leygardagur 4. november 1961síða 2

Nr. 44 SOSTA Minningardagur .. (Framhald frå 1. sidu) ligur vilji at vera å havinum, at vera tad sama sum fadirin, at fåa lut i øllum ti, sum móðirin so vakurt hevur sagt frá, og sum hann hevur lært at seta høgt. Og hóast móðirin darrar av ótta fyri tí, ið kemur, tí. ið væntar hennara dýr- asta skatti. barninum, soninum, má hon kortini bera fram havið, strevið á hav- inum, sum nakað. id må vera dýrmett hjá soninum at knýta lagnu sína og lív sítt til. Soleiðis verða okkara ungu menn stoyptir í vakrasta formi til sjómenn, til fiskimenn. Og soleiðis verða teir frá barns beini settir ikk! bara millum tey, ið heima eru men millum alt fólkið, tí tað er ikki bara tann eina móðirin. tann eini faði- tin. men tað eru allar mødur og allir fedrar at kalla, sum soleiðis av lagnuni eru sett sum venjarar og uppalarar av komandi ættarliðum, komandi røsku og djørvu ungu monnum okkara, og táið teir. kosnir til hetta strev, leita út á havið. er fólksins tokki og landsins alsk- ur teirra dýrasti gripur, sum gevur teirra lívi innihald, sum dregur teir aftur til landa. og sum ger teir eitt við tað harð- balna lívið. sum teimum ár eftir ár. Í hesum er so stórt goymt, so vak- varðveitt okkara tjóð. tí onki stórri og onki er vakrari enn at kenna knýttan til land og fólk, at kenna liv, sítt strev, ikki bara vera fyri sjálvum, men vera sjálv lívstreytin hjá teimum. ið ein elskar og følir seg eitt við. Tí uttan hetta strev, uttan hetta verk. oftani vágaverk & villini havi. varð okkara fólk fyri at týnast, at fánast og detta burtur. Og at vera venjari av sjálv stríðsmaðurin fyri fram« berst urt er seg sítt ein um lívinum. haldi av ættini. uppihaldi av teimum. ið ein hevur kærast. eins og av sjávari tjóðini er kent so virðism.kið, at tað er sum lívið gleppur einum av hondum. um tað ikki var Men úti á havinum er ikki bara lyst- ur og leikur. Har eru væl nógvir vakr- ir og góðir dagar. nógvar hugnaligar løtur. Men tá ið havið reisist og storm- arnir Ýla í togunum. tá er spurningurin um lív og deyða. Men so mangan hava vit hoyrt, at sjálvt í hesum stríði. hes- um bardaga fyri at bjarga lívinum. eru tey. ið sjómaðurin hevur kærast. móðir kona og børn teimum aldri úr huga- num. og tað kenst teimum, sum at tey. ið heima sita. geva teimum eyka megi og óvanliga styrki at balast har úti. Og hendir tað. at teir kortini mugu lúta t havið og stormarnir vinna, tå ivast vit ikki t teirra seinasti tanki, eir tókki eru hjá teimum. ið heima ita. eru við bøn og ollum góðum ynskj- im um. at Hann. ið øllum varð má erða eftir hjá temum. Og tey, ið eru heima og hoyra hav.d duna sínum villle'ka og stormarnar fara um húsalon- irnar sum illir andar, s'ta við óttanum og við hjaríanum fullur v bí um t teir kortir eu koma aftu Her er eitt samspæl, ein samdráttur ein fylling av kærleika. ið onki mark og onga fjarstøðu kennir, ein fylling av tí vakrasta, sum er í mannasálini, sum so nógv gott sprettir av. sum loys- ir út tey sterkastu og vakrastu evnini. Og sjálvt um tað hendir, at tey kort- ini mugu uppliva ta løtuna, tå ið tey mugu ásanna. at teir vórðu verandi: har úti, er í teimum skapt nakað nytt, nak- að at liva harðari, sterkt. sum gevur teimum tað enn nú sterkari. enn nú tungar: enn tað. megi l'við. um er enn nú ið annars dagliga lívið býðir tíðin lekir øll tíðin gevur megina aftur. Og e'inkjan og fingið nak- Tárini renna, men sár, børnini, ið eftir sita, hava að samtð's sum tey hava mist tað dýr- | | asta, hava fingið nakað avbera virðis- mikið av megi, av lívsevnum, sum hann rýtur, ið altíð verið borin á lógvum, og altíð hevur verið skónaður fyri stríð og trupulleikar. Lívið gevur og lívið tekur. Vit ið hava fingið ta lagnu sum gávu at sleppa at búgva her á hesum oyggjum at vera eitt sjófarandi fólk, at vera eitt fólk, ið er sermerkt av strevi, av vanda, og av blíðum hevur av váðaferðum eins væl og góðum og kåtum løtum, vit hava lætt við at okkara land, okkara