mikudagur 10. juni 1970síða 3

10. JUNI 1970 Súrhoyggj Tað eru í seinastu árum gjørd- ir ein hópur av súrhoyggja- brunnum, og hetta tal økist nógv á hvørjum ári. Menn hava sæð fyrimunir við at nýta súr- hoyggj, einahelst ut frá sjónar- miðum so sum arbeiði og fóðring. Tað eru nógvir, sum hava gott súrhoyggj á hvørjum vetri, men tað eru enn fleiri, sum tí- verri fáa ógvuliga vánaligt súr- hoyggj, og ti skal verða trivid í hetta mål, áðrenn slåtturin byrj- ar fyri i år. Fleiri búnaðarmenn hava ta uppfatan, at ein fær gott fóður, bert ein ger súrhoyggj av grasi- num. Tað má beinanvegin sig- ast, at av vánaligum grasi, kann ongantíð gott fóður fáast burt- ur úr. Tað, vit í fyrstu syftu mugu gera, er at bjarga og varðveita grasið á ein tilikan hátt, at tað missir sum minst av fóðurvirðinum í vetrarhálv- árinum, og her hava brunnar at gera súrhoyggj í, víst seg at vera avbera góðir til hetta endamál. Hvussu ein á frægasta hátt kann vera førur fyri at fáa meiri gras við stórri fóðurvirði í forn- um bø, kunnu vit vónandi geva svar uppá um ikki so nógv ár. Fyri at vera førur fyri at fáa so gott súrhoyggj sum gjørligt, krevst at ein veit um, hvussu ið grasið skal handfarast, brunn- urin gerast, arbeiðsgongdin við nidurleggingini, press, 0. s. fr. Men fyri at hesi arbeiðir skulu gerast so væl sum gjørligt, krevst eisini eitt sindur av vit- an um, hví hesi arbeiðir eru neyðug at gera á tann hátt. At leggja gras í brunn, kunnu vit gott siga, er eitt slag av súlting ella konservering. Henda kon- servering kann karaktiserast sum ein lagring av plantumate- riali i brunnum, sum vit kalla sårhoyggjabrunnar, har eingin luft sleppur inn. Vit mugu merkja okkum, at i hesi defini- tion av súrhoyggj. er roknað við at luftin skal steingjast úti. Tey tydningarmiklastu krøv- ini til ein súrhoyggjbrunn kunnu sigast at vera hesi: 1. Brunnurin má gerast soleiðis, at hann er hóskandi til kon- servering av grasinum. Brunnurin má lúka treytir- nar fyri eini góðari lagring av súrhoynum. Hví má luftin steingjast úti frá grasinum? Nn Tá ið ein leggur friskt, grønt i brunnin er hetta enn å gras i lívi. Grasið andar. Grasið tek- hita. Tað er hetta, ið vit kalla andingin, og hon heldur áfram so mikið leingi sum grasið fær fatur á luft (oxygen). Fær gras- ið høvi til, at fáa fatur á luft í longri tíð, so verður grasið heitt og rotnar. Steingist luftin úti frá grasinum, steðgar andingin soleiðis at hitin verður hildin niðri á einum lágum stigi og ger hesin tá lítlan skaða. Verð- ur grasið lagt niður í brunnin — javnt og væl pressað — og uttan at nýggj luft sleppur til, vil tann luftin, sum er í grasi- num, verða brúkt upp eftir nøk- rum fáum tímum. At luftin framvegis verður útistongd frá brunninum, er av størsta týdningi fyri at grasið : 2 línum og grasið vil súgva luft ur oxygen (0) frá luftini og gev- | 2 5 i ur frá sær koldioxyd (CO») og! kann gerast fullgott súrhoyggj. tað týdningarmesta, ið hendir í brunninum teir fyrstu dagarnar, | at mjólkasýrubakteriurnar mjólkasýru, soleiðis atl| gerst súrt (pH umleið 4,2). Verður grasið SO | mikið súrt, minkar hetta um | livilíkindini hjá fleiri bakteriu- sløgum, sum orsakað vánaligt súrhoyggj. Einasti háttur at forða fyri, at súrhoyggið verður mogið, er at eingin luft má sleppa til Verður súrhoyggið mogið, er hetta tí besta tekin um, at synd- að er á hesum oki. Vil ein nýta meiri súrhoyggj í mjolkaframleidsluni, er av- gjørt neyðugt, at vissa sær bestu góðsku á súrhoynum og at