leygardagur 15. apríl 1961síða 3

15. apríl 1961 SOSIALURIN Utgevari: FØROYA JAVNADARFLOKKUR Blaðstj.: Villi Sorensen. (tlf. 5479 Klakksvík) Box 76. Prentsmiðjan á Heygsbreyt TELF 1820 Skatturin 4 pst. umsitingarskattur Vit eru farin undir stórtók, undir at veita og hava veitt stóra ábót til tey gomlu, sjúku, einkjur, einkju- børn og ;reingjandi. Stortøk, sum at fáa ein bræn- nýggjan fiskiflota, byggja havnir, oyggjarvegin og aðrar vegir, fjalla- hol, veldug nútímans sjúkrahús, skular, flakavirki og onnur ídnaðar- virki o. s. fr. aftrat teimum stóru sosialu ábótum, kosta pening. Og hvør vil nú vera ímóti hesum g60- um? Í hesum umstøðum hevur lands- stýrið sett fram uppskot um 4 % umsetingarskatt, ið er mettur at geva um 31/3 millión. Hvat vil t. d. 4 % í klædnaskatti koma at tyngja hjá eini familju upp á 5 børn. Í húshaldsbudgettinum, sum ligg- ur til grund fyri prístalsútrokningini er posturin klæðir settur til kr. 2000 4 % av 2000 kr. kr. 80. Samstundis sum 4 % umsetingar- avgiftin verður sett í gildi, eru fram- løgd til samtyktar uppskot, ið geva skattalætta til serliga barnaríkar familjur: I: Eingin skal rinda løgtingsskatt við minni inntøku enn 4000 kr. (nú 2000 kr.). 2: Allir, ið við inntøku upp til kr. 9000, fáa ein skattalætta uppá 80 kr. pr. barnið, altso bara eitt barn svarar til 4 % klædnaskatt. Hevur hann 5 børn fær hann ein skattalætta uppá 320 kr. meiri enn klædnaskattin. Og er barnafrádrátt- urin meiri enn løgtingsskatturin verð ur munurin goldin kontant, Hevur madur vid 5 børnum og skattainn- tøku undir 4000 kr. fær hann kon- tant goldið kr. 400. Frådråtti í skatti fyri børn hjá monnum við skattainntøkum yvir kr. 9000 er 60 kr. fyri hvort barnið. 3. Sum ein eykalætta til fiskimenn varð eisini av landsstýrinum sett fram uppskot um at hækka frádrátt- in fyri klæði frá 300 kr. (ið svarar til 25 kr. um mánaðin í 12 mánaðir ella 50 kr. um mánaðin í 6 mánaðir) til 60 kr. um mánaðin ið svarar til 720 fyri 12 mánaðir. og 360 kr. í 10 mánaðir. Men tá ið vit minnast, hvat ið hin minni menti hevur fingið í skattalætta, og hvat ið vit socialt, vinnuliga og uppbyggingarliga í all- ar ættir hava vunnið og eru við at vinna í stórri muni í framtíðini, hugsa vit at allir hugsandi føroying- ar ásanna, at tá ið saman um kem- ur er nógv vunnið. Ge við jo á ysk a BARNABOKUR Vetrarfridin AVLOYSING AV GRASNINGSRÆTI INUM Á UNDANDYRKADUM FRAÐUM IV. Eg lovadi at koma aftur og síga fólka frå. hvussu leikur fór og endaði. og skal tað verða gjørt eitir sum formunurin nú er. Trødin hjá mær, sum slagið hev- ur staðið um, er eitt 100 % uppdyrkað kúfóður, 10.740 m* tað ekið. koyri- vegur, sethús, úthús o. t. tekur av, ca 670 m2. útskif av haganum 6. apríl 1921 og liggur ikki til hindurs fyri. at seyður sleppur at ødrum vetrarbiti. 10 ikki er friðað frammanundan, og lúkar sostatt fultút tær treytir, sum galdandi jarðalóg í dag krevur av eini tréð, fyri at ein kann krevja avloysing grasningsrætt inum. og varð tað sum væntað. og kundi ikki verða ødrvisi: ein yvirbúnaðarneynd av kongsbóndum. skuldu taka støðu til, av um hon skuldi verða vetrarfridad, og ífall. hvussu nógv hon tá skuldi kosta mær. og visti ein sostatt frammanundan (eins og teir ringastu brotsmenn í út- løndunum. ein stundum lesur og hoyrur um). hverjar sømdirnar fóru at verða. og vórðu av mær vitnir og skjól ford fram um. hvussu trødin sá út. áðrenn. hon varð dyrkað. og vístu tey å, at lendið tå lá í érokt og var sum fylgi harav vánaligur hagi