fólk, elska at vera her og taka við kost- unum. Vit hava lætt at hava samkenslu og hava vidføling hvor við ødrum, Vit eru so få, kenna okkum sum eina fa- milju, tad id hendir einum, hendir øll- um. Henda samansjóðing, henda lagnan er, táið alt kemur saman um, eitt riki- dýrgripur, so fjøllbroyttur elska dómi, ein sum fátt annað fólk eigur. Ti er ein dagur sum í dag ikki bara sorgardagur, men í djúpastu merk- ein ing ein tignardagur. Hann dregur so nógv vakurt fram, samstundis sum Vit kennast og tyngjast av sorgarleikinum, sum tók og ofta tók teir bestu í bestu árum frá okkum. Vit minnast teir við tignarkenslu, við takkarkenslu, og okkara hugur og okk- ara samkensla leitar til og at øllum, ið sátu teimum næst, sótu eftir við tí sár- asta svíðanum í barmi. Okkara sál og hjarta eru fylt við ynskinum um, at lagnan má vera teimum kortini so blíð. so góð. at tey. tá ið dagur aftnar hjá teimum. mugu ásanna. at alt tænti teim- um gagni, sum góvu lív sítt í hendur Hansara. Vit kenslu, at sum øllum valdar. øll í Guds signing yvir minni teirra, ið landi. Og vit goyma minni teirra djúpt í hjar- ta okkara við virðing og takkarkenslu. biðja samdrátti og sam- at má vera sjólótust her á Teir. sum í farna ári fórust á havi- num. vóru: I. Erling Grímur Eysturoy, Tórshavn. 20 ár. sjólatin við íslendskum trol- ara tann 5. desember 1960. 2. Mortan Simonsen, Tórshavn. 60 ár. giftur. sjólatin við opnum báti tann 19. juni 1961 3. Martin Meinhard Sonny Frederik- sen. Miðvági. 21 ár. ógiftur sjólatin í Noregi tann 22. júlí 1961. 4. John Petersen. Porkeri, 27 ár. ógift- ur, fórst vid islendskum trodara (Stattbakur) 23. januar 1961. Vit reisa okkum og minnast teir farnu eina løtu tøgn våttandi teimum djúp- astu virðing tøkk Okkara. og Fundur i Vågi Javnaðarfólk Suðuroy búgva seg út Við ti í hyggju al va minst erna s - komu í hvorjum mánaða hvussu er soleingi. sum veturin er. Hin fyrsta samkoman var á Tvøroyri og um hana er ådur skrivað her í blað- num. Aftur leygarkvoldið 21. í hesum mån- aða var samkoma á Tvøroyri. Borðreitt varð við kaffi og køkum Mangt varð Ul skemtan og gaman td songur bæði felagssongur og solo; spælt varð á musiktól. Millum stuttligir sangir 4 mandolin og onnur annað vórðu spildurnýggjur føroyskum máli sung- nir solo saman vid mandolin. Småsøgur vórðu sagdar og fyrilestur hildin. Tað Kaj Nolsee, ið fram fyrilestur. skal var málarameistari. flutti verða sagt P. M. Dam ag J. fram politiskar sum meira aðruferð H. róður; um eina Danbjørg fluttu men rødurnar vóru stuttar. rr: —ð 4. 1961 november | Leigupeningur á almennari jørð Í Hvat er leigupeningurin á allmennari jørð í dag, og hvat rðið á jørð? Jú virðið á jørd Í í h..va vit fingið nakað at vita um frá teimum, ið hava allmenna jørd í hondum ella leigu, og sum teir væl og virðiliga hava rokn- að út ella haft aðrar at hjálpt sær við hesum, og hava hesir góðu menn fingið vetrarhálvársvirði av einum kúfóðurt at verða frá 2800 kr. og í ymiskum stig- um uppeftir til fæst í 5000 kr. minnist meg rætt, og skal tað ikki verða sagt av mær her, at tað er nakað skeivt í hesum útrokningum. Tvørturímóti hevur ein næstan varhugan av, at teir eru fult so stívir í at at velta, eitt annað er, at teir ikki taka dagar ímill- ódyrkað lendi tá í røkna sum um dyrkað og teir sjálvir skulu seta hæddina á tí peningi ein skal lata fyri vetrarbitið á einum kúfóðuri. So er tað leigupeningurin, teir sjálvir lata fyri ta jørð. teir hava í hondum frá ti almenna og hava vit einki fingið teimum um, hvussu stórur at vita frá hesin leigupeningur er, og vildi tað av- ynskligt og áhugavert at fingið eitt at tað, ikki frá teimum sjålvum so frá Jarða- ráðnum fyrr enn. Eg vildi hildið, at tað almenna ikki teir einstaku, ið havi fingið sviðan av kongsbóndans út- gjørt verið sindur vita um um og minst rokningum og prisåsetingum at føla, ha- va krav uppá at síggja svart uppá hvítt, hvussu stórur hesin leigupeningur er, eftirsum tað er