sunnudagur 4. apríl 1965síða 18

þar ætluðu átján þrælahaldsand stæðingar sér að ná á sitt vald vopnabúri í eigu Bandaríkja- stjórnar, — Þennan atburð ber að harma, því að hann eykur á úlguna í Suðurríkjunum og kemur þar með í veg fyrir, að farið verði með bløkkumenn á mannsæmandi hátt. hvort sem þeir eru frjálsir eða í ánauð." Atburður sá, sem sendiherrann talar hér um, var verk John Browns. Og fyrst í stað urðu fáir til að lofa aðgerðir hans. Helgi- glorian um John Brown skapaðist ekki fyrr en búið var að dæma hann og hengja, en þá gat heldur ekkert støðvað frægð hans. Í fyrstu voru yfirleitt allir sam- mála um að fordæma þessa til raun hans til 'ad koma af stað þrælauppreisn í Suðurríkjunum, bæði andstæðingar hans sem þeir, er voru sama sinnis og hann og tøldu þrælahald vera viðurstyggð, sem þyrfti að afnema sem skjót- ast. Þannig reynir t. d. New York Tribune. sem var allfrjálslynt blað, að afgreiða málið með því, að John Brown hafi verið brjálaður, og málgagn þrælahaldsandstæð- inga Liberator kallar hann „æstan mann á villivegum, greinilega vit- skertan, þótt tilgangur hans se góður." John Brown var fæddur um aldamótin 1800 og hafði átt í miklu basli um dagana. Honum hafði gengið illa að hafa ofan af fyrir sér og fjølskyldu sinni, sem var stór og hann stýrði með harðri hendi. Fyrri konu sina missti hann, eftir að hún hafði alið honum sjø børn, og þá var hún búin að vera vitskert í nokk eins og geðveiki ur ár. Það var drægist að John Brown ur øllum áttum (enda bendir allt til þess, að hann hafi sjálfur verið bilað- ur. eins og andstæðingar hans hafa ávallt haldið fram). Bæði móðir hans og móðuramma voru geðveikar síðustu æviár sín, tveir sona hans voru ekki með réttu ráði og þrír systrungar hans voru settir á geðveikrahæli. Innan tveggja ára frá andláti fyrri konunnar kvæntist John Brown aftur. Með síðari konunni eignaðist hann sautján børn á 21 ári. en nokkur þeirra dóu í frum- bernsku. Það var samt álitlegur hópur, sem hann átti eftir, og með hann flakkaði John Brown um landið. frá Ohio til Pennsylv- aniu og þaðan til Massachusetts og síðan til New York. A þessum flækningi fékkst hann við øll møguleg størf, og alltaf gerði hann sér vonir um að komast í ilnir. Hann var heittrúaður og sótti kiykju reglulega, og hann var ákafur andstæðingur þræla halds. sem hann taldi syndsam legt. En honum var ljóst. að pen ingar voru all þeirra hluta sem gera skal, og hann gerði sér støð vonir um, að detta einhvers lukkupottinn og komast til að fjøl- borgið og um ugt staðar í fe sjå yfir nægilegt skyldu sinn! geta leið hrundið í framkvæmd því baráttumáli sínu, að fá þrælahald- id afnumið. Af þessum sókum var hann alltaf tilbúinn til að taka þátt í braski og fjárglæfrum, sem hélt að skila skjót- fengnum gróða. kom, að þetta tókst; hann hagnaðist á sumu myndi Fyrir nann því, sem hann tók sér fyrir hend ur. En þeim hagnaði tapaði hann jafnan um hæl á lóða- og jarða- braski. sem virtist vera líf hans og yndi Fasteignabraskið varð til þess, að varð gjaldþrota og var gerður upp. En hann lét það ekk- en hélt ótrauður á fékk talið ullarfyrir- hann ert á sig få, Hann fram. að láta få allmikla fjárupphæð, sem hann skyldi kaupa fyrir ull i Ohio. Þeir rar hurfu allir í vasa Browns fæki í Connecticut a sig penin sjálfs. en fyrirtækið vildi ekki eanga hart að honum. Brown tókst í nokkur ár að blekkja það með loforðum og afsøkunum, en þegar það rann loks upp fyrir ullarkaupmønnunum, að hann hafði svikið þá. saksóttu þeir hann ekki. heldur leyfðu honum að lýsa sig gjaldþrota á ný gegn lof- orði um. að hann endurgreiddi fed smám saman, ef guð lofaði. Þessi var í stuttu máli ferill Johns Browns, þegar hann flutt- ist til Osawatomie héraðs í Kan- saga og veruleiki AL