hósdagur 30. mars 2000síða 10

19 tíðindablaðið sosialurin Nr. 63 - 30. mars 2000 Danir eru undangongumenn, tá ið talan er um ruskinn- savning. Innsavningin í Danmørk í farnu øld var skipað soleiðis, at ruskmenninir komu út á gøturnar og gjørdu vart við seg við sonevndum skrallum (á føroyskum: Skreljum). Tá ið teir vundu skreljurnar, og tað gelti í í donsku túnunum, vistu fólk, at nú var tíðin komin at fara út í tún við ruskinum. Eftir stuttari tíð vórðu menninir nevndir skraldemænd, tí sovorðin gangur var av skrelj- unum. Upp aftur seinni varð ruskið nevnt skrald. Før- oyingar tóku seinni orðini til sín, og nevndi ruskmenn- inar skrellimenn og ruskið skrell. ips- bili, g at havi avt. ann, ann n í a á tað i at ður. a til síð- ng- ann, á ið ussu »Eg ggju jú, etta eg Her áða tær sjálvum. Hetta er sjálv- støðugt arbeiði«. Skrald-Thom og Ren.ped Sunnanfyri Sjómansheimið halda skrellimennirnir ein lítlan steðg. Meðan teir sløkkja tostan við hvør sín- ari Jolly Cola viðgerða teir samráðingarferðina hjá landsstýrinum í Keyp- mannahavn. Á sín heilt ser- merkta hátt. »Fyrst blivu teir óðir, so blivu teir flóvir«, sigur hitt- inorðaði Ólavur. J »Christiansborg?« tekur Brynjálvur undir »Vit kundu tað sama koyrt teir í skrell, alt landsstýrið sum tað er«. »Verður loysing verða posarnir tómir« leggur Thom uppí. »Livistøðið verður so lágt, at vit fáa einki arbeiði«. Og nú kemur látur í. »Ja, fáa vit fullveldi verð- ur bert ein maður eftir her hjá okkum. Alt verður so skralltómt, og tí verður bara Skrald-Thom eftir«, skýtur Brynjálvur aftur. J Tónin er beinleiðis og vinsamur.J Tá ið vit spyrja hvat vit skulu kalla yrkið hjá teim- um trimum – renovatións- maður, ruskmaður ella skrellimaður, er Brynjálvur kvikur at svara: »Renovati- ónspedagokur!« J »Ren.ped.«, sigur Ólavur og stavar tað fyri okkum. »Akkurát sum cand. mag og cand.ped. Eg havi mangan hugsað um at sett tað í tele- fonbókina, men eg tori ikki. Nei, sig skrellimaður. Ikki renovatiónsarbeiðari. Skrellimaður situr nógv betri«. Lívsins umstøður Tá ið klokkan nærkast eitt rullar IRF-bilurin Roði um- borð á Ternuna, á tremur við húsarhaldsruski úr Klaks- vík. Teir tríggir skrellimenn- irnir skiftast um, at koyra hann til Lorvíkar og hesa vikuna eigur Ólavur tørn. Hálvvaksni sonur Ólav, Martin, situr eisini í stýrhús- inum. Hjá Ólavi vóru tað lívsins umstøður sum gjørdu, at hann bleiv skrellimaður. J »Tað komst av tí, at vit fingu ein son sum er spastik- ari. Eg var sjómaður, men valdi at vera heima. Eg havi ongantíð havt nakran dreym um, at eg skuldi blíva skrellimaður. Eg vaknaði ikki fyrr enn eg kom til ar- beiðis, og tá fann eg út av hvussu gott hetta arbeiði var. Áðrenn hevði eg ongar tankar gjørt mær um, hvussu tað mundi vera at fara í skrell«, sigur Ólavur, sum av lorti ’’ »Tey siga, at eingin er deyður av lorti. Eg livi bókstaviliga av honum« Ólavur Johannesen Brynjálvur, Ólavur og Thom í stýrhúsinum á Roða. Tað kann vera sera vandamikið at arbeiða sum skrellimaður. Tað kemur javnan fyri at brotið glas og knívar verða