leygardagur 11. november 1961síða 2

Nr. 45 SOSTALURIN Røda løgmannsins ... (Framhald frå 1. síðu) Komu vit ikki undan” hesum tolli var allur okkara handil við salt- og klipp- fiski til Italiu í vanda. Samráðingar vórðu tí havdar við italskar fiskakeyparar og stjórnarmenn um at fáa teir at royna at fáa sínar partnarar at ganga við til at geva salt- og klippfiskinum eina undantaksstødu, so vit ikki komu at vera verri fyri í Italiu salt- og klippfiskasølu vidvikjatdi, enn vit eru nú, tå ið vit veruliga ikki hava nakran toll at stridast vid i Italiu. Hetta ikki bert lovaðu italiumenn at gera, men teir gjørdu tað vid. Og teir søgdu okkum, at teir hildu, at teirra á- heitan bera til. Men vit fingu sjálvandi onga skriftliga trygd fyri tí. Vit komu at vera tollfríir fyri okkara klipp- og saltfiskasølu til 1962. Tá skul- di stóða verða tikin. Og fyrst tåstadni fingu vit endaligt svar. Tå vildi spurn- ingurin verða, hvussu ið Tyskaland fór at stilla seg, tí tað hevur vaksið ovur- mikið um saltfiskaveidu sína til sølu til Italiu og Grikkalands. Innanfyri EFTA høvdu menn burtur allar toll- innanfyri sam- fór at eisini tað endamálið at fáa byrgingar, gongu teirra og skipað varð, at flaka- fiskatollurin í Bretlandi skuldi detta burtur við 1/10 um árið. Men 10 % toll- urin á landingar av ferskum bøllutum fiski vildu bretar ikki víkja frá. Eins og flestir aðrir helt landsstýrið, at tað neyvan fór at bera til hjá føroy- ingum at standa uttan fyri allar sam- sum vóru gongur. Heldur enn at standa uttan fyri leys- ur av øllum føstum marknaðarrættindum mælti landsstyrid tinginum at fara upp i EFTA-samgonguna saman vid Danmark og Grønland; og hinum norðanlondu- num. Hin fyrsti fyrimunurin vid at fara uppi frihandilsøkid vildi so verid lættin i fiskaflakatollinum. Hann er nú farin niður í 6—7 % frá 10 %. Undir viðgerðini á tingi helt meirluti, at tað kortini var best at bíða til vártingið 1962 við at taka stødu til EFTA. Vit rinda ti enn 10 % í flakafiskatolli. Síðan um marknaðarsamgong- unnar var til viðgerðar á tingi er tað ein málið hent, at Stóra Bretland. sum var tann verunligi upphavsmadur til >7-landa- samgonguna<, hevur sett fram ynski at koma uppí við teimum »6«. Og tá ið Bretland hevði handavegin, bar ikki til hjá denum at vera eftiri í EFTA Bretland handilspartnara. vent sær uttan sum vent sær til »6- sleppa uppi Danir hava ti eisini Jandasamgonguna« um at við teimum. Um at taka Danmark og Stóra Bret- land sum partnarar verður nú samráðst og hugsað um av teimum; »6«. Eftir sum frættist í útvarpi og blød- um halda hini norðanlondini. at heldur ikki hjá teimum fer at bera til at standa uttanfyri felagsmarknaðarlondini, tey »6«. Spurningurin er bara á hvønn hátt, ið tey skulu fara saman vid teimum »6«. Tað eru ætlandi tvinnir møguleikar. Beinleiðis limaskapur, sum Bretland og Danmark ynskja ella bara at vera til- knýttur associeraður, sum teir nevna tað í fremmanda sáttmálamálinum. Helst verða Noreg og Ísland eisini at ynskja beinleiðis limaskap, meðan Svø- ríki ynskir bara tilknýti, tí tað av po- litiskum grundum ikki kann verða limur Mær kunnugt er stødan hjá Eysturríki — ein av teimum »7« — eisini at koma í samvinnu við teir »6«, men sum til- knýtt. Tað hevur somu politisku havuð- pínu sum Svøriki. Írland bað um lima- skap við teir »6«. Fyrsta svarið tað fekk var, at tað mátt: bíða, ti tað skuldi ikki | vera í lagi hjá tí at verða limur. Men ! nú er frætt, at tað kortini skal hava fing Í ið boð um, at tað kann verða limur við | fullum limarætti, Tað