hósdagur 23. mai 2002síða 4

6 Nr. 95 - 23. mai 2002 Nr. 95 - 23. mai 2002 7 Fyrsti samráðingar- fundurin í hesum umfarinum um KT- økið innan fólkaskúl- an var í gjár KT-ØKIÐ Turið Kjølbro Samráðingarnar um KT- økið innan fólkaskúlan millum Føroya Lærarafelag og Fíggjarmálastýrið eru byrjaðar. Fyri tveimum vikum lýsti Føroya Lærarafelag við eini yvirlýsing, sum sigur, at verður eingin avtala um KT-økið í fólka- skúlanum gjørd innan stutta tíð, noktar Føroya Lærarafelag limum sínum at arbeiða sum KT-vørðir frá komandi skúlaári. Síð- ani álitið er skrivað um økið, hevur Fíggjarmála- stýrið gjørt greitt, at landið bert rindar fyri námsfrøði- liga partin á KT-økinum. Føroya Lærarafelag hev- ur sóknast eftir starvslýsing fyri KT-vørðarnar síðani kunningartøkni kom inn um skúlagátt, og at fáa samsýningarnar til KT- vørðarnar uppá pláss. Hóast fleiri áheitanir eru hesi viðurskifti ikki fingið uppá pláss enn, tó so seint sum í farnu viku fekk Føroya Lærarafelag starvs- lýsing sendandi. Sambært landsstýrismanninum í skúlamálum er grundin til trupulleikarnar á økinum, at semjan frá 30. apríl 2000 viðvíkjandi savnsrøkt og KT-vørðum ikki verður tulkað eins frá avvarðandi pørtum. Bæði álitini eru skrivað sambært semjuni, men einki stendur í semj- uni um, hvat síðan skal fara fram. Forkvinnan í Føroya Lærarafelag, Elsa Birgitta P. Petersen, hevur góðar vónir um, at semja fæst, soleiðis, at KT-økið kemur uppá pláss, áðrenn næsta skúlaár byrjar. – Eg ivist ikki í, at tað skulu ikki nógvir samráð- ingarfundir til, áðrenn mál- ið verður loyst, sigur hon. Einir 20 lærarar eru út- búnir sum KT-vørðar. Hesi árini hava teir arbeitt eftir eini fyribilsavtalu um røkt av KT. Fríggjadagin í vikuni, 24. mai, hevur Sinnis- bati 20 ár á baki, og í hesum sambandi verður hátíðarhald í Norðurlandahúsinum SINNISBATI Turið Kjølbro Føðingardagurin hjá Sinn- isbata verður hildin í Norð- urlandahúsinum leygardag- in. Byrjað verður kl. 14. Í hesum sambandi fær felag- ið vitjan úr Íslandi. Haðani kemur Heðinn Unnsteins- son, sálarfrøðingur, sum er leiðari fyri »verkætlanini til sálarliga heilsu« í Íslandi. Heðinn er fyrrverandi tung- lyndissjúklingur, sum hev- ur kent trupulleikarnar í egnum lívi. Seinni fór hann so at lesa til sálarfrøðing í Amerika. Hann vísir nú øðrum á møguleikar at koma úr sinniskreppum, samstundis sum hann vísir ljósmyndir og greiðir frá um evnið »Sálarlig heilsa, lívsgleði og lívseydna.« Saman við Heðinni kem- ur eisini fysioterapeuturin Ebba Ásmundsdóttir, sum hevur verið við í verkætlan- ini hjá Heðinni. Hon fer at hugleiða um sálarliga heilsu. Undir tiltakinum syngja og spæla Lena og Niclas. Um kvøldið verður døg- verði á Hotel Hafnia fyri innbodnum, har nevndar- limirnir seinastu 20 árini verða við, saman við øðr- um gestum. Sjón fyri søgn Tað var á vári í 1982, at nøkur fólk tóku stig til at fara undir fyrireikingar til stovnan av einum áhugafel- agi fyri sálarsjúk fólk. Á stovnandi fundinum vórðu hesi vald í fyrstu nevndina í Sinnisbata. Arni Ludvig, Katrin