landsins ogn, tað er tal- at um. Hevur Bóndafelag Føroya sent nakra årsfrågreiding út um hvussu høg- ur hesin leigupeningur er væl og virði- liga útroknað av sínum roknimeistarum eftir umstødunum i dag, ella er leigu- verunliga í teimum flestu var fyri 50—100 umstøðunum peningurin fórum eins og hann av árum síðani og eftir ið tá Eftirsum nógvir traðarmenn og minni Føroy- vóru? jarðabrúkarar ymstastadir frá um hava tosað við meg um hesi áhuga- verdu mál, skal verða skoytt uppí hesa traðarmaður norður: í vetrarbitið grein, at ein Klakksvík síni tróð í år, kommisjón (gerðarættur) av 3 monnum, av- avlloyst å var tad ein voldgifts- hevur og sum góðkendi hetta og settu teir loysingarpeningin til 100 kr. og veit eg, at leigupeningur á almennari jørð var nýttur sum grundarlag fyri útrokningini av avloysingarpeninginum. og fekk mað- urin alla trødna, og ikki sum eg. %4 av trødni. Tað var avgjørt ein rímilig og rættvís viðferð hesin traðarmaður fekk. Tað at ein kongsbóndi nær sagt vildi hála tað úr formanninum ' yvirland- búnaðarnevndini at tann viðferð. ið fór at fáa av kongsbóndum skuldi brúk ast sum grundarlag fyri friðing av jørð í framtíðini, haldi eg vera nóg so fá- vitskut, tað vildi jú verið 6vgjørligt hjá formanninum at svara uppá, uttan so at maðurin pá forhond var kunnigur við, at løgtingsflokkar í tað óendaliga seta ein riðil kongsbóndum at manna landbúnaðarneyndirnar við. Otto Gram. út eg av Allir lurtarir minnast hvussu Erlendur Patursson og allir tjóð- veldismenn á tingi undir orðaskiftinum, ið varð útvarpað royndu at skorða ó- tavnadarmonnum í min- Mer so fullkomuliga afturvistir av sannindi móti stalønarspurninginum, teir vórðu javnaðar- monnum, serliga løgmanninum, ið negl- di teir til sannleikan. til sínar skaða- støður fyri minstulønina. Fyri tað fyrsta var tað ósannindi, at teir komu við uppskotinum av fyrsta sinni um minstulon. Tað vóru javnaðarmenn sum fyrst undir krignum reistu og fingu igjøgn- umført minstulønina til fiskimenn und- ir feskfiskasiglingini. Tað vóru eisini teir. sum aftaná heimsbardagan komu vid uppskotinum um minstuløn i salt- fiskaveiðu Men tað vóru ljóðveldismenn. sum Paturssyni odda stjórn NS. ið Sum tjóvar á nátt giørdu herverk á minstulønina og fine ina lækkaða frå 800 kr. niður i 650 um yin. Henda óbótagerð. hen da skaí stendur fiskimonnum ser- Alt alt kann sigast, at hesar báðar, samkomurnar vóru sera hugnaligar Nú er ætlanin. at næsta samkoma javnaðarmanna verður í Vági í novem- ber mánaða Næsta samkoma á Tvøroyri verður tann fyrsta leygardagin í desember mán- øða. Annars verður nærri lýst seinri um samkomurnar bæði Vági og á Tvør- oyri. Fólk, ið vilja gerast limir. eru væl- komin tl samkomurnar og kunna tekna seg á fundinum. X. Klakkur seldi i Grimsby mikudagin. Teir fingu 5.506 stp. fyri 814 kitt. iga teimum sum tapti í túsundum av nesi gerð, sum brennandi eldsteinar í sinni. Henda ógerð hevur sjóðað og brent seg inn í heilan, sál og sinn. so hon aldri fer aftur úr minni. Tað vóru javnadarmenn, sum nú fin- gu ein meirluta fyri at hækka minstu- ønin; frá ErlendiPaturssonar 650 kr. um mánaðin til 900 kr. Og tað var upp- skot veitt frá javnadarmonnum sum hevur útróðramonnum pristilskot sum i tingsetu eftir uppskoti javn- varð hækkað upp í 9 oyru seinastu aðarmanni y fyri opnar bátar og 6 oyru kg fyri Ng dekksfør, ið avreiddu í Føroyum. Og tað er nú eftir uppskoti frå javn- adarmonnum at samrådst er um eina prishækkan, ið fyri summar fiskimenn. teir ið hava triðungs kontrakt týðir tað sama sum in fiskapris uttan studn- ing uppá 105 oyru kg og fyri aðrar fi- skimenn sum hava 50 pst. kontrakt tað sama sum ein fiskapris uppá 99 oyru kg. Og nú roynir Erlendur Patursson við grimum ósannindum at forða hesari roynd javnaðarmanna at hækka fiska- prísin. Men honum skal ikk! í góðum og Írið og náðum eydnast at gera hesa óbóta- gerð. Tað lova honum. skulu vit Heldur tú ikki Sosialin So bilegg hann hjá | postverkinam