koyrd í sekkirnar. Hvat merkir skrellimaður? heldur, at størsti fyrimunur- in við arbeiðnum er frælsið og frítíðin: J »Vit fáa fasta løn og royna at arbeiða so skjótt sum til- ber. Tað er gularótin hjá okkum. Tess skjótari vit bera at, tess skjótari fáa vit frí, og so fært tú tíð at røkja tíni frítíðaráhugamál, sigur Ólavur. J Tá klokkan nærkast tvey koyrir Roði inn á brenni- støðini hjá IRF á Hagaleiti, har lastin verður tømd. J »Tað tekur tað mesta av einum degi at fylla bilin, og bert ein minutt at tøma hann aftur«, sigur Ólavur, tá ið teir umleið 700 skrellipos- arnir við eini 15 tonsum av húsarhaldsrusi úr Klaksvík fara skramblandi niður í slokuna. 18 Fl¿gus‡ttm‡la upp‡ 250.000 US$ viÝ MP3-f’lu FyrrverÝandi keyboard- sp¾larin ’ b—lkinum Talking Heads, Jerry Harrison hevur gj¿rt ein ultimativan e- handil fyri kjallarat—nleika- b—lkar, sum droyma um ein fl¿gus‡ttm‡la. Garageband.com eitur nàggi handilin ‡ inter- netinum. Talan er um eina roynd at koma ’ samband viÝ t—nleikab—lkar um allan heim, sum droyma um ein g—Ýan fl¿gus‡ttm‡la. T—n- leikab—lkarnir kunnu sj‡lvir leggja s’na MP3 f’lu inn ‡ heimas’Ýuna. Fyri at gera taÝ heila meira ‡hugavert, verÝur ein b—lkur valdur hv¿nn m‡naÝa, sum f¾r ein fl¿gus‡ttm‡la upp‡ 250.000 US$. TaÝ eru vitjandi ‡ heimas’Ýuni sum, viÝ at atkv¿Ýa, avgerÝa hv¿r vinnur. Fyrsti vinnarin bleiv b—lkurin Boondogs sum er œr Little Rock ’ Arkansas ’ USA. Amerikanska blaÝiÝ Wired sigur fr‡ Jerry Harrison at tey v¾nta at koma at s’ggja n—gvar nàggjar b—lkur, sum koma fr‡ n—gvum fjarskotnum st¿Ýum. Her kann veruliga sigast at f¿royskir b—lkar hava ein g—Ýan m¿guleika. Nr. 3 ¥ h—sdagur ¥ 30. mars 2000 ¥ 74. ‡rgangur Veljarakanning Sm‡t’Ýindi K‡ta horniÝ Mest vitjaðu føroysku heimasíðurnar 1 2 5 Faroese Chat 2 3 11 T’ÝindablaÝiÝ Sosialurin 3 8 9 J—gvan Heinesen 4 4 11 Dimmal¾tting 5 1 4 Magnus S¿rensen 6 7 4 Leitel T’Ýindi 7 5 9 Leitel Chat 8 9 4 NSê 9 Nàggj 0 Kê - Klaksv. êtr—ttarfelag 10 Nàggj 0 B36 Kelda: www.leitel.fo Hesa Síðstu Vikur á vikuna viku listanum Síðunavn Fyri at f‡a Windows 95 at rigga, m‡ ein hava styrkina hj‡ einum P5, 16 MB ram og 1 GB harddisk. Fyri at senda fyrsta mannin ‡ m‡nan, var ein telda nàtt, iÝ hevÝi styrkina hj‡ einum Commodore 64. So okkurt m‡ vera rav ruskandi galiÝ, og taÝ var ikki Apollo. Citat fr‡ internetinum InternetiÝ er sum ein neutron bumba. Ein rœgva av bygnaÝi, men ongi f—lk. Citat fr‡ internetinum Um talan var um eina kunningart¿kniliga koll- velting, er hon av. Kunningart¿knin vann. Diana Lady Dougan ORÐALISTI Orð ið eru nýtt í K.T.Horninum í dag og frammeftir: Evnisyvirlit.......................................... Emneregister Fílaflutningur/fílaveiting.................... Filoverførsel Heimsnet............................................. World Wide Web Heimstaður/heimaøki........................ Domæne Ímynd................................................... Ikon Kervi..................................................... Netværk Kjaksíður............................................. Diskussionsgrupper Leitibúnaður........................................Browser Leitimaskina/Netleitari...................... Søgemaskine Ravtøkni.............................................. Elektronikkur Ritbúnaður.......................................... Software Tíðindasíður........................................ Nyhedsgrupper Tólbúnaður..........................................Hardware Uppstiging........................................... Opgradering Heimas’Ýu umm¾li Vit s’ggjast ’ morgin, vit s’ggjast til f—tb—lt, ella vit s’ggjast ’ skœlanum ’ morgin. NakaÝ soleiÝis eru vit von viÝ at hoyra tey ungu m‡lbera seg, ’ ¿llum f¿rum fyri n¿krum ‡rum s’Ýan. Men soleiÝis er ikki longur. Sj‡lvsagt s’ggjast tey ungu framvegis ’ skœlanum, til f—tb—lt ella onnur st¿Ý har tey eru von at m¿tast. Nœ ‡ d¿gum kunnu vit ’mynda okkum, at tey ungu ’ staÝin siga: Vit hoyrast, eg sendiÝ t¾r eini SMS boÝ, vit pr‡tast viÝ ‡ netinum, ella vit hittast ‡ KT-Deplinum. KT-Depilin er fyrst og fremst t¿kniliga m¿t- ingarh¿liÝ hj‡ teimum ungu, har tey kunnu pr‡ta saman, ella chatta sum taÝ nœ kallast. Ongin ivi er um, at tey ungu ikki s’ggja somu vansar viÝ KT-t¿kniligu menningini, sum tey til- komnu gera taÝ. Eitt nœ halda tey ungu, at taÝ er ’ f’nasta lagi, at m¿tast ‡ internetinum ’ staÝin fyri at vitja hv¿nn annan. TaÝ tykist t— heldur ikki at vera nakar vandi ‡ ferÝ, t’ tey ungu m¿tast og skiljast fysiskt h—ast alt hv¿nn einasta dag. KT-Depilin er bert ein m¿guleiki afturat, at koma ’ samband viÝ hv¿nn annan, og onnur sum ikki eru ‡ sama geografiska ¿ki. So summa sumarum, mugu vit siga, at hetta er einans ein hentleiki, so leingi tey ungu framvegis noyÝast at m¿ta upp ’ skœlanum, til f—tb—lt o.s.fr. Hvussu leingi hetta kemur at halda, t’ internet undirv’sing er viÝ at gera um seg ’ londunum kring okkum. Um vit l’ta at heimas’Ýuni hj‡ KT-Deplinum, iÝ er at finna ‡ sl—Ýini www.skulin.fo, er talan um r’miliga fancy layout um vit skulu nàta nàm—tans orÝ. TaÝ sum KT-Depilin sj‡lvsagt er blivin kendur fyri, er at allir skœla- n¾mingar ’ F¿royum hava fingiÝ eina e-mail adressu gj¿gnum hesa heimas’Ýu. Hetta hevur so viÝf¿rt, at webstaÝiÝ er bliviÝ eitt forum fyri skœlan¾ming- arnar. Eitt sum kanska manglar viÝ hesi heimas’Ýu er, at taÝ ikki beinleiÝis finnst ein tjaks’Ýa, har tey ungu kunnu pr‡ta um meiningar og ‡hugam‡l. Eitt nœ hevÝi veriÝ sera spennandi, um skœlan¾mingarnir hendan vegin kundu sagt s’na hugsan um st¿Ýuna, nœ pr—vt¿kur teirra av ‡lvara eru ’ vanda vegna verkfalliÝ, iÝ l¾rarnir eru farnir ’ gongd viÝ. Hetta kundi eisini veriÝ ein ’bl‡stur til t’Ýindaflutningin, viÝ taÝ at tey ungu ikki alt’Ý vera hoyrd gj¿gnum teir meira konventionella fj¿lmiÝlarnar. Eitt annaÝ sum manglar, er beinleiÝis t’Ýindaflutningur fyri yngri f—lk, eitt nœ innan t¿kni og m¿guliga eisini teirra egnu ‡hugam‡l. Talan kundi veriÝ um undirhald av ymsum slagi, t.d. t—nleikur, ’tr—ttur ella okkurt annaÝ, iÝ hevur teirra ‡huga. Fyri at taka taÝ meira positivu s’Ýuna viÝ, so hevur hendan s’Ýan eina g—Ýa flatu œt ‡ netiÝ, har