Dahl, Berlina Hentze, John Smith og Karin Margretha Joensen- Næs. At stovnanin av Sinnis- bata fyri 20 árum síðani hevur havt sín týdning, prógvar virkna arbeiði fel- agsins øll árini síðani við úrslitum, ið ganga sjón fyri søgn. Sinnisbati er í dag eitt felag, ið allir føroyingar viðurkenna, sum felagið, ið umboðar tey sinnisveiku og sjúku. Somuleiðis hava myndugleikar landsins við- urkent Sinnisbata, bæði í tí at teir taka felagið í fullum álvara og taka tað við í ráð- leggingini av framtíðarvið- urskiftum teirra sálarsjúku og í tí at teir hava sett Sinn- isbata í fíggjarløgtingslóg- ina. Nevnd og útlit Nevndin í Sinnisbata, sum varð vald á aðalfundi 12. mai, er Svenning av Lofti, sum er formaður, Margreta Poulsen, næstformaður, Arnfinn Poulsen, kassa- meistari, Tummas Thom- assen, skrivari, Ásla Svens- son, nevndarlimur, Maria Andersen, eykalimur, Sól- bjørg Petersen, eykalimur og Soffi Egholm, eykalim- ur. Í nýggjastu ársfrágreið- ingini hjá felagnum verður sagt, at ár 2000 fer í søg- una, sum tað árið, tá ið fíggjarnevnd løgtingsins metti tað vera rætt at fel- agið Sinnisbati varð sett á fíggjarløgtingslógina við einum stuðli á 200.000 kr. Felagið tekur hetta sum eina viðurkenning frá sam- felagnum av arbeiði felags- ins fyri teim psykisk sjúku og at felagið fær høvi at gera eitt enn betri arbeiði til frama fyri hesar samfelags- borgararnar, sum felagið varð stovnað fyri at hjálpa. Fleiri enn 400 limir eru nú í Sinnisbata og limatalið økist í hvørjum. Samráðingar um KT-økið Sinnisbati heldur føðingardag – Tá ið landsmyndug- leikarnir leggja út við at siga, at lands- og kommunaluppgávur skulu haldast hvør sær, ber ikki til sam- stundis at fløkja við- urskiftini sum við semjuni um savns- røktina, sigur Finnleif Guttesen, borgar- stjóri í Tvøroyrar kommunu, ið enn stendur fast við av- gerðina um ikki at rinda fyri savnsrøkt- ina SAVNSRØKTIN Turið Kjølbro Hóast semja varð undir- skrivað í farnu viku um savnsrøktina og serstovur og amboð, sum nógvir hundrað næmingar brúka, aftur eru komin undir kønar hendur, er síðsta orðið ikki sagt enn í hesum málinum. Eina kommunan, Tvøroyrar kommunu, sum er limur í Kommunusamskipan Før- oya, tvíheldur eins og Før- oya Kommunufelag fram- vegis um prinsippið, at landið skal rinda fyri savnsrøktina í fólkaskúlan- um. Kommunan fylgir so- statt ikki hinum stóru kommununum, sum eru gingnar við til at rinda fyri helmingin av tí, savnsrøktin kostar. – Vit sleppa okkum als ikki undan ábyrgdini, sum forkvinnan í Føroya Lær- arafelag vil vera við. Men vit halda fast við prinsippið sum er, at landið eigur ikki at blanda uppgávurnar millum land og kommunur samstundis, sum tað roynir at fáa greiðar linjur millum hesi. Tað er ikki upphædd- in, sum savnsrøktin kostar, sum vit hefta okkum við, men sjálvt prinsippið at halda viðurskiftini atskilt, sigur Finnleif Guttesen, borgarstjóri í Tvøroyrar kommunu. Meðan savnsrøktin hevur verið á skránni farnu mán- aðirnar, hevur Føroya Lær- arafelag ført fram, at tað heldur seg