrismanningini. Vit fingu løgmann, fíggjar- málaráðharran og olju- málaráharran. Afturat komu so sjálvsagt løgtings- limirnir, 4 í tali. Nú skuldi ein trú, at stórir møguleikar vóru at fáa nøkur mál avgreidd í Norð- oyggjum, men ein má ásanna, at lítið er komið burturúr. Lagt var hart út við at tosa um bygdamenning. Byrjað var við stórum fólkafundi í Fugloy. Men hvat er hent á smábygdun- um hesi árini? Hvussu við farleiðunum millum oyggjarnar: Dúgv- an, Barskor og Másin, alt gomul skip, sum ikki nøkta tørvin og ikki eru tíðar- hóskandi. Tunnlarnir á Borðoynni eru eisini ótíðarhóskandi og kunnu ikki taka stórar bussar, og tunnlarnir á Kallsoynni eru í ringum standi. Arbeiðið við breiðkan av Norðoyar- vegnum er steðgað. Mær er sagt, at eingin peningur er játtaður í ár. Ein kann spyrja, hví Norðoyggjar hava verið so misrøktar seinasta val- skeiði, tá ið vit vita, at landskassin hevur verið á tremur. Eg dugi bert at síggja eina orsøk, og tað er fullveldispolitikkurin. Peningurin, sum skuldi verið nýttur til at loysa nøkur mál í okkara væl- dømi, stendur á konto í landsbankanum og skal brúkast til at fíggja loys- ingina. Sambandsflokkurin prioriterar øðrvísi. Í einum demukratiskum samfelag kunnu flokkar reka tann politikk sum teimum listir, um veljarin tekur undir við teimum. Tí er tað upp til hvønn ein- stakan veljara at avgera, um førdi politikkurin skal halda fram, ella ein annar, meira framburðsinnaður politikkur, skal førast. Fullveldisflokkarnir vilja einki hava við Danmark at gera, teir vilja loysa, vit skulu klára okkum uttan tey rættindini, vit eiga í ríkis- felagsskapinum. Hetta hevur hægsta prioritet hjá teimum. Sambandsflokkurin vil ikki hava loysing, men vil halda fram í ríkisfelags- skapinum og halda fast við tey rættindi, vit eiga í honum. Tí hevur flokkurin nógv størri møguleikar at loysa tey mál ið nevnd eru omanfyri. Veljarin skal 30. apríl taka støðu til, um Føroyar skulu halda fram á full- veldisleiðini, ella vit skulu ganga sambandsleiðina. Vel sambandsleiðina! Eli Christiansen valevni Fólkafloksins í Suðurstreymoy Gjørdi mær tann ómak at hyggja eftir Tinggáttini við Sambandsflokkinum og Lisbeth Petersen. Tað skal sigast beinanvegin, at Lis- beth er ein siðilig og ordilig dama, sum flestu hava virðing fyri. Tí eri eg keddur av, at eg má siga, at eg var rættiliga deprimeraður eftir at hava sæð sendingina. Alt var bara so trupult. Øll hini høvdu oyðilagt alt. Tú fekst ta fatan, at vit máttu bara pakka saman nú, tí nú var festin slutt. Vit høvdu ikki ráð og kundu ikki roknað við nøkrum serlig- um komandi tíðina. Men soleiðis hevur Sambands- flokkurin verið, síðani hann varð stovnaður. Um vit so áttu allar verðsins pengar, so var tað ikki gott nokk. Eg var ein av teimum, sum vónaði, at formans- skiftið í Sambandsflokkin- um fór at hava við sær, at flokkurin gjørdist meira positivur og sá meira ljóst uppá tað. Flokkurin sigur seg jú vera borgarligan og standa fyri áræði. Men eg kenni ongan borgarligan persón, sum hevur tílíkt mistreysti og so lítið áræði. Ímyndi tykkum, um vit øll vóru soleiðis. Eg hevði ynskt at komið til ta niðurstøðu, at Sam- bandsflokkurin var batn- aður. Men tað er ikki so lætt at læra gamlan hund at sita. So eg má turrisliga staðfesta, at lítið er hent. Tað hevði ikki verið stór- vegis munur á, um Sam- bandsflokkurin slapp fram- at í dag í mun til, tá Ed- mund ráddi fyri borgum. Tó skal sigast, at tær ungu kreftirnar í flokkinum vísa tekin um ein annan hug- burð, so vónandi hendir okkurt innan ikki ov nógv ár. Sambandsflokkurin hev- ur altíð verið sera aftur- haldssinnaður, men tað hevur hann sín grund- lógarfesta rætt