fríggjadagur 31. mars 2000síða 7

13 tíðindablaðið sosialurin Nr. 64 - 30. mars 2000 12 tíðindablaðið sosialurin Nr. 64 - 31. mars 2000 MAGNUS GUNNARSSON Tá Hyundai Atos kom á marknaðin í 1998, var bilurin so øðrvísi í útsjónd, at fólk vendu sær eftir hon- um. Hóast støddina var hes- in óvanligi bilur rúmligur innan og góður at koyra, tað sama er galdandi fyri hend- an nýggja Atos Prime. Modellið er broytt, og bilurin er vorðin lægri og serliga aftan sæst størsti munurin í útsjóndini. Innan er hann smartari og meira gjøgnumhugsaður enn tann fyri, eisini hvat tilfarinum í kabinuni viðvíkur. Kabinan er trygg Hyundai bilverksmiðjan mennir allatíðina trygdina í øllum modellunum, soleiðis er eisini við Atos Prime. Kabinan er uppbygd sera trygg, við stálrammum sum væl tola ein stoyt á tey útsettu støðini, samstundis sum motorurin ikki verður trýstur inn í bilin við ein samanstoyt. Av útgerð kunnu vit nevna t.d. servostýring, ABS bremsur, sentrallás, el- rútar framman, dupult air- bag, nakkapútur ið kunnu stillast framman og aftan. 3 ára ella 100.000 km. verksmiðjugaranti og 6 ára garanti móti gjøgnumtering. Motorurin er 1000 ccm 4 syl. við 12 ventilum og 55 hk og bilurin kostar kr. 98.750,- hjá Nordbil við Oyggjarvegin. Kelda: Hyundai Bil Import A/S Mazda umhugsar at fram- leiða bilar á einari Ford bilverksmiðju í Europa. Tann høgi yen kursurin er ein stórur trupulleiki, tá Mazda útflytur bilarnar úr Japan. Ongin avgerð er tó tikin enn, sigur forstjórin í Mazda, Mark Fields, ið er amerikanari. Kelda: Motor Magasinet Nú BMW hevur selt Rover til Achemy Partners í Onglandi, eini fyritøku sum onki hevur við bilar at gera, verður ein Rover 75 stationvognur royndarkoyrdur, og kemur á marknaðin um stutta tíð. Hesin stationvognurin, ið verður framleiddur í út at koyra Mitsubishi bilverksmiðjan í Japan hevur sølu og sam- arbeiðsavtalu við Merce- des, og framleiðir Mitsu- bishi Carisma og Volvo S40 á somu verksmiðju. Mennir GDI teknologi saman við Peugeot. Sam- arbeiða um plattformar við Dodge. Keypir motorar frá Opel og Mercedes. Selur motorar til Mercedes og Peugeot, gearkassar til Fiat, og loyvir til Proton. Kelda: Bilen Motor & Sport Mitsubishi samarbeiðir við nógvar General Motors for- keypsrætt til Fiat Fiat og GM hava gjørt samarbeiðsavtalu um teirra bilar, í tveimum av heims- ins størstu bilmarknaðum, Latínamerika og Europa. GM hevur keypt 20% av partabrøvunum í Fiat, eins og Fiat hevur keypt 5,1% í GM. Eisini hevur GM for- keypsrætt til tey eftirver- andi 80% í Fiat. Kelda: Motor Magasinet Mazda møguliga at framleiða bilar í Europa Picasso er komin til landið Bilasølan hjá Ivan Johansen hevur fingið tann nýggja Citroën Xsara Picasso. Bilurin hevur ikki so lítið við listarmannin at gera, tí Picasso familjan hevur samarbeitt við Citroën um Xsara Picasso, men hetta hoyra við meira um tá vit ummæla bilin í „Út at koyra“ fríggjadagin 7. apríl. Rover 75 stationvognur Oxford í Onglandi, verður nakað longri enn persónbilurin, men aksulfrástøðan varður