mikudagur 8. mai 2002síða 3

4 Nr. 86 - 8. mai 2002 Nr. 86 - 8. mai 2002 5 VERKFALLIÐ Áki Bertholdsen – Hetta gongur ikki longur. Nú má løgmaður taka um endan. Henrik Old, løgtingsmað- ur fyri Suðuroynna heitir nú á Anfinn Kallsberg, løg- mann um at loysa verk- fallið, sum leggur ein part av landinum lamnan. Hann sigur, at løgmaður kann heilt einfalt ikki long- ur látast sum onki ímeðan verkfallið hjá Skipara- og Navigatørfelagnum er í ferð við at knúsa allan út- jaðaran í Føroyum, sum hann málber seg. – Løgmaður hevur evstu ábyrgdina av, at samfelagið virkar og tí noyðist hann at lata við seg koma. Henrik Old sigur, at støðan hjá útjaðaranum er farin út um alt mark og tí noyðist løgmaður at taka stig til at fáa ein enda á verkfallinum. – Løgmaður eigur bein- anvegin at heita á semings- fólkini um at kalla part-ar- nar aftur til samráðingar- borðið. Samstundis eigur hann at geva Karsten Han- sen beinleiðis harraboð um at fáa málið loyst, og at tola, at tað kostar nakrar krónur. – Tá ið Lønardeildin og landsstýrismaðurin ikki megna at loysa trupulleik- an, má Løgmaður taka um endan. Nú er tað bara hann, sum kann loysa málið, tað er Løgmaður sjálvur og tað eigur hann at gera. Letur hann framvegis ikki við seg koma, er tað ábyrgdarleyst av honum. Løgtingsmaðurin vísir á, at tað, sum málið snýr seg um, er nakrar túsund krón- ur í løn um mánaðin til nakrar fáar mans. Og hann samstundis, at yvirmenninir við Vaktar- og Bjargingartænastuni og Strandferðsluni, eiga at fáa eina góða løn. – Tað líkist ongum, at tað eru fleiri av manningini á Smyrli, sum fáa hægri løn enn skiparin, men soleiðis er støðan, tí hann fær onga yvirtíð, sama, hvussu nógv hann siglur. – Hetta eru menn, sum hava eina servitan og eina ábyrgd, sum ongin annar í landinum hevur. Yvirmenn- inir á Smyrli hava ábyrgd- ina av fleiri hundrað fólk- um hvønn einasta dag. – Hendir ein vanlukka, er tað endin á einum heilum landsparti. Teir kenna hvønn strong og hvørja íðu á leiðini, og tí eru teir førir fyri at føra fólk trygt um Suðuroyarfjørð, eisini í ringum veðri. Og tað ger teir til serfrøðingar, sum tað ikki eru fleiri av, og sum eru ringir at fáa aftur. – Tað sama ger seg galdandi við teimum, sum sigla við Vaktar- og Bjarg- ingartænastuni. Teir hava eitt arbeiði, sum mangan er ótespuligt og teir skulu viðhvørt leggja til havs í veðri, sum fær øll onnur skip at leita sær í havn. – Tí hevur tað ómetaligan týdning fyri trygdina, at hesir menninir fáa eina løn, sum ger, at teir vilja vera umborð. Varandi loysn Henrik Old sigur, at tað somuleiðis er neyðugt at finna eina varandi loysn. – Tað kann vera, at onkur finnur fragd í at vinna ein sigur á Skipara- og Naviga- tørfelagnum. Men tað loysir bara trupulleikan til næsta ár, tá verður sama skilið aftur. – Tí er tað neyðugt at finna eina varandi loysn og at leggja lønina á eitt støði, sum sømir seg. Tá ið Lønin er komin har upp, kunnu vit tosa um at gera teir til tænastumenn, men tað kann ikki gerast, fyrrenn lønin er komin upp á eitt hóskandi støði fyrst, sigur Henrik Old. Henrik Old sigur, at verkføllini hesi seinastu árini eru størsta afturstigið, sum útjaðarin hevur verið fyri nakrantíð, tað er líka við at vera verri enn krepp- an. – Tosað verður um at fáa fólk at búsetast í útjaðaran- um, men hvør skal búsetast í einum øki, sum liggur avbyrgt fleiri vikur um árið? Hann minnir á, at útjað- arin er tann parturin í landinum, sum framaleiðir ein stóran part av okkara útflutningi. – Nú liggja virkini still og noyðast at brúka tað mesta av árinum at vinna missin innaftur og fólkið gongur hendur í lumma. Tí er hetta eitt verkfall, sum kostar samfelagnum ein hóp av peningi. Vit fingu ikki orðið á Løgmann, áðrenn blaðið fór til prentingar. – Hetta gongur ikki longur. Føst ikki ein endi á verkfallinum nú, fer Henrik Old at taka stig til at seta blokadu í verk ímóti Havnina VERKFALLIÐ Áki Bertholdsen – Tekur