m¿guligt er hj‡ skœla- n¾mingunum at byrja viÝ KT-Deplinum, og aftan‡ at hava t¿mt postboksina, og gj¿rt dagsins postalu ¿rindi, kunnu tey fara v’Ýari œt ‡ netiÝ. Eitt sum telur upp eftir er, at heimas’Ýan hevur s’na egnu post-skipan, iÝ er eitt gott alternativ til œtlendsku hotmail og betalings post- boksirnar hj‡ F¿roya Tele. Eitt sum telir niÝur er sj‡lvsagt, at s’Ýan alt ov ofta er —virkin. ê skrivandi l¿tu, f¾st ikki samband viÝ heimas’Ýuna, og hetta er ov v‡naligt.ViÝ ¿llum ’ huga, vilja skotsm‡l okkara til www.skulin.fo verÝa: SkrivaÝ: Finn Jensen finn@sosialurin.fo Ummæli av www. skulin.fo: Tøknikkur: **** Stílur/snið: *** Hentleikar: **** Møguleikar: **** Lætt at nýta: *** Skjótleiki: *** Samanlagt: ***(*) TaÝ sum seinastu dagarnar hevur hugtikiÝ n—gv her ‡ landi er, at nœ ber til at atkv¿Ýa um loysing ‡ aln—tini. OK, ikki heilt. Atkv¿Ýan er sj‡lvsagt bert vegleiÝandi, og telur onga- staÝni. Men hvat skulu vit siga til hesa kanningina, er hon ‡l’tandi, og umboÝar hon veruligu meiningina hj‡ f—lkinum? Hetta kann sj‡lvsagt takast upp til viÝgerÝar, og ilt er at siga, um hesin h‡tturin umboÝar nakaÝ sum helst. Men t¿kniliga er hetta ein sera hentur h‡ttur at stinga fingurin ’ j¿rÝina. Vit hava hitt îlavur Christiansen, hagfr¿Ýing, ‡ m‡li, og spurt hann um hvat hann heldur um eina sl’ka kanning. Fyri taÝ fyrsta, gav îlavur okkum r¾tt ’, at ikki ber til beinleiÝis at avv’sa œrslitiÝ av eini sl’kari kanning, men ein rœgva av spurnaÝartekjum kunnu setast viÝ kanningina. Eitt nœ er taÝ veljarin iÝ vendir s¾r til heimas’Ýuna, og til ber at biÝja onnur um at atkv¿Ýa. Vit kunnu eisini ’mynda okkum, at taÝ serliga eru tey yngru, og f—lk sum starvast ‡ skrivstovum, iÝ eru umboÝaÝ ’ hesi kanning. Hetta er eitt av spurnaÝar- tekjunum, iÝ îlavur Christiansen setir viÝv’kj- andi kanningini. îlavur Christiansen v’sti eisini ‡, at fyri mongum ‡rum s’Ýan var ein veljarakanning ’ USA, meÝan Roosewelt var for- seti. Vanligt var t‡, at bert tey r’ku h¿vdu telefon, og t‡ so nevnda veljarakanning varÝ gj¿rd tilvildarliga gj¿gnum telefon, v—ru taÝ bert tey r’ku, iÝ svaraÝu, og hetta viÝf¿rdi, at kanningin var so dyggiliga skeiv. Stutt ‡Ýrenn okkara dead line, v—ru taÝ yvir sjey tœsund f—lk, iÝ h¿vdu atkv¿tt, og st¿Ýan var t‡, at 49% vildu loysa fr‡ Danmarki, 49% v—ru ’m—ti loysing, meÝan 2% ikki vistu um tey vilja hava fullveldi. Um œrslitiÝ er gott ella ikki, hevur K.T.HorniÝ sj‡lvsagt onga meining um, men t¿kniliga er hetta ivaleyst enn eitt boost fyri KT ¿kiÝ sum heild. SkrivaÝ: Finn Jensen finn@sosialurin.fo Ger t’na egnu kanning Til ber nœ at gera eina og hv¿rja kanning ‡ egnari heimas’Ýu. Hetta er eitt sera hent amboÝ ’ vinnuni, og sj‡lvsagt eisini ‡ politiska ¿kinum. ViÝ at venda t¾r til Quick Poll, iÝ finst ‡ www.quickpoll.dk, kann hetta f‡ast ’ lag, og taÝ er heilt —keypis. TaÝ er KT fyrit¿kan LavaSoft Ñ Advanced Internet Solutionsk, iÝ stendur fyri hesum. ATKVØÐIÐ Ja 49% Nei 49% Veit ikki? 2% 7080 atkvøður íalt. Útvega av QuickPoll Aðrar atkvøður Skulu Føroyar loysa frá Danmark?