til. Higartil havi eg bert dugað at sæð eitt gott endamál í hesum. Tað er, at um teir siga, at okkurt ikki ber til, ja, so seta vit onnur okkum tað mál at klára hetta. Tak t.d. bruttotjóðarúrtøkuna, sum er hækkað fleiri miljardir um árið. Eg má endurtaka, at eg eri keddur av at skula skera tingini soleiðis út í papp. Men tit mugu ikki gloyma, at tað snýr seg um, hvør skal stjórna okkara landi. Her hugsi eg ikki beinleiðis um partapolitikk, men meira um tann hugburð, sum landsins leiðarar hava. Skal eg siga nakað um Fólkaflokkin, so er hann ikki feilafríur, men vit vilja ásanna okkara feilir og mistøk við dirvi. Vit ásanna, at neyðugt er at føra ein heildarpolitikk, sum byggir á áræði og virk- isfýsni. Vælferðarskipanin skal tryggja, at øll hava møguleikar og kunnu hava tað gott óansæð førleika. Tað er ein náttúrulóg, at vit mugu húsast í mun til fíggjarorku. Tí er neyðugt, at vit hava góðar inntøku- møguleikar at reka sam- felagið forsvarligt fyri. Karl Olgar Joensen valevni Sambandsfloksins í Norðoyggjum. Seinastu tíðina hevur nógv verið frammi um, hvussu eftirlønarviðursiftini hjá fólkinum skulu skipast, men sitandi samgonga náddi ikki at avgreiða hetta so týdningarmikla mál. Sambandsflokkurin fer at virka fyri, at hetta málið, sum rakar allar føroyingar, verður loyst í komandi valskeiði. Tá talan er um eftirløn og trygd hjá útróðrarmonnum, er støðan ikki góð. Fiski- maðurin er tryggjaður í samband við skaða, óar- beiðsføri ella við deyða, meðan útróðramaðurin, sum oftast, er illa fyri, tá tílík óhapp henda. Tað er avgjørt neyðugt, at teir, sum sum stríðast fyri at skaffa tær inntøkur, sum vit øll liva av, hava tryggar karmar at virka innanfyri. Útróðrarmaðurin skal hava eina tryggingarskipan, sum tryggjar bæði ímóti skaða, óarbeiðsføri og deyða, og tryggingin skal galda, sjálvt um óhappið hendir á sjónum, ella tá utróðrarmaðurin er heima millum túrar. Listi B Soltið 4-ára skeið fyri Norðoyggjar Deprimerandi Útróðrarmaðurin VALGREINAR Rætting til Jørgin Niclasen Marjus Dam Løgtingsmaður Sambandsfloksins Eg skal geva Jørgini Niclasen rætt, tá hann sigur, at eg havi "túta oyruni full" á Løgtingi og aðrar staðir, fyri at fáa undirsjóvartunnilin bygdan. Tað havi eg sjálvandi gjørt, tí hetta var og er eitt av mínum hjartamálum. Hann er nú veruleiki, og skjótt verður koyrandi. Eg eri sum øll vágafólk, og føroyingar annars, sera glaður um at tunnilin nú kemur, tí hon er ein av fyritreytunum fyri at framburður fer at vera á oynni, og í Føroyum. Men eg kann ikki góð- taka, tá Jørgin Niclasen kemur fram við bein- leiðis ósannindum. Nú er tað soleiðis, at eyka- játtanarlógin okt 98 er eitt uppskot við nógvum málum. Nevnda eyka- játtanarlóg fyllir t.d. 59 A4 síður. Til 2.viðgerð kom fram, at fullveldissam- gongan royndi at lumpa arvagransking ígjøgnum løgtingið, og avreiða alla arvagransking til felagið DeCode. Mikil orðadráttur kom av hes- um. Og undirritaði kundi ikki góðtaka at so var. Tað kundi Sam- bandsflokkurin heldur ikki. Vit atkvøddu tí ímóti hesum uppskoti til aðru viðgerð. Alt hetta kjak gjørdi tó, at arva- granskingin ikki var avreidd til Ísland. Til 3. viðgerð at- kvøddi tí Marjus Dam saman við øllum Sam- bandsflokkinum fyri eykajáttanarlógini. Og tí eisini fyri, at vágatunn- ilinum. Hví Jørgin Niclasen skal siga, at Vágating- maðurin Marjus Dam skal vera ímóti Vága- tunnlinum er óskiljandi. Eg havi alla tíðina ar- beitt sum úlvur í skóg fyri júst hesum máli. Og Sambandsflokkurin hevur allur sum ein tikið undir við málinum. Tí- betur kann tað eisini sigast um aðrar polit- iskar flokkar. Løgtingið var samt um hetta mál - og tí er tunnilin bygd nú - so