til eitt álit, sum varð skrivað um málið fyri tveimum árum síðani, og sum avvarðandi myndug- leikar vóru við til at skriva. Eisini Kommunusamskip- anin. Men sambært Finn- leifi Guttesen er gingið burtur frá tilmælunum, sum álitið legði upp til, nevni- liga, at kommunurnar eiga at rinda fyri savnsrøktina alla sum hon er. – Landsmyndugleikarnir kunnu ikki ynskja greiðar linjur millum land og kommunu, samstundis sum teir eru við til at fløkja tær. Í mínum hugaheimi er loysnin einføld og hon er, at landið ber allar útreiðslurn- ar av savnsrøktini. Spurdur um tað ikki hevði verið skilagott at víkt frá hesum, tá ið landið er gingið við til at gjalda fyri helmingin av tí, savnsrøktin kostar, sigur Finnleif Gutte- sen, at tað ber ikki til út frá prinsippinum. – Skilji væl, at lærarin krevur samsýning fyri at røkja søvnini, men vit eru sannførd um, at hetta er ein landsuppgáva, tá ið landið eigur lærararnar. At áleggja kommununum uppgávur uttan at pengarnir fylgja við, er ikki rætt, og hetta er ikki einasta dømið, sigur Finnleif Guttesen, sum so- statt hellir til sjónarmiðið hjá Føroya Kommunufelag, sum tvíheldur um tað sama. Hvussu støðan er á skúl- anum á Tvøroyri, hava vit ikki fingið innlit í, men sambært Finnleifi Guttesen er støðan ikki so ring. – Eg fari at kanna, hvussu vit fáa serstovurnar at virka aftur, møguliga at bjóða handverkara uppgáv- una. At røkja serstovurnar er í grundini ikki ein lær- arauppgáva sum so. Málið skal í øllum førum loysast so ella so í næstu framtíð. Savnsrøktin er prinsippmál, ikki pengamál Í kvøld heldur svenski listafrøðingurin Gøran Vogel-Rodin fyrilestur í Listaskálanum um týska listamannin Joseph Beuys FYRILESTUR Hóskvøldið 23. mai kl. 19 heldur svenski listafrøðing- urin Gøran Vogel-Rodin fyrilestur í Listaskálanum um gitna týska listamannin og hugspekingin Joseph Beuys og tað víðkaða lista- hugtakið. Sama kvøldið greiðir Vogel-Rodin frá installasjón síni í Listaskál- anum: Camera Obscura – Projection, undir heitinum Landslagið, medvitið og málið. Joseph Beuys varð borin í heim í Krefeld í Týsklandi í 1921, og doyði í 1986. Í 1941-45 var hann týskur jagaraflogskipari. Síðani 1961 var hann professari við listaakademiini í Wien og Dusseldorf. Fáur hevur sum Beuys verið við til at broyta vesturlendsla fatan av, hvat list er - hann var ein undangongumaður til Fluxus-rørsluna (sum eitt nú Bjørn Nørgaard, ið júst hevur havt framsýning í Listaskálanum, er runnin av). Fyri Beuys snúi tað seg um at náa fram til eitt nýtt støði fyri listini og lista- fólkinum og harvið menn- iskjanum og menniskjans støðu í samfelagnum. ÚTGÁVA Turið Kjølbro Í dag 22. mai handar Nor- bert Vogt frá Týska-før- oyska vinafelagnum »Tjal- dur« Jens Paula Heinesen, rithøvundi, týsku týðingina av »Nú ert tú mansbarn á foldum«, sum júst er út- komin við heitinum »Ein Kind hier auf Erden«. Hetta er fyrstu ferð, at ein skaldsøga, týdd beinleiðis úr føroyskum, kemur út í Týsklandi. Otmar Werner, sáli, týddi við stórum nær- lagni. Vinafelagið hevur