tann sama. Næsta ár fær Rover 75 ein nýggjan V6 motor við 3300 ccm. Kelda FDM / Motor og Motor Magasinet Hyundai við nýggjum Atos Prime Píkaandstø›ingurin Magnus Gunnarsson Sí›an píkadekkini komu á markna›in, hevur veri › nógv skriving í blø›unum, bæ›i fyri og ímóti hesum dekkum. Rættuligt rok vi› nógvari skriving um píkar og trygd tók seg upp í sjeyti- árunum, tá ein landsst‡ris- ma›ur leg›i uppskot fram um at banna píkadekkunum. Úrsliti› av hesum var›, at lóg bleiv sett í gildi um, at persónbilar skuldu hava píkadekk á øllum f‡ra hjólunum, lastbilar og buss- ar kundu tó hava píkar aftan ella framman. T‡skarar banna›u píkadekkum Ta› er ikki bara her hjá okk- um, at kjak hevur veri› um píkadekkini, sum slíta vegirnar og dálka umhvørv- i›. Okkurt land áleg›i teim- um, sum koyrdu vi› píkum eitt avgjald, onnur kravdu at eitt skelti var sett á bilar vi› píkum, har ta› stó› á, at teir ikki høvdu loyvi at koyra meira enn t.d. 80 km/t. Tá- verandi Vesturt‡skland setti albann ímóti at koyra vi› píkum, og ta› gjørdi at nú mátti eitt alternativ finnast. Hetta setti gongd í menn- ingina av lamelldekkunum, sum vístu seg at vera sera gó› í kava, frosti og ísi. Lamelldekkini vóru ein sonn kolvelting innan vetrardekk, bæ›i gummi- blandingin og ta› at puntar- nir í dekkmynstrinum eru skornir sundur í smáar lamellir. Píkaandstø›ingurin Petur Hermansen Ein sum hevur brúkt nógva orku at arbeitt ímóti píka- dekkum, er Petur Herman- sen í Havn, og má hann met- ast sum píkaandstø›ingurin burturav. Hann hevur í mong ár vi› jøvnum mill- umrúmum gjørt vart vi› seg í blø›unum, har hann hevur skriva› um píkar og um- hvørvisdálking av píkunum. Sum søluma›ur hjá P.M. heilsøluni, koyrir Petur nógv um alt landi›, og skuldi hann tískil kent alt til vetrarkoyring. Vit seta Peturi nakrar spurningar hesum vi›víkj- andi: Hvat var ta› sum av fyr- stantí› fekk teg at fara í herna› ímóti píkadekku- num? – Alt byrja›i vi› at eg al- tí› hev›i eitt gott bileyga, ta› vil siga, at síggja um ein bilur var vakur, og hvussu hann kundi gerast vakrari, uttan at hann bleiv alt ov pynta›ur. –Ta› sum vit havnar- dreingir kalla›u ein bygda- bilur vi› nógvum strikum og ljósum. –Vetrarnir blivu ein sonn marra fyri tann, sum átti ein penan bil, tú var noyddur at vaska einar tvær fer›ir um dagin, og ta› gjørdi eg eis- ini. At enda bleiv ta› ovmik- i› vi› øllum svansinum, og eg kundi ikki síggja nakra meining í at n‡ta píkar bert til einar 10 til 20 dagar um ári›, serliga í Havn, sum av píkunum er skitnasti b‡ur í Europa. Fólk ver›a sjúk av asfaltsdusti Vóru lamelldekkini komin tá? – Eg eri ikki vísur í um lamelldekkini vóru til tá, men eg n‡tti sjálvur grov- myn stra›i kavadekk, seinni fekk eg mær lamell- dekk. Ein tann størsta grundin til at eg ikki kundi gó›taka píkarnar, var at eg sjálvur tá koyrdi vi› stórum lastbili á Oyggjarvegnum, hvønn dag og brúkti ongan- tí› píkar. Sí›an kom so nógv anna›, til dømis hvussu nógv asfalt ein bilur loysur (ein persónbilur hevur 400 píkar, og loysur í