einfalt er tað. Tí fari eg at heita á Jørgin Niclasen um ikki at " skrúva" slíkar søgur saman. Tað er meira enn nokk skrúva av tær, Jørgin. Niðurstøða: Marjus Dam hevur altíð arbeitt sum úlvur á skóg fyri at tunnilin skuldi byggjast. Tíverri forðar tað ikki fyri, at loysingin , sum Jørgin Niclasen arbeiðir fyri, hevur gjørt, at onki er hent á flogvøllinum seinastu 4 árini. Her skal ein sterkur Sambands- flokkur til - bæði fyri at forða skaðiligu loysing- ini - men eisini fyri at loysa flogvallarmálið. Jónfinn Olsen Form. í UfM & valevni Miðfloksins í Suður- steymoy Miðflokkurin ein øðrvísi flokkur Miðflokkurin ein øðrvísi politikkur Miðflokkurin eitt øðrvísi samfelag Miðflokkurin er ein øðr- vísi flokkur í Føroyskum politikki, tí hann byggir á Kristnulívsvirðini við áliti á Gud skaparan. Miðflokkurin hevur ein øðrvísi politikk, tí Mið- flokkurin er á varðhaldi, tá í á stendur. Miðflokkurin er ein øðr- vísi flokkur, við einum øðrvísi politikki, tí vilja vit við politikki Miðflok- sins fáa eitt øðrvísi sam- felag, har fólki vil liva í Gudsótta og nøgdsemi í hjørtunum. VEL ØðÐVÍSI – VEL MIÐFLOKKIN – VALI ER TÍTT – GOTT VAL. Miðflokkurin tín rødd á Løgtingið. Miðflokkurin – Miðflokkurin Jaspur Vang Valevni Sambandsfloksins í Suðuroy Landskassi, vinnulív og bankakerv vórðu bjargað av ríkiskassanum, meðan tað ikki hevur verið lands- politiskur vilji til veruliga at loysa trupulleikarnar hjá mest skuldarbundnu kommununum. Áðrenn búskaparkrepp- una fyrst í 1990-unum stóu bæði føroyski landskassin, stórir partar av vinnulív- inum, nógvir sethúsaeig- arar og nógvar kommunur í landinum fyri alt ov stórum lántøkum. Hyggja vit at tí, ið síðani er farið fram, kann ein ikki annað enn undrast á, í hvussu stóran mun ríkis- myndugleikarnir átóku sær ábyrgd, hvat føroysku kommunuskuldini viðvík- ur, og í hvønn mun skift- andi landsstýri hava átikið sær ábyrgd, hvat føroysku kommunuskuldini viðvík- ur. Landskassaskuldin. Tá kreppan tók seg upp, bar danska stjórnin soleiðis í bandi, at uml. 11 mia. av føroyskari skuld vórðu umfíggjaðar, niðurfrystar og strikaðar. Harumframt hevur góði fiskiskapurin, høgir fiska- prísir, lágt rentustøði og arbeiðsevni og ágrýtni hjá tí einstaka føroyinginum verið orsøkin til, at føroyski landsbúskapurin í dag er so væl fyri, sum hann er. Skuldin hjá vinnulívinum. Umvegis eitt nú Føroya Banka og ymiskar grunnar varð almennur peningur nýttur til at bjarga stórum pørtum av vinnulívinum, sum síðani við hegni, ágrýtni, stórum útlendskum íløgum og framgongd innan fiskivinnuna hevur fótað sær. Kommunuskuldin. Hvat kommunuskuldini viðvíkur, kunnu vit stað- festa, at tað higartil ikki hevur verið landspolitiskur vilji til veruliga at bøta um støðuna hjá ringast staddu kommununum. Nevnast kann, at tá kommunuskuldin seinast varð umløgd, rindaði lands- kassin einans umleið 25 mió. krónur til endamálið. Hóast búskaparfram- gongdina, sum hevur verið seinastu árini, eru komm- unur í landinum mong ár framyvir niðurbundnar av skuld í ein sovorðnan mun, at tær ikki megna at halda t.d. vegir og havnir í nøktandi standi, eins og hesar kommunur ikki megna at skapa karmar um økt vinnuligt virksemi og trivnað í økinum annars. Niðurstøða. Tað er tí lítið skilvísi í at tosa um økismenning, kommunusamanleggingar og uppgávu- og ábyrgd- arbýti millum land og kommunur, sum støðan er í dag. Einum og hvørjum má vera púra greitt, at ongar kommunur við lítlari skuld fara at leggja saman við grannakommunum, sum eru niðurbundnar av skuld, eins og eingin meining er í at leggja uppgávur út til kommunur, ið framman undan ikki megna dagliga raksturin nøktandi. Í og við at Føroya