mikudagur 15. mai 2002síða 3

4 Nr. 90 - 15. mai 2002 Nr. 90 - 15. mai 2002 5 Ferðafólk, sum skulu uttanlands við flog- fari, hava ofta eingi samleikaprógv uppi á sær, tá innskrivað verður á flogvøllin- um. Hetta kann gera, at tey fáa trupulleikar av at sleppa umborð, eins og tað kann seinka fráferðini hjá flogfarinum óneyðugt FLOGFERÐSLA Edvard Joensen Flogvøllurin: Ferðafólk, sum ferðast við flogfari, skulu hava eitthvørt skjal, sum vísir, hvørji tey eru, áðrenn tey koma til inn- skrivingardiskin á flogvøll- inum. Hava tey ikki tað, kann tað gera, at tey í ringasta føri ikki sleppa við flogfarinum. Hesar reglur eru settar í gildi av ríkisløgregluni, sum síðani hevur álagt Statens Luftfartsvæsen at umsita tær. Statens Luft- fartsvæsen hevur síðan aftur álagt flogfeløgunum, sum flúgva um danskar flogvallir, eisini Vágar, at syrgja fyri, at hesar reglur verða hildnar, verður sagt av kunningarskrivstovuni hjá Maersk Air í Kastrup. Tað kemur javnan fyri, siga tey, sum checka inn á flogvøllinum í Vágum, at fólk koma til diskin og eingi skjøl hava við sær annað enn ferðaseðilin. Tað er ov lítið, tí flogfeløgini krevja at vita, hvør tað er, sum ferðast við flogførun- um, og ikki bara, hvør stendur á ferðaseðlinum. Hetta eru krøv, sum fe- løgini hava sett eftir hend- ingarnar í USA tann 11. september í fjør. Tað vanliga er, at tann, sum avgreiðir feðrafólkini, krevur at síggja eitt pass. Tó kann eisini annað samleikaprógv við mynd brúkast. Eitt nú eitt koyri- kort. Men mest nærliggjandi er hjá starvsfókunum at biða um passið, tí væntað verður, at fólk, sum ferðast millum lond, hava pass við sær. Men soleiðis er verri enn so altíð, tá fólk fara úr Vágum, verður sagt av Flogfelag Føroya, sum av- greiðir nógv ferðafólk í Vágum. Fólk, sum ferðast um flogvøllin, fara fyri ein stóran part til Danmarkar, hóast sjálvandi nógv fara víðari. Teimum, sum fara víðari úr Danmark, er eing- in trupulleiki við.Tey vita, at tey skulu hava pass við sær. Men tey, sum bara skulu til Danmarkar, gloyma alt ov ofta at hava pass uppi á sær, tá ferðast verður. Grundin er væl saktans tann, siga tey á flogfelag- num, at ikki er lógarkrav at hava pass við til Dan- markar. Men um so var, at tey í staðin høvdu eitthvørt annað, sum vísti, hvørji tey vóru, hevði tað hjálpt munandi, verður sagt. Serliga er tað, tá ferðast verður við børnum, at trupulleikar kunnu stinga seg upp. Eingi samleika- skjøl eru, sum vísa, hvørji børnini eru, uttan so, at tey standa í passinum hjá foreldrunum. Á einum koyrikorti er til dømis einki, sum sigur, at tú eigur børn. Eisini er tað ein trupul- leiki, tá børn ferðast einsa- møll ella saman við øðrum enn foreldrunum, at tá er einki pass heldur, sum vísir, hvørji tey eru. Mette Christensen á kunningarstovuni hjá Maersk Air í Kastrup sigur við Sosialin, at tey hava eisini havt ávísar trupul- leikar í Kastrup, men at fólk nú eru farin at vera meira ansin í so máta. Fólk hava so at siga altíð eitt- hvørt samleikaskjal við sær. Vanliga er tað passið. Hon heldur ikki, at serligir trupulleikar eru av føroy- ingum, sum ferðast um flogvøllin í Kastrup. Ikki nakað, tey hava lagt merki til í