løgmaður sær ikki um reiggj nú, mugu stig takast til at leggja Havnina og miðstaðarøkið í Føroy- um lamið. Henrik Old, Løgtings- maður fyri Suðuroynna, sigur at verkfallið kann ikki góðtakast longri. Sum hann vísir á aðra- staðni í blaðnum, heldur hann, at Anfinn Kallsberg er tann einasti, sum nú kann fáa ein skjótan enda á verkfallinum. – At leggja málið fyri tingið tekur fyri tað fyrsta langa tíð, og tað er heldur ikki rætti mátin. Skal tingiå loysa málið tekur tað allan mai mánað, men tað loysir bara trupulleikan til næsta ár. Tí má Løgmaður taka um endan, so at ein varandi loysn fæst. Blokera Havnina Henrik Old sigur, at fæst ikki ein loysn á verkfall- inum nú, verður tað neyð- ugt hjá fólki í útjaðaranum at taka onnur stig, tí hetta kann ikki ganga longri. – Fólk hava stóran ampa av verkfallinum og tað er eitt álvarsligt bakkast fyri vinnuna. Tí verður tað neyðugt at vit fara til verka og vísa, at vit góðtaka ikki støðuna longri. Løgtingsmaðurin sigur, at fæst ikki ein loysn nú, mælir hann til, at tey, sum búgva í útjaðaranum taka seg saman í felag og fara til Havnar at blokera. – Tað verður neyðugt at lamma Føroyar á miðjuni fyri at fáa fólk at skilja álvaran. Tað gongur ikki, at útjaðarin, sum hevur tað mesta av allari framleiðsl- uni, skal bløða í hel ímeðan alt gongur sína vanligu gongd í miðstaðarøkinum. Hann sigur, at um neyð- ugt, fer hann sjálvur at taka stig til eina mótmælisferð til Havnar, endar verkfallið ikki nú. – Eg fari at royna at savna allar góðar kreftir í útjaðranum og at fáa øll til Havnar at blokera. Ein máti kundi verið. at fingið øll fiskiskip og onnur skip at blokara innsiglingina til Havnar og at blokera alla Havnina. Og kanska eisini at byrgja vegin í Kald- baksbotni, ella onkra aðrastaðni, av. – Hetta má fáa ein enda. Nú mugu vágafólk, sand- oyingar og norðoyingar og øll hini í útjaðaranum siga, at nú er nóg mikið. Skal samfelagið fara, er tað betri at alt fer og ikki bara útjaðarin. Nú má løgmaður taka um endan á Karsten og Ellinti Nú skulu Føroyar lammast á miðjuni – Hetta er ein innlig áheitan á Anfinn Kallsberg, Løgmann, um at fáa ein enda á verkfallinum beinanvegin, tí hann er tann einasti, sum kann gera tað, sigur Henrik Old, løgtingsmaður Flaggdagin varð stovnandi aðalfundur hildin í Runavík, har felag varð stovnað, sum skal arbeiða fyri at byggja mentanar- hús í Runavíkar Kommunu MENTANARHÚS Edvard Joensen Runavík: Arbeitt verður við ætlanum um at byggja eitt nýtt mentanarhús í Runavíkar Kommunu. Felag til endamálið varð stovnað flaggdagin. Ætlaninar um at byggja mentanarhús í Runavík eru ikki nýggjar, greiðir ein av nevndarlimunum í nýggja felagnum, Kenneth Rasmussen, frá. Fundurin flaggdagin var í grundini ein fundur til endurstovnan av felagnum »Bygdarhús«, sum varð stovnað í 1975 og virkaði fram til 1982. Runavíkar Kommuna hevur saman við onkrum av teimum, sum vóru virkin í gamla felagnum, skundað undir at fáa reist nýggja felagið. Komandi mentanarhúsið í Runavíkar Kommunu skal vera eitt hús, sum brúkast kann til øll endamál, sigur Kenneth Rasmussen. Tað skal vera til fólk í øllum aldri. Heilt frá smáu børn- unum upp til pensionistarn- ar. – Eitt hús, sum skal brúk- ast og vera livandi, sigur Kennth Rasmussen. Ein arbeiðsbólkur skal setast at fyrireika eina byggiætlan, eins og kostn- aðarmeting skal gerast, sig- ur hann. Enn er einki kon- kret á borðinum í so máta. Gamla felagið eigur pen- ing standandi frá tíðini, tað virkaði. Tann peningurin verður fluttur til endur- stovnaða felagið. Tað er so mikið, at tað ger heilt góð- an mun, sigur Kenneth Rasmussen, og farið kundi helst verið undir at bygt við tí, heldur hann. Kenneth Rasmussen heldur ikki, at tað at byggja eitt mentanarhús í Runavík- ar Kommunu nú, fer at skaða aðrar líknandi ætlanir í Eysturoy. Og í kommun- uni eru eingi møguleikar soleiðis, sigur hann. Tað, sum liggur næst hes- um húsinum, er nýggja