Lands- stýri sum kommunalur eftirlitsmyndugleiki hevði ábyrgdina av alt ov stóru kommunalu lántøkunum, eigur føroyski landskassin tí eisini at vera við til at fáa burtur skuldina hjá ringast staddu kommununum í landinum. Sostatt eigur spurning- urin um kommunuskuldina at verða tikin upp til landspolitiska viðgerð nú búskaparstøðan í landinum er betur enn nakrantíð. Kommunuskuldin Sverre Midjord Valevni Javnaðarfloksins í Suðuroy Eg veit væl, at tað eru trúgvir javnaðarveljarar, sum til hetta valið eru iv- ingarsamir, tí teir eru ør- kymlaðir av fullveldisrús- inum, og tí halda at sam- bandsleiðin er tann einasti tryggleiki fyri, at vit fram- haldandi verða í ríkis- felagsskapinum. Vit vóru í samgongu við sambands- flokkinum, og vildu tá hava eina kanning av heima- stýrislógini. Hon var blivin fimti ára gomul, men har var hvørki at høgga ella stinga í, sambandsflokkurin vildi einki, men nú er líka sum vent í holuni, teir hava uppskot um eina skipan, hvør vítt hon er til bata fyri Føroya fólk, tað fari eg at ivast í. Tann skipan, sum vit hava í okkara ríkisfelags- skapi, hon gevur okkum somu sømdir sum borgarar í hinum partinum av rík- inum. Tað er ein góð skip- an, sum vit eiga at varð- veita, og tað er ein skipan, sum eg um eg verði valdur fari at verja, tí hon gevur okkum rættindi á so nógvar mátar. Eg gangi ikki við til nakrar yvirtøkur, sum vilja økja um útreiðslurnar hjá okkara samfelag, og sum vilja økja um trupulleik- arnar hjá Føroya fólki. Eg verði ikki við til at máa støðið undan teimum møguleikum, sum liggja í teimum góðu viðurskift- unum, sum vit hava havt, og sum nú av fullveldis- rúsinum eru heilt farin av lagi. Mína politisku støðu kennir veljarin, og geva tit mær álitið sum krevst, fari eg at virka fyri, at tey bond, sum binda saman ikki verða loyst mera enn tey eru av verandi samgongu, sum við skerjanini av blokkinum hava gjørt tað fíggjarliga torførari at fáa endarnar at hanga saman. Tær 400 milliónirnar kundu verið brúktar til at betra og bøtt um viðurskiftini hjá okkara eldru, og til at útbygt okkara sjúkrahúsverk og nógv annað, tí tað sum verður latið til Føroyar frá Danmark eru skyldur, sum danski staturin hevur yvir fyri Føroyum. Hesa rokn- ing sum danir eiga at gjalda, hana hava fullveld- ismenn yvirtikið, hvussu framhaldandi verður er ilt at spáa um. Við teimum ætlanum, sum hava verið frammi, verður tað eisini torført í framtíðini at vita hvussu tað verður við okkara lesandi ungdómi, sum í dag hava rættindi sum ríkisborgarar, men sum, um verandi samgonga heldur fram, koma at hanga í leysari luft. Teir eru byrj- aðir at máa støðið undan, so vit aftur koma í ta støðu, at bert tey sum eru múgv- andi hava møguleikan at fáa eina útbúgving. Vit brutu niður tann garðin og eg fari at gera alt hvat eg kann, at hann ongantíð kemur aftur, tí tað skulu vera evnini sum skulu tala og ikki pengarnir. Tað er greitt, at eg og javnaðarflokkurin fara at verja borg og at tryggja betri livikor og møguleikar fyri Føroya fólk. Á tí lokala økinum, sum fyri meg hevur størsta týdningin, fari eg, um álitið verður víst mær, at krevja av einum landsstýri, sum vit verða partar av, at arbeiðsmøgu- leikar verða skaptir í Suðuroynni, at íbirtingar møguleikarnir verða teir somu í Suðuroy, sum í miðstaðarøkinum. Javn- aðarflokkurin fer saman við flokkum, sum tryggja framburð her hjá okkum og somuleiðis tryggja okkara ríkisrættarligu støðu, sum er til gagns fyri alt Føroya fólk. So mín áheitan á suður- oyingar er, velji Javnaðar- flokkin, hann er besta trygdin fyri framburði og trivnaði hjá okkum. Javnaðarflokkurin er trygdin fyri framhaldandi ríkisfelagsskapi C M Y K 33 32