hvussu er, sigur hon. Men á flogvøllinum í Vágum kemur enn fyri, siga starvsfók á Flogfelag- num, at tey noyðast at biða fók fara at finna samleika- prógvini fram. Og tað tekur tíð, tá tey skulu at ringja og senda telefaks og hvat nú kann verða burturúr. Tað seinkar avgreiðlsuni, og kann hava við sær, at flogfarið eisini verður seinkað við fráferð. Eru so ferðafólk ímillum, sum skulu ferðast víðari av øðrum flogvallum, kann slík seinking hava óhepnur fylgjur við sær. Og øllum hesum kann sleppast undan, um fólk bara hava tey skjøl, sum kravd eru, uppi á sær, tá tey ferðast. Trupulleikar við flogferðafólki Tað er ein óheppin leki onkunstaðni, sum hevur verið orsøk til, at málið um radarsamskiftisstøðin a á Eiði er komið fram, verður sagt av Uttanlandsdeildini hjá Løgmansskriv- stovuni. Lekin er ikki komin úr Tinganesi, leggur Løgmansskriv- stovan dent á SAMSKIFTI Edvard Joensen Eiði: Tað er óheppið, at málið um radarsamskiftis- støðina á Eiði er komið út, tí tað er mál, sum viðgjørt verður í trúnaði, sigur Sig- mundurur Isfeld, fulltrúi á Uttanlandsdeilsini á Løg- mansskrivstovuni. Hann sigur, at málið er komið til Løgmansskriv- stovuna í trúnaði, og verður viðgjørt har í trúnaði. Eingin hevur fingið nakað útflýggjað haðani uttan Uttanlandsnevndin hjá Løgtinginum, so tey duga ikki at siga, hvaðani før- oyskir fjølmiðlar hava fing- ið innlit í málið. Sosialurin bað um innlit í málið, men fekk at vita, at tað bar ikki til. Ein nátúrligur partur í málinum átti at verið Eiðis Kommuna, har ætlanin er at leggja umrøddu radarsam- skiftisstøðina. Men Eiðis Kommuna hevur bara frætt um ætlan- inar gjøgnum fjølmiðlar- nar, sigur Tordur Niclasen, borgarstjóri á Eiði. Hann sigur, at tá komm- unan frætti um ætlanina í fjør, varð sent eitt skriv til avvarðandi myndugleikar við fyrispurningi um málið. Endamálið hjá Eiðis Kommunu við tí skrivinum var at tryggja sær, at ein slík støð ikki varð til ampa fyri fólkið í kommununi. Hugsað varð millum annað um trygd og umhvørvið. Svarið, Eiðis Kommuna fekk, sigur Tordur Nicla- sen, var, at har var einki at óttast. Síðan er tað hent, at eitt skjal frá 1997 er almanna- kunngjørt í Útvarpinum, har danska Verjumálaráðið tosar um møgulig um- hvørvisárin av at seta an- tennur til radarstøðina upp við loranstøðina á Eiði. Nevnt verður millum annað, um dálkingarvanda í drekkivatninum á Eiði, um antennur verða settar upp við Eiðisvatn við møgulig- ari kopardálkin, sum kann renna í vatnið. Tann staðkendi undrast á hetta, tí drekkivatn á Eiði kemur als einki úr Eiðis- vatni. Heldur ikki skuldi nakar sum helst møguleiki verið fyri, at antennur, sum settar verða upp við loran- støðina, lata nakað frárensl í Eiðisvatn. Eiði fær drekkivatn úr keldum, sum liggja rætti- liga væl hægri enn økið, har loranstøðin stendur. Tað verður leitt í rørum í aftur- latnan vatnbrunn, so tann vandin átti ikki at verið til staðar. Um antennurnar verða settar upp við loranstøðina, skuldi møguligt frárensl farið beinleiðis til havs norðanfyri, heldur en at renna í Eiðisvatn, sum ligg- ur sunnanfyri. Tí millum loranstøðina og Eiðisvatn er ryggur, sum frárenslið skal renna uppum, um tað