til seyðabrúk. Og komu tit, ið dømdu (uttan at royna semju millum vartarnar, sum teir ífylgju lóg skulu gera, og sum teir av grátig- heit eftir at sleppa at døma, ongan ó- mak vildu hava av, hetta), at grasnings- rætturin á 34 av hesum kúfóðri varð latin mær. Varð sostatt galdandi jarða- lóg í dag tíkin til fyrimyndar fyri hes- um % kúfóðuri viðkomandi. og varð av loysingarpeningurin — settur av somu monnum til 1500 kr. og hin eini kvart- urin varð latin kongsbóndunum í Øra- vík at brúka frá 25. oktober til 14. mai. og varð einki endurgjald játtað mær fyri hetta, og var óivað ein kongsbóndalóg. sum ikki er komin í gildi enn. og sum bert teir sjálvir kenna. tíkin til fyri- myndar. hvat hesum eina kvartinum viðvíkur. og hevur so hesin kvarturin kosta mær tað. at tað er dyrkað av okk- um, sum her hava búð, og ikki av kongsbóndunum í Øravik, og má ein so trúgva. at hesir kongsbøndur eru % kú- fóðuri viðvíkur. og vóru menninir. sum henda marghåttliga dóm feldu (og sum Føroya løgting valdi í 1957 til hetta sama). hesir: 1) Kongsbónd; Steffan Kunov, Kunoy. 2) Kongsbóndi Hans Jacob Olsen, Ånirnar. 3) Kongsbóndi Thomas Reinert. Kalbak. 4) Brævsamlari Ole Ellingsgaard, Eið:. Tað skal eisini verða sagt, at um alt kúfóðuri varð latið mær til brúks. vildi tað eftir øllum at døma komið at kosta mær 2800 kr. ti var tað hesin prisurin, kongkbøndurnir í Øravik kravdu sum endurgjald fyri bitinum í teirra torv- grøvum, sum her vóru, og tí váta, ó- røktada og vánaliga lendi til seyðabrúk; men tóku kongsbøndurnjr í búnaðar- nevndini sær tann rætt at taka ein %4 av trødni hjá mær, sum varð vorðin premierað jørð fyri uppdyrking, og góðu kongsbóndunum i Øravik hann til brúks, og verður sostatt hesjn partur av trødni nå at bliva hagi aftur. Sig so, hvussu væl alt er lagt til rættis fyri uppdyrking- ini av landi okkara; men kanska tað kann teinkjast. at bíðað verður nakrar øldir enn at vita, um kongsbøndurnir í SOSIALURIN Ynskja tygum hægri rentu, Nr. 15 4 | Eftir kongsbóndans egnu metan og útrokningum er virðið á vetrarbitinum | á einum kúlóðri 300 kr., og lat tað so Í vera okkum lovvt at eta virðið (lágt sett) til 5600 kr. fyri heilársbitið av eir Øravik. kongsbøndurnir í búnaðaríelag- | Um kúfóðri. Skuldi so t. d. virðið av num. kongsbóndin í Hvalba við teimum teimum 100 kúfóðrunum (2 merkur) hjá 100 kúfóðrunum og aðrir kongsbøndur Hvalbiar kongsbóndanum verið 560.000 fara út um teir gomlu bøgardarnar vjø kr. plus 10.000 kr. fyri keyp. Hvat letur hakanum | nú t. d. hesin kongsbóndi i leigu um TaO skal eisini vero sagt at aftur árið til tað almenna fyri al hav so hesa ferð var hin åvurnevndi prísúta | dýra jørd undir hond frá tí almenna rokningrahåttur sum kongsbøndurnir jørð. sum stendur einum virði av eru nánar ella fadrar at. havdur á lofti. | 370.000 kr ella hvat kunnu teir ráð- Av hinum í teimum Íyrru greinunum | ndi landinum forsvara fyri nevnda kongsbónda við hinum í lumm fjøldini leiga slik virðir út fyri til anum varð spurningur settur forman einstakar persónar? inum í yvirlandbúnaðarneyndini um, Við tvær ferðir at hava appelerað og hvorvítt hesi orð í jarðalógini vóru at Við einum sakførara, sum teir heilt og skilja sum kundi ella skuldi »Græsnin ildeilis kundu havt svart sær, vil eg retten paa opdyrkede trøer kan >| meta útreiðslurnar. sum kongsbøndurnir af ejeren som af Haugeejeren forlanges í Øravik hava havt av hesum sjónleiki endelig aftøst í. s. y "saadan Afløsning it liggja millum 1500 og 2000 