leygardagur 14. januar 1967síða 4

Nr. 4 BERGMÁL ml ÆDT MÅLGAGN FYRI SOSIALISTISKT UNGMANNAFELAG Blaðstjóri: Olavur Christiansen CARL MARX TRENT DR menniskjan og 6 teo FYRI KORTUM KOM UT EITT UM KARL MARN. MAC. EISINI BINDUM GEORG R. MÁ KENNA SIN GERA, AT EYSTURLONDUNUM. MARX, Ti rlurnar EIN EIN BETUR SKILUR VIDURSKIFTINI HETTA di BOKAVERK HOVUNDURIN SOSTALISTUR Av Í TRIMUM ER DANIN NÚ Á DØGUM NÓGVAR TEORIUNUM M. A. Í NÝGGJA BÓKAVERKIÐ KANN VERA EIN GÓÐUR BYRJUNNARKUNNLEIKI. TYDNINGURIN, HEVUR HAVT FYRI EFTIR- TIDINA Hesi seinastu hundrað árini Á virkað so nógv av nøkrum einstøkum personi, sum av tysk aranum Marx. ið sjálvur so íðin imoti, ein- støk menniskju skulu fåa åvirk Karl striddis at an å søgunar gongd. Lærdir menn i túsundatali hava fingist vid hugstónir hans- Hvørt einasta ár ir bøkur, sum greida frå ella KARL MARX vita | aran. útleggja ella av-| um henda velduga teikj- Við einum rósverdugum dirvi hava menn nú torað at fara í holt við útgávuna av lívs- søgu Marx's í trimum bindum. | sum saman við at greiða frá lívi og fjakkandi tilveru mans- ins, eisini royna at geva eina »populera« frágreiðing um tær marxistisku hugsjónirnar. Høvundurin, Georg R. Mac hevur heila sítt lív havt sam- band við vinstrasinnað og Marx áhugað víða um í Europa. Hann hevur áður skrivað livs- søguna hjá monnum sum Hit- ler, Picasso Krustjev, og hann var ein av teimum fyrstu, | ið greiddu frá russisku koll- og | veltingini. visa og vraka tær marxistisku | hugsjónirnar. Milliónir av arbeiðarum hava | lisið og roynt at skilt hann, ella hava fingið frágreitt um tankar hansara í teimum mongu út- leggjandi skriftunum ismuna. Her heima hjá okkum kanska ikki so nógv sum aðra- staðni. Men allastaðni hevur marxisman sett sín dám á ar- beidararørslunnar virksemi. Ein triðingur av øllum fólki- num í verðini livir í eini sam- felagsskipan. = hvors leiðandi menn siga seg vera teir, lu føra hugsjónirnar hjá Karl Marx út í lívið. Javnaðarflokk- artir í vesturheiminum hava | Karl Marx sum byrjunnarmann og í teimum nýggju ríkjunum í Asia. Afrika og Latínamerika hava hugsjónir hansara stóran tydning. Grundirnar. til at fáa meira at vita um mannin eru nógvar; eisini hjá teimum. ið eru greið wvir. at hann íkki kann verða ein ófeilbarur pro- fetur fyri framtíð okkara. PERSÓNURIN KARL MARX forlagið »Fremad« givið ungdóminum | Danska hevur nú møguleika til at fáa meira at samansett av hansara ið sku- | Marx er í sær sjálvum ein ógvu |} | »Karl Marx — lív og verk«, soleiðis sum bókin eitur, er ikki | M nakað vísindaligt verk. Tað er) |ein lættlesilig um marx- bók, sum ofta d Karl Marx | | 4. Ójavnaðarteoriin: Rikidøm ið samlast á færri og færri hend ur, meðan arbeiðararnir verða | stóugt fátækari — helst sam- mett lutfalsliga við vaksandi rikidømi kapitalistanna. 5, Armóðsteoriin: Stødan hjá | arbeidarafjøldini innan kapita- vaksandi = stættarmun | | millum teir hægru stættirnar og | teir lægru stættirnar. 6. Katastrofuteoriin: Stórar | Í pr . . + wræ | figgjarkreppur við arbeidsloysi | gera ólag í samfelagið. Til end- |listiska samfelagið førir til ein | stødugt 14. januar 1967 Marx hevur tó ongantíð veruliga greitt frá hesi søgu- uppfatanini til botns, og tað hevur verið almikið tjak um, um søgunnar gongd aleina ella | lutvís verður avgjørd av figgjar ligum broytingum. TÆR MARXISTISKU HUG- SJÓNIRNAR NU Á DØGUM Spyr onkur, um ein kann fåa nyttu av at kanna Marx nú á | døgum, kann vist verda å, at 'tad vóru Marx's hugsjónir, ið | ans gerast vidurskiftini so neyd | Lenin gekk ut frå, og leninska | alt | yvirte | part av ti tjaki, Í | | |g | | men her má havast í fleiri | høvdu | skuldi | uppfatanin fyri av sum er dømt | Mong, havt |tankar at gera, | ávirkað | søguuppfatanini. larslig hjá ti stóru fjøldini, at| tad hendir ein kollvelting. 7. Sosialiseringsteoriin: Hetta | må enda við, at samfelagið | kur framleiðsluamboðini. VIRÐIÐ AV TFORIUM Mac HESUM bók síni ið staðist viðger í hevur hesar teoriur ivaleyst teir av bókini; huga, at teoriunum um. hvat virði hava. Heita eru veikastu partarnir av teimum 7 kravt minst eina eitt nókulunda hald: rott tjak fingist um evnið. 