skal í Vatnið. Og vatn plag- ar vanliga at renna undan brekkuni. Sigmundur Isfeld, fulltrúi á Løgmansskrivstovuni, sigur, at tey hava viðgjørt tey umhvørvisárin, sum kunnu standast av hesum antennunum. Árinið verður býtt í tríggjar partar, sigur hann, og eru teir útsjónd, kopar- dáling í jørðini og geisling. Hann sigur, at útsjóndin er tað, sum fer at ávirka allarminst, tí talan er um einar tríggjar mastrar, sum bróta sera lítið av frá teim- um, sum framman undan eru á loranstøðini. Og tær eru í hvussu er allar nógv minni og lægri, enn tann stóra loranmasturin, sum stendur á økinum. Kopardálking í jørðini er so minimal, sum hon kann vera, og serførðingar meta ongan sum helst vanda at standast av hesum møgu- leika. Triði møguleikin kann vera geisling. Men sambært Fjarskiftiseftirlitinum, eru frekvensirnir so smáir, at tann vandin heldur ikki er reellur, sigur Sigmundur Isfeld, sum vísir á, at allir møguleikar hava verið væl viðgjørdir. Óheppin leki Ferðafólk, sum ferðast um flogvøllin i Vágum, møta alt ov ofta upp við innskrivingardiskin við ongum samleikaprógvi, sum greitt kann vísa á, at tann, sum feðrast, er tann sami, sum stendur á ferðaseðlinum. Ein góður máti at sleppa undan trupulleikum á feðrini, er altíð at hava passið hjá sær, Eisini um bara verður farið til Danmarkar. Ferðamaðurin á myndini hevur pass við sær Mynd: Edvard Joensen Síðan 1959 hevur loranstøð verið á Eiði, og er nú ætlanin at leggja eina radarsamskiftisstøð afturat á økið Mynd: Edvard Joensen POLITIKKUR Heri á Rógvi Gamla Apotek: Samráð- ingarnar um eina sam- gongu millum Fólkaflokk- in, Tjóðveldisflokkin, Sjálv- stýrisflokkin og Javnaðar- flokkin hildu á í samfullar tríggjar dagar. Úrslitið gjørdist tó framvegis, at samráðingarnar slitnaðu mánakvøldið, tí ikki bar til at semjast um yvirtøkur. Samráðingarnar gingu illa mánadagin. Fundirnar vardu ongantíð meira enn ein góðan tíma, so máttu umboðini fyri flokkarnar út at svala sær og dúgliga varð prátað við baklandið. Stev- ið hevði partar av viku- skiftinum verið gott, og okkurt var eisini komið niður á pappír. Tað lá tó allatíðina í luftini, at yvir- tøkur, sjálvstýri og blokkur vóru torfør mál at finna semju um á fundunum á Gamla Apoteki. Aðalstjórnin Hóast samráðingarnar vóru millum fýra flokkar við fólkafloks løgmanni sum samráðingarleiðara, so vóru samráðingar mest álíkar einum dysti millum Tjóðveldisflokkin og Javn- aðarflokkin. Hesir báðir flokkar standa eftir øllum at døma langt frá hvørjum øðrum í sjálvstýris/full- veldisspurninginum, og tað merkti eisini samráðingar. Høgni Hoydal, formaður Tjóðveldisfloksins, sum saman við fyri tað mesta Heina O. Heinesen sat við samráðingarborðið fyri Tjóðveldisflokkin, sigur, at teir á fundi við aðalstjórn- ina í Tjóðveldisflokkinum mánadagin fingu at vita, hvørja leið, ið stjørnin helst vildi sæð, at flokkurin gekk í samráðingunum. – At blokkur skuldi standa í stað var tað long- sta, ið vit vildu strekkja okkum í samráðingunum, men vit strektu okkum faktiskt enn longur, so eg eri sera skuffaður av og keddur um, at tað ikki skul- di vera nøkur loysn at finna, sigur Høgni Hoydal. Hann hevði vónað, at tað