er ikki so, at gl! hesi londini eru | ivaleys. Minni enn so. Ísland og Noregi Í kenna seg als ikki væl við, um tað verð- | ur so, at limaskapurin ber við sær, at | lond sum Bretland, Týskaland og Belg=n | skulu fáa somu veiðirættindi á íslendsk- um og norskum sjógki sum íslendingar | og norðmenn sjálvir. Íslendingar fiska sjálvir við troli og snurruváð langt innan fyri 12 míla- markið út frá beinum linjum, Tað hættisligt teimum att má kennast hjá fúa bretar, tjóðverjar, belgiar, aðrar, sum hava grópað innat trNmila- markinum undir Íslandi aftur at leggjast at dríva rovfiskiskap innat 4 mílamark- inum. Hetta ber sjálvandi illa til. Og tað kann bera á, at td. íslendingar fara at smíða lógirnar sum hjá okkum her í Føroyum, t.v.s. sjálvum at fiska vil troli og innanfyri fiskimarkið fyri har við at kunna halda fremandu trol- og snurruváðsskipin: utt- fransar og banna sær snurruváði an fyri 12 mílamarkið. EFTA-londunum. ið nú rer VE Einki av ynskja at koma í samvinnu við tey »6« eru uttan iva. Eingin av teimum veit í ollum føri við vissu, hvussu ið sam- gongan verður at háttað sær, tá ið tann sokalladi rammutrak- tat, ið er í stevnu síni er útfylt, hevur drigið hold ini uppá seg og vorðin formað út í all- Romasáttmáli ella ógvuliga idealistisk ar æsir. Ein rammutraktat er bara hálvliðug. Áðrenn hon er fullliðug, megu fara fram nógvar og drúgvar samráðingar. Men tað hevur almikið at siga, at ramman er sett upp við góðum og reinum málum í hyggju. Framhald í næsta blað. Tjóðveldið... (Framhald frá 1. síðu) Norðanlondini Svøriki, Noregi Ísland tóku upp í støðu teir Finnland fara og seinri eisini saman við Danmark at »7«,. pr Vit skuldu so taka stødu. Aftaná at hava kannað málið, mælti landsstýrið til at fara upp í teir »7« hóast ivamål. Men uttan fyri kundu vit ikki standa, helt landsstýrið. Men tá gjørdu tjóðveldismenn vørr í sjógvin og løgdu av grimdum ímóti og royndu allar snildir at prégva. at okk- gingu å bordi vid teir, at fara handilsinteressur Vit åttu ti, hildu uppi 6-rikja samgonguna, Tjodvøldismenn vóru tå so ågrytnir fyr: ikki at fara uppi teir »7« men held- ur uppí teir »6«, at teir bjóðaðu inn til almennan fund har teir við ljósmyndum royndu at prógva, at okkara pláss var ímillum teir »6«. Og nú, ið kjarnan er at teir »6«, leikar heilt ødrvisi í hesum somu tjóðveldismonnum. Nú eru teir líka so rúkandi fara uppí teir »6« sum teir vóru at fara uppí teir >7<. Vit minnast sum sagt fundin hjá teim- um á hotel Føroyum ímóti teim »7« og fyri teim »6«. Nú hava teir aftur hildið rúkandi mót mæl'sfund móti teim »6« og málað illa- mann og allar heimsins ólukkur á vegg- | in, um vit fara upp í teir »6«. Hví bera teir seg so at? Eingin kann finna hepi í slíkum at- ara teim »6« koma upr' horni hjá ímóti 2 ímóti | burði. Í Teir eru ikki aftari enn aðrir í van- , ligum skili. | Men hvat liggur so aftanfyri? „Hvat vildu teir sagt, um talan var um samgongu við Russin ella okkurt annað land aftanfyri jarntjaldið? Er parolan til teirra. at teir skulu ve- ra ímóti allari vesturlandasamgongu? Teirra atburður hevur onga aðra for- kláring. Men, um so er, l'ggur sakin greið. So vita føroyvingar, hvar tjóðveldis- menn flóta — men so skulu teir vita, at fólk heldur ikki førovingar ið eru fjar- Í Wtýrdir frá | landi ella londum handan 4. november 1961 FOROYA BJÓR Happadráttur Vinnarar seinasta mánaða vóru: O. J. Hentze, Skúvoy vann 1 krov Kristian Johannesen, Klakksvik Marjun Augustiniussenn, Vågi Jåkup Jacobsen, Haraldsund | | vunnu 1 ks. FØROYA BJÓR mineralvatn hvor. Tá tygum hava 1 sett av kapslum við numrunum frå | til 10, send teir inn FOROYA BJÓR KLAKKSVÍK so verða tygum eisini við í lutakastinum 11/12 um jólagávuna. 