mikudagur 10. februar 1965síða 2

Nr. 11 i Føroyum leikar vinnuloysi, menn leita til islands og rópa menn neyðarróp eftir arbeidsmegi, men stødan i vera einastandandi: turkiskir 5000 Køln nýta Ford-Taunus góly- arbeiðsmenn í máttur at biðja á — Týskland hevur nú stíva miljón av útlend- ingum í vinnu, men hevur brúk fyri sørum 700.000 | At innvolurin í einum brannyggj- um Fordi-Taunusi er hentur, vistu menn; kortini kom tað Ford-verk- smiðjustjórnini í Køln heldur enn ikki óvart, tá ið teir herfyri sóu hitt glæsiliga tilfarid nýtt bonarplagg hjá turkiskum muham- meds-verkamonnum. Millum teir 50.000 menn. sum starvast á fyritøkuni er hópur av turkiskum verkamonnum. Um- framt oll tey problemir, sum menn frammanundan vóru vanir við, at fremmandainnflutningurin av ar- beiðsmegi náttúrliga førir vid sær, máttu teir í hesum føri loysa heilt n.ggjan spurning: hinir muham- medansku verkamenn vildu sleppa at rekja trúnaðarskyldu teirra eisini í arbeiðstíðini. Teir vildu sleppa at biðja og falla á knæ við andlitinum móti Mekka. MOSKE Í SAMANSETINGAR HØLLINI Ikki hevði áður verið neyðugt at nýtt hinar rísastóru bilhallir til bønhald ella trúnaðartænastu yvir- hevur, og verksmiðjustjórar vóru rættiliga komnir í døpurhuga hetta var fyri báðar partar mikið og týðandi mál at loysa, ikki minst tað at fáa hini tørvandi bønarpløgg tilvega. Men gløggskygdur verkamaður bjargaði leiðsluni: Hví ikki nýta tað tilfarið, sum verður nýtt til máttur og oyklædning í hinum lidnu akførum? Hetta dámdi turkum bara væl. Menn ruddaðu teimum hóskandi hali til endamålsins her settu teir fjølmentir fund, og alt í ein- um var hetta skotið vorðin moské, har alraflestu muhammedansku verkamenn Fordverksmiðjunnar sýndu teimum Muhammedi og Allah virðing og mestu eyðmýkt sína. VESTURTÝSKLAND DREGUR Týska tjóðin er við at kosmopolitisk burturav gerast landið hýsir alskyns tjóðum sum frálíður. | arbeiðsmenn beinleiðis yvir hini vesturtýsku Eins og fluga leitar ferðast teir úr fátæku teirra til tað land, har tað flýtur við um ikki mjólk og hunangi so tó D-markum, góðum týskum gjaldoyra og arbeiði Bara Ford-verksmiðjurnar veita 5.000 turkum, 2.000 italiumonnum og 1000 úr øðrum londum arbeiði. Hernevndu 8000 útlendsku verka- menn geva bert káma mynd aw hini sonnu følkaflyting, sum hitt týska »wirtschaftswunder« bú- skaparliga undurverkið hevur ført við sær; henda fólkaflyting er tó Útlendskir floða inn landamørk. móti ljósi, heimlondum avgjórt bæði fridarlig og sjálvboð- in! sum | | | | | | | eina STÍV MILLION AV ÚTISETUM Tilsamans veitir Týskland meiri enn einari millón av fremm-| andum verkamonnum vinnu og | vinnulivid í sambandstjóðveldinum | kann súgva nógv meira í seg. Evstu boðini frá týska verkamála- ráðnum siga, at týska vinnulívinum | trýtur minst 700.000 mans. Tyskland roynir eftir arbeiðs- megi, ikki einans í ollum Suður- europa, men í Næreystri og pørt- um av Fjareystri við. Tjóðverjar beinleiðis trola eftir fólki til hin| altetandi og støðugt vaksandi tyska | meginidnada. | Afturfyri kann Týskland bjóða monnum arbeiði, pening, tryggleika — og íkki minst: nakað at læra fyri menniskju, sum koma úr lond- um, har fólkayvirflóð er, og lítið og einki brúk fyri teimum. So seint sum í 1959 vóru í Týsk- landi einans 123.000 fremmandir verkamenn, men nú eru útskriv- ingarstovur í øllum londum, har møguligt er at heimta fremmanda arbeiðsmegi. Tey, sum hava hug at royna seg í Týsklandi, melda seg hjá týsku sendimonnunum og greiða har frá evnum, kunnleika og dugnaskapi. Hesin fundur, tá ið menn fyrstu ferð hitta týsku >hýru- bassarnar«, er at meta javnt við »session« ella somu strongu kanning. sum unglingar í flest øll- um londum skula gjøgnum fyri at vera hildnir nóg evnaligir, bæði likamliga og andliga til hertænastu nú | Tjóðverjar hava heimanífrá lýs-| ingarboð uppá arbeiðsmenn frá | týskum verksmiðjum, útslitið er! sum áður nevnt: hin nógv eftir-| spurda arbeiðsmegi beinleiðis flød- ir inn í landið í støðugum streymi. | FLESTIR ÚR ITALIALANDI, m| MEN Í desember mánaði í fjør var| fyrstu ferð, at talið av útisetum í Týsklandi fór upp um millióntna.