bar til at finna eina breiða samgongu, men tað skuldi vísa seg at gerast trupult. Hann heldur støðan hjá Javnaðarflokkinum vera løgna, tí hesin flokkurin eitt nú hevur ført fram, hvussu týdningarmikið tað er at fáa yvirtikið rættarskipanina. Yvirtøkur – Tað gjørdist skjótt soleið- is, at vit komu at sita rætti- liga nógv uttanfyri í sam- ráðingunum, segði Høgni Hoydal stutta tíð eftir, at tað gjørdist alment kent, at samráðingarnar vóru slit- naðar. Jóannes Eidesgaard harmaðist saman við hinum floksformonnunum í teim- um fýra flokkunum um, at samráðingarnar ikki góvu nakað úrslit annað enn slit- ið. – Hendan samgongan hevði kunnað gjørt nógv. Fólkaflokkurin, Javnaðar- flokkurin og Sjálvstýris- flokkurin virkaðu rættiliga samdir, men tað gekk ikki so væl at semjast við Tjóð- veldisflokkinum, segði Jóannes Eidesgaard um níggju tíðina mánakvøldið. Tað var altso ivamálið um yvirtøkur og Javnaðar- flokkurin og Tjóðveldis- flokkurin, sum gjørdu enda á hesum samgongumøgu- leikanum. Semja var um yvirtøkur- nar á einari røð av smærri málum, men tað rakk ikki til, tá tað snúði seg um størri og tyngri mál. Høgni Hoydal, sigur, at talan var ikki um so nógv mál, ið tað varð sagt, men heldur um smærri mál, ið vórðu skild sundur. – Hetta vóru mál, ið kost- aðu um 25 mió, og hetta eru mál, ið høvdu kunnað verða yvirtikin eftir stuttari tíð og umsitingarliga lætt at fáa frá hondini. Hetta var nakað, ið sitandi samgonga ikki fekk gjørt í seinasta samgonguskeiðið, sigur Høgni Hoydal. At taka eina avgerð Um níggju tíðina greiddi løgmaður frá, at samráð- ingar vóru slitnaðar, og hann segði seg harmast tað nógv, at tað ikki bar til at skipa samgongu millum hesar fýra flokkar. Hann segði tá, at um ein tíma ella so, hevði hann gjørt av, hvørji loysn av fýra møguligum, ið hann kundi velja. Henda avgerðin kom tó ikki fyrr enn sjey tímar seinni. Hann valdi at royna Sambandsflokkin saman við Sjálvstýrisflokkinum og Javnaðarflokkin. Tað tók sína tíð at fáa hetta upp á pláss, tí fólk skuldu koma oman á apotekið, og vitast skuldi, um hetta var nakað, ið partarnir vildu royna. Gjørt varð av at royna, og ein nýggja breið samgongu verður roynd. Breiða skrædlið Teir fyrstu tímarnar av týsdegnum sat Sam- bandsflokkurin við sam- ráðingarborðið fyri at vita, um roynd skuldi gerast at skipa samgongu við Javnaðarflokkinum, Sjálvstýrisflokkinum og Fólkaflokkinum. Mynd: Eirikur Lindenskov Hóast tað varð til nógv fundarvirksemi og nógv- ar túrar í trappununum, so gjørdist úrslitið slit í breiðu samgongusam- ráðingunum við sitandi samgongu og Javnaðar- flokkinum. Mynd: Finnur Justinussen Tað riggaði ikki at skipa eina sam- gongu millum samgonguna og Javnað- arflokkin. Sjálvstýrismál gjørdist ov trupul at semjast um. Nú verður onnur breið loysn roynd LEMBING Áki Bertholdsen Hvalba: Nú er lembingin farin at halla og nú ganga øll tey runt landið, sum fá- ast við seyð og meta um, hvussu gekst. Og ikki skerst burtur, at hjá Dan Thomsen í Hvalba, hevur lembingin í ár verið nakað heilt serligt, tí hetta var árið, tá ið ein ær hjá honum lembdi heili fýra lomb. Tað var nú um vikuskift- ið, at ein fýra ára gomul ær hjá honum