kappróðrarneystið Inni á Bakka, men tað er mest sum eitt veitsluhøli burtur- av. Hetta nýggja mentanar- húsið skal kunna brúkast bæði til konsertir og dans, eins og fyrilestrar og barna- ansing. Serliga verður hugsað um ungdómin, sigur Kenneth Rasmussen. Í dag er tað so- leiðis, at fólk koyra til Havnar at dansa, tí einki dansistað er í kommununi. Ætlanin er at fara undir ymisk tiltøk beinanveg, nú felagið er stovnað. Ætlandi verður farið undir at fyri- reika eitthvørt at hava á Skálafjarðarastevnuni í summar. – Men har mugu vit ansa eftir ikki at fara undir nakað, sum onnur longu eru inni á, sigur Kenneth Rasmussen. Hann sigur, at tey fara at royna at fáa vinnuna í Runavík at stuðla hesum húsinum, eins og fók kunnu tekna seg sum lim í felagn- um. Til ber at tekna seg sum einstaklingur, sum familja, eins og tað ber til hjá fyritøkum at tekna seg sum lim í felagnum »Bygd- arhús«. Kenneth Rasmussen hel- dur ikki, at navnið, brúkt verður, er so heppið. Tað er ein leivd frá gomlu tíðini, men nógv vatn er runnið hesi 20 árini, síðan felagið varð niðurlagt. Og Runavík er ikki longur nøkur bygd. So hann heldur, at hósk- andi hevði verið at havt eina navna- búmerkjakapp- ing. Nevndin, sum vald varð á fundinum flaggdagin, er mannað av Kára Thorst- einssyni, Eyðuni Gaardbo, Sólrun Jónson, Hansi Taus- en og Kennethi Rasmussen. Mentanarhús í Runavíkar Kommunu Kenneth Rasmussen, nevndarlimur í felagnum »Bygdarhús«, heldur, at skipast skal fyri eini navna- og búmerkjakapping Mynd: Edvard Joensen Nýggi ferðamanna- báturin, sum AWI Boats í Runavík hevur gjørt til Grønlands, er flotaður og eitur Ketil BÁTASMÍÐ Edvard Joensen Runavík: Ketil er 35 føtur til longdar, innilokaður og hevur tveir motorar, sum geva honum eina ferð upp á umleið 20 míl. Skrokkurin á nýggja bát- inum er tann sami, sum á nýggja AWI Star 35 útróðr- arbátinum »Tvíburðar« sum latin varð í seinastu viku. Ketil er gjørdur til grøn- lendska felagið Nanortalik Tourist Boats, sum skal nýta hann at sigla við ferða- fólki í Suðurgrønlandi. Eis- ini skal báturin brúkast sum læknabátur har uppi, greið- ir Lasse Klein á AWI Boats, frá. Royndartúrin gekk Ketil 23 míl, sum hann fekk frá tveimum Perkins motorum, sum hvør hevu 265 HK. Krvið var, sigur Lasse Klein, at hann skuldi ganga í minsta lagi 19 míl. Kostn- aðurin fyri bátin er knøpp hávtriðja millión krónur. Báturin verður avskipað- ur við farmaskipi til Aal- borg í aðru viku. Haðani verður hann so fluttur, eis- ini við farmaskipi, til Grøn- lands, og er ætlanin, at hann skal verða í Nanorta- lik umleið fyrsta juni. Lasse Klein greiðir frá, at grønlendingar hava rætti- liga víst áhuga fyri bátin- um. Nógvir fyrispurningar eru komnir, men enn er eingin konkret avtala gjørd kortini. Eisini í Føroyum tykist áhugi vera fyri hesum nýggja bátinum, sigur Lasse Klein. Men heldur eingin føroyingur hevur tik- ið nakara endaliga avgerð um at fáa sær ein slíkan. Tað hava teir hinvegin, tá talan er um vanligu útróðr- arbátarnar. Eitt nú eru tríggir AWI Star35 bátar ávegis, umframt at aðrir fyrispurningar eisini eru. Tann stóri marknaðurin hjá AWI Boats seinnu nógvu árini hevur verið i Grønlandi. Fleiri enn 60 bátar hevur smiðjan gjørt til Grønlands, og í løtuni verð- ur ein av teimum stóru, ein AWI 39, bátur gjørdur til Grønlands. Lasse Klein fegnast um, at føroyski marknaðurin nú tykist vera vaknaður aftur, tí har hevur einki lív verið í eini tíggju – tólv ár, sigur hann. Hinvegin er fyritøkan farin at gera umvælingar nú einaferð. Tær hava líkasum ligið á láni, sigur Lasse Klein, tí so nógvir nýbygn- ingar hava verið. Men nú er gjørt av at taka umvæling- arnar fram um nýbygning- arnar, sigur hann Tað arbeiða einir 20 mans hjá AWI Boats, og har er nokk at gera, letur Lasse Klein at. Ketil við bryggju í Runavík Nýggi ferðamannabáturin til Nanortalik, Ketil, lá við bryggju í Runavík í gjár Mynd: Edvard Joensen C M Y K 5 4