1 PLÁTUSPÆLARA Vinningar henda mánaðan verða: Í premia á 1 jólagás 3 premiur á 1 kassa FOROYABJÓR mineralvatn Bið um tað besta, bið um FOROYA BJÓR sjálvandi TELEFON 1225 Tórshavn Skipafelagið Foroyar MEN LÆSTU KALT OG KYNISKT AFTUR FYRI FISKIMANNINUM Sum kunnugt varð samtykt næstseinast ið tingið var broyta studn- Í ingslógina. so studningur eisini kundi | verða givin til keyp av nýggjum skipum. | ið ikki vóru eldri enn 2 ár. | Hetta galt oll fiskiskip. | | Teir runnu á leistum fyri pf. Kjølbro | saman, at Men orsøkin ella tað, sum gjørdi, at henda broyting í studningslógini varð gjørd, var ein umsókn frá Kjølbro pf. um studning til keyp av einum so gott sum brænnýggjum trolara í Íslandi So hendi tað, at pf. Kjølbro vildi ikki keypa trolarin, og tá ið lógin skuldi verða lýst, vildi meirlutin í landsstýri- um ikki, tí hann helt, at forútsetingin Í lógina var burturdotiin, tá ið einki varð burtur úr trolarakeypinum. 1 á tingi, at hann fyri at lýsa lógina, vera Íyri at Løgma0ur greiddi f hevå. greitt atkvødu i hansara grund fyri at y broyta studningslógina hevði verið og | Var meiri fyri í tað møguligt fyri fiskimenn og fiskimannasamtøkur at keypa sær nýggj skin enn fyri at fáa | fatur í ein stóran trolara aftrat. So varð nú málið lagt fyri tingið at Uttala seg, um forútsetingin fyri ting- samltyktini at broyta studningslógina ba ra hevði verið at veita Pf. Kjølbro ein nýggjan trolara, ella um tað kortin: ikki var sum løgmadurin helt, at grundirnar vóru minst líka so nógv tær at gera tað megul'et hjá fiskimonnum og fiskimanna samtøkum at keypa so gott sum bræn- nýggj hóskandi fiskiskip. Løgmaður og Øregaard høvdu upp- skot um at landsstýrinum, at lógin skuldi verða lýst. jarntjaldið, longur vera álítandi, men | megu teir verða merktir við øðrum haga ! markið, eystanmarkinum. | Jarntjaldalondini -skulu hava frið fyri | okkum. Men tey kunna einki siga til, | at vit halda okkum rættin at verja demo krati.d, eisini móti tjóðveldismonnum, Málið fór so í fíggjarnevndina. Men haðani kom tað aftur við tí úrslit: at bara javnaðarmaðurin Øregaard mælti til at siga landsstýrinum beskeð um at lýsa lógina. Erlendur Patursson, Hemming Jesper- sen, Poul Petersen, Andreas Djurhuus og Hans Iversen vildi einki uppskot seta fram. Og á tingi stemmaðu hesir ikki. held- ur ikki teirra menn uttan tveir fyri at lýsa lógini Uppskotið um at geva landsstýrinum boð um, at tað ikki hevði verið mein- ingin at bara Pf. Kjølbro skuldi fáa studning at keypa nýggj. um eitt sindur brúkt skip, men eisini fiskimenn og fi- skimannasamtøkur — tað fall, tað fekk bara 8 javnaðarmanna atkvødur og tvær av ollum hinum. Tað fall við dundrandi meirluta ímóti sær, fall við fiskimanna- felagsformanninum Erlendi Paturssyni, sambandsflokksins næstformanni, fólka- flokksins formanni og Kjartan Mohr sum oddafiskum. Hetta lovaði P. M. Dam ikki skuldi vera dult fyri fiskimonnum, hetta grova svik móti teimum, Men aftaná hetta nevaslagið í andlitið á fiskimonnunum kom tað upp, at tingið í 1948 undir málinum »styringar- rættur landsstyrisins« hevði samtykt, at landsstyrid skuldi vera bundið at lýsa lógir, ið tingið hevur samtykt. Henda samtykt má væl kunna siga teimum báðum í landsstýrinum, sum ikki vildi lýsa lógina, at nú megu teir vera fyri at lýsa hana. — Uppmaskingar Lat sokkar tygara maska upp hjá HELFRID HERMANSEN Dr. Jacobsensgeta 5.