lembdi fýra lomb, trý gimburlomb og eitt veðurlamb. Trý lomb eru hvít og tað eina er skørvut. – Lombini eru smá, men tey eru lívlig og tey trívast væl, sigur Dan. Hann sigur, at ærin stend- ur á góðum beiti og hon hevur fingið eitt sindur av kraftfóðuri afturat so hon hevur nóg mikið at geva og enn gongur hon við øllum fýra lombunum og tað klár- ar hon væl. Hann sigur, at talan er um eina hagaær, sum plagar at koma í bøin um veturin. Hon hevur fingið tað sama sum allar hinar, hoyggj um várarnar og eitt sindur av kraftfóðuri afturat og hon er í góðum standi. Ærin hevur verið sera góð, men hini árini hevur hon bara havt eitt lamb. Ærin, sum hendan er undan, fekk heldur ongan- tíð meiri enn eitt lamb. Lombini undan henni hava verið stak góð, men tað er yvirhøvur at lombini úr Heimarparti í Prestfjalli, har ærin gongur, eru stak góð, tí tey vigað vanliga yvir 30 pund og onkuntíð upp ímóti 40 pundum. Annars heldur Dan, at lembingin í ár hevur gingið gott og tað eru heldur færri tvílembur í ár, enn tað van- ligt. Sostatt vita vit um tvær ær í ær, sum hava lembt fýra lomb og har øll lomb- ini liva og tað mann vera ómetaliga sjáldsamt. Tann fyrra ærin var eisini í Suðuroy, tað var Jósvein Petersen í Hovi, sum átti hana. Sjáldsamt Á Djóralæknatænastuni verður sagt, at tað er rætti- liga sjáldsamt, at ær lemba fýra lomb, og at øll lombini liva- í hvussu so er í Føroy- um – Aðrastaðni er tað ikki so óvanligt, men okkara seyður er meiri uppruna- seyður og hann fær ikki so nógv lomb. Djóralæknin sigur, at hvussu nógv lomb ein ær fær, veldst ikki bara um slagið. –Tað veldst í stóran mun um, hvat hon fær av fóðuri. Verður kraftfóður givið í brundtíðini, ella beint fram- manundan brundtíðini, hevur tað stóran týdning fyri, hvussu nógv lomb ein ær fær. – Hinvegin vísir tað seg ikki at gera so stóran mun at geva nógv kraftfóður alt árið. Men verður meiri giv- ið uppundir brundtíðina og einar tvær, tríggjar vikur, hevur tað stóran týdning. Á enskum málið verður hetta nevnt »flushing«. Hann sigur, at nógv geva ærnum kraftfóður beint undan brundtíðini fyri at fáa tvílembur, serliga trað- armenn. – Men at ær lemba fýra lomb er ikki vanligt, men í slíkum førum verður ofta neyðugt at geva afturat, tí ein ær hevur bara tvær boppur, so tað verður ein kampur ímilum lombini at sleppa framat júðrinum. Djóralæknin leggur afturat, at hinvegin tykist tað eisini sum um at ær, ið fáa nógv kraftfóður, eru í størri vanda fyri at fáa mjólkarfepur og júður- bruna. Júðurbruna fáa kan- ska serliga tær ær, ið hava ov nógva mjólk til lambið, tær hava. Annars verður mangan sagt, at ær, sum eru í ov góðum standi, ofta hava trupulleikar av at lemba, tí burðarnir verða ov stórir. Men tað haldur djóra- læknin ikki, at hald er í. – Eg haldi ikki at støddin á burðinum er tengdur at, hvat ærin fær av fóðuri, tí tað passar seg sjálvt. Men hinvegin kunnu ær verða so feitar, at tær fáa trupulleik- ar at lemba, bara av teirri orsøkini, sigur djóralæknin. Ær lembt fýra lomb Ærin roynir at sleppa sær undan við teimum fýra lombunum stetlandi aftaná. Enn klárar hon at hava øll fýra lombini, tí hon hevur nóg mikið at geva. C M Y K 5 4