greitt handritið til prenting- ar, útgevari er Ulrich Mey- senburg. – Skilji væl, at lærarin krevur samsýning fyri at røkja søvnini, men vit eru sannførd um, at hetta er ein landsuppgáva, tá ið landið eigur lærar-arnar, sigur Finnleif Guttesen, borgarstjóri í Tvøroyrar kommunu Jens Pauli á týskum Fyrilestur um Joseph Beuys Fútin hevur reist eina ákæru, ið um- fatar 33. punkt, í sambandi við brot á lógina um eufori- serende stoffer. Talan er um størsta ákæruna av sínum slag nakrantíð í Før- oyum, har samlaða nøgdin á hassj er 26 kg. RÆTTARMÁL Heri á Rógvi Nógv umtalaða narkomál- ið byrjaði mikumorgunin mest avgerandi og kanska eisini síðsta kapittul. Málið hevur verið hildið koyrandi síðani í januar mánað, tá løgreglan eftir umfatandi húsarannsóknir og drúgt arbeiði handtók eina røð av persónum í tí, ið seinni skuldi vísa seg at gerast størsta málið av sínum slag í Føroyum. Maðurin, sum av fyrsta tíð varð nevndur í øllum skuldsetingunum og verð- ur sagdur at vera ein av bakmonnunum, er nú komin fyri rættin. Málið er síðani byrjan vorðið meira umfevnandi og fleiri persónar eru eisini komnir fyri rættin og eru dømdir. 1.450.000 Málið er rættiliga umfat- andi. Ákæran umfatar 33 punkt, har tey 32 snúgva seg um dusandi evni. Tað eina snýr seg um eina hóttan. Ein hópur av per- sónum er nevndur í ákærunin, og nógvir av hesum hava eisini verið fyri rættinum, og onkur er eisini dømdur. Ákærumyndugleikin hevur ikki biðið um nak- ran ávísan straf, men hann hevur hinvegin nevnt eina peningaupphædd, ið ákærin heldur, at tann ákærdi hevur vunnið sær av rúsevnasølu í Føroyum. Talan er um 1.450.000 kr., ið ákæru- myndugleikin ynskir at fáa hendur á. Í alt er talan um ákærur viðvíkjandi 26 kg. av hassj, 145 g kokain og 43 g amfetamin. Rættarmálið heldur fram nakrar dagar. Charlotta á Váli varð við lutakasti vald til varamann fyri Jenis av Rana á Føroya Løg- tingi VAL Heri á Rógvi Tórshavn: Miðflokkurin fekk ein løgtingslim valdan á ting á valinum 30. apríl. Hesin gjørdist eins og við undanfarna val Jenis av Rana, ið varð valdur í Suðurstreymoyar valdømi. Jenis fekk 298 persónligar atkvøður, og Miðflokkurin fekk tilsamans 601 atkvøð- ur í Suðurstreymoy, sum er ein lítil helvt av samlaða at- kvøðutalinum hjá Mið- flokkinum. Á øðrum plássi hjá Mið- flokkinum í Suðurstreymoy stóð á jøvnum. Tey bæði, Charlotta á Váli Olsen og Jónfinn Olsen, fingu bæði 47 atkvøður. Tískil skuldi lutakast til fyri at gera av, hvør av teimum skal gerast varamaður hjá Jenisi. Tey valstýrið fyri Suðurstreym- oy, ið tekur lut. Lutakastið hevur verið, og valið fall á Charlottu á Váli. Hon skal sostatt taka sæti á tingi fyri Jenis av Rana, tá hann ikki kann vera tilstaðar. Seinastu fýra árini er tað meira enn so komið fyri, at Jenis hevur verið burtur- staddur, og varamaðurin hevur tikið sætið ístaðin. Charlotta á Váli Olsen er 47 ára gamul og ættað úr Klaksvík. Hon er útbúgvin pedagogur og starvast til dagligt sum leiðari á frítíð- arskúla. Charlotta vara fyri Jenis Charlotta á Váli Olsen