kr ikke forhindrer Vintergræsning paa de Til allar traðarmenn í Føroyum, sum ikke-vinterfredede Arealer« og varð ikki hava fingið (raðir sínar vetrarfrið- svarið hetta. hann fekk, at tað var at aðar, vil eg siga. hugsið ikki um tað skilja soleiðis. at tað skuldi, og stendur nu, so leingi sum kongsbøndur manna ein so púra bjlsin sjálvandi. hvat hinum landbúnaðarneyndirnar. men haldi á at eina kvartinum av trødni (ca. 2500 m2) | Yelta. og bíðið nakað enn: ti annars viðvíkur. og má ein so halda. at kongs- verða til. eins og eg gjørdi í óansni, at bøndurnir í búnaðarnevndini kortini | koyra tykkum fastar í hetta 6førid av hava meiri vald enn lógin tilskrivar | kongsbóndun sum tit ikki verða at teimum. ella teir ikki hava hoyrt hesi | sleppa burtur úr åsnåkadir aftur. men orð millum kongsbóndan og formannin roynið at kana eftir, hverjum tit hava í nevndini. | | at takka fyri. at so er vordid, og gerið Tad skal verða gjørt fólki og eina- | tykkara til. at ikki verður sama skilið mest traðarmonnum kunnugt. at eingin ; aftur. Tað verður valg av búnaðarneynd- leiðbeining fylgir við dóminum. sum | um aftur 1963. og vónandi verða tær hesir kongsbøndur feldu um. hvussu ein | betri hóskandi fyri jarðabrúkinum og skal bera seg at vid at fóðra eina kúgv í Uppdyrkingimi í síni heild enn hesar av 34 kúfóðri: men skal tó eingin siga | Sum nú eru teir ringar fyri tað. um teir ikki duga tað kynstrid, tá ið teir neyvan hava eina kúgv sjálvir fyri hvørji 100 kúfóður. Men skal tað kortini verða sagt kongs- bóndunum í yvirlandbúnaðarneyndin: til rós, at eingi krev eru frá teimum sett mær. um at eg skal hava kúgv, ella hvørji kríatúr tað skal loyvast mær at hava gangandi. og kann eg sostatt, um eg vil, hava elefant (sum hin kongs- bóndin i Oravík. ið gloymdi at siga frá teirri sievndu trødni, tók til). um hann ikki vildi verið ov fóðurtungur. og um eg annars hevði fingið innflytingarloyvi fyri honum Og líka so kaldir og kyniskir og rein- saðir fyri ópartískheit. sum teir komu suður, fóru hesir kongsbøndur við ong- ari samvitsku norður aftur um fjørð við Tjaldrinum tann 6. april 1961 kl. 4 f. p (40-ára dagin eftir. at nevnda trød varð útsk:ft úr hesum vánaliga lendi). eftir at hava verið til náttverða kveldið fyri hjá kongsbóndunum í Øravik, helst sum eina tøkk fyri ta bjarnatænastu. teir høvdu feløgum sínum har. og væntar ein ikki at síggja teir aftur her um leiðir í somu grindum aftur Otto Gram, Qravíkarlíð giørt Tórshavnar kommunuskúli Foreldur ella verjar, ið hava børn, sum tey ætla at lata ganga í Tórshavnar kommunuskúla í komndi skúlaári, verða biðin siga frá hes- um fríggjadagin tann 14. og leygardagin tann milllum kl. 16 og 18. Børn úr øðrum skúlum, sum summarfrítíðina í ár, eiga at siga stað. Takið koppaseðil við. Tórshavn, tann 7. apríl 1961 15. april, báðar dagar aftaná sama kommunuskúlan in tið ætla sær í frá hesum um soma og á Z. Sørensen. AU BL TOR SOF KILO I ILLS INNLÁN við 3 mánaða uppsegn BANKABÓK KEKK-KONTO 2% 0 FS OST TF TELEFON 76 ANE KISS EEN KOS EDSDAT Skipafelagið Førovar 1225 Térshavn Setið avlopspeningin í BAN KAN har stendur hann Zyggur, og har gevur hann rentu 4% pro anno 314% pro anno pro anno kunnu tygum i bankanum keypa lånsbræv við løgtings- ella ríkiskassaábyrgd við 5—6% í effektivari rentu. ÚTBANKAR: í Norðoyum: Klakksvík, tlf. 5274 Í Eysturoy: Runavík, tf. 7227 Í Suðuroy: Tvoroyri, tif. 32 Fuglafirði, tlf 64 Vági, tlf. 130 Skála, tif. 7053 i Vágum: Miðvági, tlf 7 Sandavågi Sorvági