Føroyum 80 til 100 gram av asfalti pr. kilometur) - Asfalti› kostar um 20 milliónir árliga, vegna pík- arnar - Avfeittinginarevni 10 faldast vetarhálvári › - Salti› økir rustin á bilu- num vi› 20% vetrarhálvári › - Fólk gerast lungnasjúk, fáa alergi, astma og bronkie sjúkur av asfaltdustinum - Alt hetta kostar sam- felagnum millum 30 og 50 milliónir um ári › Reint umhvørvi –koyri› uttan píkar Hev›i ta› ikki veri› trygg- ari, um allir bilar brúktu píkadekk, tá hugsa ver›ur um hvussu hált ta› mangan er, og allar brekkurnar vit hava? – Tá hugsa ver›ur um tryggleikan, er ta› at siga, at um ísur er á vegnum, er trygt at koyra vi› píkum 20 til 30 dagar um ári›. Vi › ø›rum or›um, kanst tú koyra 180 dagar um ári› vi› píkum, av hesum eru kanska 30 dagar vi› ísi og tá er trygt vi› píkum, men hinar 150 dagarnar koyrur tú á berum asfalti og gerst tá bremsu- longdin dupult so long. Her er lætt at síggja hvat er tryggari, tí koyri eg vi› lamelldekkum sum eru trygg bæ›i á ísi og á asfalti. Heldur tú at ta› hevur hjálpt naka› at tú hevur argumentera› ímóti píka- dekkunum? – Her er at siga, at eitt stórt tal av fólki hava blaka píkarnar, serliga eftir at eg gjørdi umlei› 1000 klistri- merkir, vi› áskriftini „REINT UMHVØRVI, KOYR UTTAN PÍKAR“, og leg›i hesi merkir út á all- ar bensinsølurnar í Havn. Eftir hetta tiltaki›, skiftu nógv og fingu sær lamell- dekk, og tey eru ovurfegin um, hvussu nógv betur tey eru at koyra vi›, ongin larm- ur, ongin dálking og fult so trygg. – Í sambandi vi› tí›ina tá píkarnir vóru nógv frammi, er vert at nevna, at Sonne Smith gjørdi eitt gott arbei›i í fer›slusendingini í Útvarpi Føroya. Eg haldi, at tann fer›slusendingin stó› fyri tí mest fyribyrgjandi, i› nakr- antí› hevur veri›, sigur Pet- ur Hermansen. Petur Hermansen til fyrstu vi›ger› Einafer› fekst tú alt løgting- i› ímóti tær, tá tú í einum fimmara í Útvarpi Føroya, gjørdi vart vi› at løgtings- menn reistu bíligari enn onnur vi› Strandfaraskipu- num. Hvat var ta› sum hendi? – Ta› var 1. mai í 1995, at Útvarp Føroya l‡sti vi› ein- um fimmara, har bi›i› var› um at øll kundu ringja inn og leggja ta› framm sum lá á livrini. Í hesum føri gjørdi eg vart vi› skeivleikan vi›- víkjandi fer›apeninginum hjá løgtingsmonnum. Um hetta mundi vóru Føroyar farnar á húsagang, og túsundtals føroyingar mistu alt tey áttu, og stó›u í bí›i- rø› fyri at sleppa av landi- num fyri at lívbjarga sær og sínum. Politikkarnir gloymdu hendan sorgarleik, og hugs- a›u bert um ta› sum Petur Hermansen hev›i sagt í fimmaranum, tí nú fingu teir allir ilt í pengapungin. Hetta máli fekk fyrstu vi›ger› á tingsins rø›arapalli, framm um ta› at Føroyar vóru farn- ar á húsagang, og at tíggju- túsund mistu alt tey áttu, og máttu liva í donskum getto- um. – Nøkur eru enn ikki komin heimaftur. Hvørja vir›ing tingmenn hava fyri Løgtinginum ella tingsins rø›arapalli, er ilt at siga naka› um. men ta› vit eru vitni til í dag, gevur ringan smakk í munnin, og lítlan hug til fullveldi, sigur Petur Hermansen. út at koyra