kann nú kalla seg vara- kvinna á tingi fyri Jenis av Rana. Hetta varð avgjørt við lutakasti. RÆTTARMÁL Heri á Rógvi Tann 36 ára gamli maðurin, ið hesar dagar er í rættinum í sambandi við stóru og umfatandi ákæruna ímóti sær í tí nógv umrødda narkomálinum – størsta málið í Føroya søgu av sín- um slag. Hóast ákæran er stór og umfatandi, so kann tað »í mesta lagi« gerast talan um eina fýra ára langa fongsulsrevsing, um hann verður funnin sekur. Tað er ákærumyndug- leikin, sum hevur avgjørt hetta. Vanligt er ikki, at ákærumyndugleikin roynir at fáa hægri revsingar, enn hann metir grundarlag er fyri. Tað framgongur í rets- plejeloven, at tað í mesta lagi kann gerast talan um fýra ára straf við rættarmál, har nevnating er. – Ved retten på Færøerne behandles i første instans de sager, i hvilke nævning- er medvirker. Stk. 2. Nævninger med- virker i: sager, hvori der bliver spørgsmål om straf af fængsel i 4 år eller derover, for så vidt dette ikke er en følge af, at der bliver spørgsmål om fastsættelse af en fællesstraf efter regl- erne i straffelovens §§ 40, stk. 1, og 61, stendur at lesa í paragraf 687í rættar- gangslógini. Javnstillað Tann ákærdi, ið talan er um, er ákærdur fyri at hava staðið fyri innflutningi og sølu av bæði hassj, kokain og amfetamin. Tey bæði seinnu evnini eru serstak- liga vandamikil evni, og geva hesi oftani rættiliga langa fongsulsrevsing. Í Danmark gevur kokain vanliga harðari revsing enn amfetamin, men í Føroyum verða hesi bæði vanda- miklu evnini javnsett. Rigsadvokaten hevur orðað rundskriv, har mælt verður til harðar revsingar í sambandi við mál við tílík- um dusandi evnum. Tað ber tó ikki til at rokna út, hvussu stórur ein møguligur dómur kann ger- ast, tí tað er eingin regla fyri, hvussu nógvar dagar í fongsli eitt gram gevur. Tað eru einans orðaðar vegleið- andi reglur fyri hesum, men tað eru nógv fleiri ting, ið kunnu spæla inn í einum møguligum dómi. Tað hevur eisini týdning, hvønn leiklut tann ákærdi hevur havt. At smugla rús- evnini er tað, ið gevur harð- ast straf. Tað er so eisini munur á, um tú hevur smuglað fyri tey sjálvandi ella »einans« verið eitt nú strámaður fyri onkran annan. Nevnast kann, at smugl- an av 117 g av kokain kann geva fongsulsrevsing í eitt ár. Í hesum umtalaða máli- num verða eini 145 g av kokain nevnd í ákæruriti- num, har tað mesta verður nevnt í sambandi við sølu. Verður tann ákærdi dømdur fyri teir nøgdir, ið standa í ákæruritinum, so er eingin ivi um, at straffurin verður harður og verður tætt við tey fýra árini, men tað eru sum sagt nógvar umstøður, ið kunnu ávirka støðuna. Í mesta lagi fýra ár Hassj verður ikki dømt líka strangt sum amfetamin og kokain. Talan kann í mesta lagi gerast um fýra ára fongsulsrevsing til tann ákærda í narkomálinum. Ákærumyndugleik- arnir hava ikki biðið um nevningating, og tískil kann ikki talan ikki gerast um hægri straf enn í mesta lagi fýra ár Stóra narkomálið: Umfatandi ákæra reist Tann høvuðsákærdi í stóra narkomálinum. Mynd: Jonhard Hammer. C M Y K 7 6