| men enn í juni mánaða vóru »ein- ans« 933.000 útlendingar. Stersti bólkurin er av italiumonnum. Í juni vóru teir 289.300, spjaddir á| arbeiðsplássum um alt Týskland - 144.300 vóru úr Spaniu og 143.900 úr Grikkalandi. | Annars eru stórar broytingar beint nú við at henda í støddar- virðurskiftunum bólkanna millum. Meðan italiumenn higartil so av- gjørt hava verið hin talsterkasti bólkurin, eru spaniumenn og grikk- ar farnir at nærkast teimum ógvu- liga skjótt í seinastuni. Endiliga eru menn farnir at rokna við hin- um heilt nýggja áðurneyndu bólki: turkunum! Um ársskiftið í fyrraárið vóru einans 27.000 turkar í landinum. Hetta samsvaraði 3,3 procentum av øllum útlendingum tá. Men longu hálvt ár seinni vóru teir 69.200 í tali ella 7,4 procent. SOSIALURIN Noregs, aðrastaðni í Europa | Vesturtýsklandi man kortini TURKARNIR VILJA LÆRA Hví koma so nógvir útlendsk- ir arbeiðsmenn til Týsklands? Ja, her eru menn kanska ikki allir heilt javnir á máli, men starvsmannaumsitingin á hinum risamiklu Ford-verksmiðjunum heldur fyri: Italiumenninir koma bara fyri at vinna sær pening at senda fa- miljuni heim. Men turkarnir koma eisini fyri at læra. Turkiskur verka maður, sum hevur arbeitt í týsk- um ídnaði, verðu mettur mestt hegnismaður og avbera væl kvali- ficeraður í heimlandi sínum. At menn hava verið burtur økir mik- ið um møguleikar teirra heima. | Bert fáir koma til Vesturtýsklands við alla, flestir teirra stødast eitt, tvey ella í mesta lagi trý ár í alt, so fara teir aftur til Turkalands. BUGVI í HÁHÚSUM (SKÝGGJASKRAVARUM) at ein heil millión arbeiðsmonnum i Eyðsæð er, av fremmandum í landi, har húsaneyðin herjaði frammanundan, hevur hvest íbúð- arspurningin munandi. Nógvar av teim stóru fyritøkunum gera bart | og loysa spurningin fyri teirra verkamenn við sjálvar at byggja íbúðir. Til dømis hava Fólkavagna- verksmiðjurnar bygt ein heilan bý fyri hinar útlendsku arbeiðsmenn- inar. Hetta hava Taunus-smiðjur- nar ikki viljað gjørt. Tað er jú tað sama sum at skapa eina »ghetto«, halda menn. Í staðin fyri at hava teir bygt útlendingum ikki minni enn 21 há- hús ymsastaðni í Køln. Í hesum búgva so áðurneyndu 8.000 verka- menn og 2.000 arbeiðsfólk hvert um annað. Ynskir maður at búgva í einahøli, skal hann lata 20 D- markar um vikuna — og búgva fleiri saman, verður leigan lækkað í mun til talið av búgvandi. FAKFELAGSRORSLAN VEITIR MONNUM VERND Ikki skerst burtur, at hinir mongu útlendsku verkamenn hava skapt tysku fakfelagsrøsluni trup- ulleikar — menn hava t. d. vorið ótta fyri lønartrysti! Landsfelagsskapur = týsku verka- manna hevur tí kravt, at I. Veittar verða útlendskum ar- beiðsmonnum somu — sømdir sum tyskum, bædi lønarliga og sosialpolitiskt. 2. Tað verður nágreiniliga upp- lýst í sáttmálaskjólunum mill- um útl. arbeiðsmenn og týskar arbeiðsgevarar, at dlønin skal vera hin sáttmálabundna, sum vanliga verður givin á tí fak- oki, maðurin kjósar sær virk- semi. Hesi krøv eru myndugleikarnir at kalla treytaleyst gingnir við til. EIN MILLIÓN D-MARKAR Verkamannarørslan avrikar eis- ini mikið upplýsingar- og agitati- ónsarbeiði millum hinar útlendsku slitmenn. Eina ferð um mánaðin verða send út ymisk rit í meira enn 200.000 eintókum upplagið, bæði á italskum, sponskum, griksk- um og turkiskum. Hesir prentlutir verða býttir út ókeypis á arbeiðsplássunum og greiða} útfjendsku verkamonnunum frá såttmålaviSurskiftum og -sam- ráðingum, arbeiðsrætti, virksemi fakfelagsrørslunnar og politiskum lutum. tygum fáa gott tógv, og skjóta skum tógvi. v/ Ólavur hjá ameri- hava boðað frá, Vísindamenninir | kansku stjórnini | at teir eru til reiðar at fara at bora | heimsins djúpasta hol inn í jørd- | ina nærindis Hawaii. | Endamálið er at kanna, tilevnad, og hvussu jarðaskorpan er hvat tilfar er í henni. Fyrst skulu gerast ymiskar roynd | »Mær gránað — mitt liv i 7 ff? Seinasta leygar- og sunnudag i januar var i Gøteborg Europa- meistaraskapir á skoytum fyri menn. Hetta umfatar meistaraheiti á 500—1500—5000 og 10.000 mtr. og so eisini fyri samanlagt. 500 mtr. varð eitt sindur óvænt- að vunnu av einum hálendingi, ið rann henda tein í 41,7 sek. Næstir honum vórðu: 2. Magne Thomasen, Noreg 43,3 3. Kaplan, USSR 42,3 4. Edw. Matuzenitz, USSR 42,4 5. Ant Antson, USSR 42,7 6. Ivar Erikson, Noreg 42,8 7. Per Ivar Moe, Noreg 42,9 5000 mtr. varð vunnin av norð- manninum Fred A. Meyer, sum brúkti 7.47,9 min. Næstir honum vórðu. 2. Edw. Matuzenitz, USSR 7.49,8 3. Per Ivar Moe, Noreg 7.51,6 4. Kerk von Kirk, Håland 7.52,4 1500 mtr. varð óvæntað vunnið USS Harumframt heldur Landsfelags- skapurin ein hóp av vikufundum hvønn leygardag og sunnudag, har menn geva útlendingum gjøllari skil á hesum málum. Týska fak- felagsrørslan nýtir hvert ár meira enn eina millión D-markar til upp- lýsingarvirksemi og annað millum hinar fremmandu verkamenn. Spinnið í Gøtu Vit keypa óvaskaða og vaskaða ull og selja øll slóg av føroy- | omme |———— 10. februar 1966 avgreiðslu. TØTINGARVIRKID Gregersen — tlf. 20 i Gøtu LT DE SE OTTE OBO ve AMERIKUMENN FARA UND- IR AT BORA HEIMSINS DJUPASTA HOL Í KYRRA- HAVINUM | Farið verður inn í jerðina Tað er ikki bara út í rúmdina, amerikumenn eru alspentir at fara. | Nú skulu teir eisini royna at sleppa inn í jørðina | arboringar í Kyrrahavinum. Í 1968 | seta teir endaliga hol á umleið ' 10.000 metra dýpi 1600 km í ein | landnyrðing úr Hawaii. Hetta stóra | boriarbeidid, meta teir, verður al | taka eini trý ár. | Fyrireikingararbeiðið er rættiliga | stórt. og kostnaðurin av tí og sjálv- | ari boringini ikki so lítil men | einki verður spart. Vígsla við áramótið Sum rúmdarglógvið friðað — mót himni pílgrimslið — og stirdar sálir biðja, tey vónbrot uttan mið. er nú hárið — í fjør eg brúður stóð<. Svá biva kemst mær árið Í | sum vón við stjórnuró. >Mær ringja himnaklokkur tónum fer: ein endaleysur flokkur í endaleysu verð ... Nú dóttir, ársins spíra, er brúðarkransur tín — lat stjørnuleidir stýra og væt ní vígda vín. Og níg nú arma lundin við livs og deyða fundin«. PÆTUR LL mn — ner av Per Ivar Moe, Noreg, framman- fyri stórfavorittunum. Hesir báðir høvdu somu tíð nevnliga 2.08,5. men av tí at hesir báðir vunnu saman og Per Ivar Moe varð fyrst- ur á mál, varð hann sagdur europa meistari at verða. Teir fyrstu aftaná hesar báðar vórðu: 3. Antz Antson, USSR 2.09 4. Victor Kotziskin, USSR 2.10,7 5. Ivar Erikson, Noreg 2.10.8 6. Magne Thomasen, Noreg 2.11,8 1000 mtr. varð ikki óvæntað vunnið av svianum Johnny Nielson ið rann strekkið uppá 16.02,9 min. 2. Rudi L., Håland 16.06,4 3. Victor Kotziskin, USSR 16.I1,5 4. Kerk von Kerk, Håland 16.12,1 5. Per Ivar Moe, Noreg 16.15,3 Í samandrag varð russarin Edv. Matuzenitz bestur við 181,393, síð- ani komu: 2. Per Ivar Moe, 3. Victor Kotziskin 4, Rudi Liebrichts 181,658 stig 182,702 stig 182,920 stig Í Svøriki varð i seinastu viku, hildin ein kapping í fleiri greinum innan skírenning, har m.a. Fin- land vann 25 mtr. stafett framman- fyri Noreg, II lið, Svøriki I lid og USSR. Í kombinera& langrend og hopp vann norðmaðurin Hans A. Søren- sen. Í 30 km. langrend vórðu teir bestu: 1. Asser Rørlund, Svøriki 2. Ehro Møntyranta, Finland 3. Jarmund Egge, Noreg ittrottarmadur.