1- uistiska søgu- grundleggjandi matreriz er tann = marxistiska bygningin. Hetta er eisini teoriunum hjá Karl Marx. | tann mest haldargóða, eftir seinni kanningum. ið annars onki vildu| við Marx og hansara eru í dag nógv materialistisku | Hon hevur Tann av tí | sett djúp spor eftir seg í søgu- |ligu eginleikum, harður, upp- | skrivanina, og tad kann eisini | farandi, ógvuliga fast knyttur |Visast dómi um hetta í Dan-| markarsøguni, fyri at visa, oO til sína hugsjónarverð, og sum | samtidis hevur tanka- | | losjuni friggjakvøldid nógvar góðar | hvuss u víða søguuppfatan Karl| i | personligar eginleikar. | 'rX's hevur breitt „SÉg- T.d. | Hann var ein strangur læru-| hevur tann radikali danski | | meistari. Hann kundi leggja á | søgufrødingurin Erik Arup il Í teir. ið skuldu føra hugsjónir | | Danmarks Sø: gu sini kannað Í hansara út í lívið. men íkkiltær fíggjarliga grundirnar til gingu nóg greitt inn fyri teim- | hendingarne ir i Danmark fram | nøkrum av sinum gomlu vinum | teimum sum uttan | og str íðsmonnum, | náði vórðu offraðir, tá teir ikki | vildu gera sum meistarin segði. | Tað harða lyndið hjá ac, men Mac dent á at vísa aðrar leggur siðir av á | lyndi meistarans, og tær finnast. | ein spennandi hátt greiður frå | søguni um ein ungan tyskara, sum frå at vera ein borgarligur radikalur broytir stødu til gerast sosialistur, og sum i ein- um lívi i útlegd ger eina mongd av teorium. sum fáa veraldar- søguliga ávirkan. Fråsøgnin um persónin Karl | liga spennandi soga, og í hesi bók er ein ógvuliga umfatandi | jog gjølla frágreiðing um Marx. Mac hevur nýtt nógv tað um- fatandi brævaskifti, sum Marx hevði við ymsar menn, og frå hesum fæst nógv at vita um persónin Marx. Men ikki altíð á ein »behagiligan« hátt. Marx kundi stundum vera heilt frá sær sjálvum. Tað eru brøv, sum fáa hårini at reisast á teimum trúgvandi. skelk á tey. ið høvdu hann verið ófeilbaran. hildið Mac hevur givið okkum eina | mynd av Marx. sum stendur í | javnvág. Myndin persón- og loypa | av Marx er| | TÆR MARXISTISKU HUG- | SJONIRNAR OG TEORIURNAR al | enn tær | Meira týdningarmiklar | persónurin Marx eru tó | marxistisku hugsjónirnar, sum |tad eisini verður greitt frå, sam tíðir sum greitt verður frá lívs- | søguni. Mac setur tann marx- | istiska tankabygningin upp í 7 høvudspørtum. Tann materialistiska søgu- uppfatanin: Figgjarligir faktor- ar avgera søgunnar gongd. 2. Læran um meirvirdi: Kapi |talurin keypur arbeiðsmegina. | men geldur ikki alt virði henn- lara aftur. Restin (meirvirðið) fer í |lumman hjá kapitalistinum. |sum hansara fortjenasta, veksur til ein kapital. 3. Konsentratiónsteoriin: Un- | dir trýstinum av tí fríu kapp- |ini støðugt á teimum smærru og miðalstóru. Stórdriftin sigrar | allastaðni Marx kemur til sjóndar í bókini hjá | eisini | og | ingini vinna tey størru virksem- |: | Nýmótans fiskavirki vid kuldagoymslum lum. Harðastur varð hann móti | til 1624. Í dag er ávirkanin av fíggji irligu faktoru- num á samfelagsútviklingin van liga góðkend. | sjálvur gjørdi tær, | vidurskiftum jer ein | bók, | tann | konkretir marxisman hevur stóran týdn- ing og åvirkan nú á døgum. |Men um tað hóskar at byggja eitt samfelag, eftir hugsjón- Marx's soleiðis sum hann undir okkara á okkara tíð, spurningur. út jum og ein annar á døgum men skal g út eftir viður- á døgum í hann eisini vera teimum kann- sum sosialvísund við kemur fram Kunnleikin til Marx kann vera ein góður byrjunnarkunn- leiki at hava. men tað vildi ver ið bæði ópraktiskt og ómarx- istiskt at hildið. at tað í verk- um Karl! Marx's kunnu finnast leiðbeiningar um. hvat skal gerast her og har. sosialistur nú sin Marx, Fin må kenna hann skiftunum framtíðini. må áhugaður fyri ingarúrslitum, in við og til. eggj: 1 Seg nú og so Nyggja nevnd SUs var í 25. neyndin Ársaðalfundur no- vember. Nýggja sær soleiðis út: Ernst Hansen. formaður Villi Hansen, næstformaður Heri Smith, skrivari Ólavur Christiansen, blað- stjóri Herman Jacobsen, kassa- meistari. Adressan hjá felagnum er: Ungmannafelag Tórshavn Sostalistiskt box 76 EL EA = Haldið Sosialin! pf Skála skipasmiðja & handilsvirki SKÅLA Telefon Runavik 7260 Stálskipasmíð Sle pistød Skipasmiðja Mekaniskur verkstaður Flektriskar installatiónir Skipsútgerð Fiskaútflutningur Sildaútflutningur Frystivirki Matvorubúð Klædnabúð Kol