henda verður árvís. Hvussu steingja luftina úti frá grasinum? Kravið er, at brunnurin má vera lufttættur. Brunnaveggirnir eru sum oftast lættir a fáa tætt- ir. Eru veggirnir Ojavnir, eiga teir at verða pussaðir. Fyri at gera veggirnar heilt slættar hjálpir væl at smyrja teir við linolju ella benarolju. Men har- afturímóti er ofta torført at fáa lufttætt = við brunnalúkurnar. Brunnalúkur. sum kunnu hava verið væl tilevnaðar og hava verið tættar fyrstu ferð, tær eru ísettar, hava sum oftast fingið tílík viðferð, tá ið eini 2 ár eru liðin, at tær eru lítið egnaðar til víðari nýtslu. Her verður serstakliga tonkt uppá trælúkur til betongbrunnar. Tað hjálpir ógvuliga nógv at hava plastikk innanfyri lukurnar. Plastikkið (polyvnylklorid) må i minsta lagi vera 1 metur breidari enn låkan. — Yvirgangurin millum vegg og botn i brunninum er eisini torførur at fåa tættur. Til teir, sum byggja nyggjar brunn- ar, må sigast, at armering eigur at leggjast frå brunnabotninum og nakað upp i veggirnar. Ein ikki óvanligur feilur við brunnum er, at vatnlásið ikki riggar sum tað skal. Í avlopi- num frá brunninum eigur vatn- lás at gerast. Hetta eigur at at liggja soleiðis, at tað altíð kann kontrollerast í lagringstíð- ini. Tá ið grasið skapast um til súrhoyggj. verður gjørt m. a. kolsýra. Henda sýran hjálpir uppá at konservera grasið. Kol- sýran er tyngri enn luft, og um vatnlásið ikki riggar, vil sýran | renna út igjøgnum avlopið júst sum vatn. Av hesum stendst, at undirtrýst verður í brunn- til sin frå erva av. Hetta er ein hin mest vanliga orsøkin til ringt súrhoyggj. Áðrenn farið verður undir at koyra gras í brunn, ansið eftir: 1. at brunnaveggirnir eru tættir, | 2. at lúkurnar eru tættar, 3. at yvirgangurin millum vegg og botn er tættur, 4. at vatnlåsid riggar sum vatn- | lás. FÆRØSK MARGARINE FÆRØSKT PRODUKT | in at verða fyltur? Vita No I VITAMINISERET SOSTALURIN Hvussu skjótt eigur brunnur- | Aftaná nógvar royndir eru menn komnir til, at tað grasið, | sum hevur ligið í brunninum í 3—4 dagar, ikki má órógvast | orsakað av at nýtt gras verður lagt í brunnin og at væta frá hesum -rennur niður igjøgnum áður innlagt gras.Tí eigur brunn | urin at fyllast uppá 3—4 dagar. Hetta er stórt krav at seta. | Men hevði íkki borið til, gjørt hetta arbeiði í felag, so- leiðis at hver einstakur brunn- ur varð fyltur á skjótasta hátt? Allir kenna til, at ein gras- rúgva verður heit bert eftir fá- um tímum, um hon liggur leys. o I at | | Hesin hitin fåa vit ikki fyri einki. Tad eru tey mest virdis- miklu evnini, sum brenna og| geva hendan hitan. Fyri at forða hesum, eigur grasið at| leggjast javnt í brunnin, so- | leiðis at tað pakkar seg væl | saman. Stuttvaksið gras er lætt at javna og uppristing er óneyð- | ug. Annars eigur grasið at rist- | ast upp áðrenn tað verður javn- að í brunninum. Tað má í øll- | um fórum frårådast at koyra heilt less niður í brunnin í senn. Nógvir leggja stóran týdning | í, at tað verður væl trakkað í | brunninum. Tað er meiri iva- samt, um trakkingin hevur nakran týdning fyri at grasið verður betur samanpakkað. Ar- beiðið við at trakka í brunni- num eigur heldur at vera fyri at kannað um grasið er javnt lagt niður í øllum brunninum. Úti við veggirnar er neyðugt at trakka, av ti at her er meiri torført at fåa grasid javnt pakk- að. Tá ið liðugt er at fylla brunn- in, kunnu saltpetursekkir ella plastikk leggjast omaná grasið. Hetta er fyri, at so lítið sum gjørligt av luft skal sleppa til grasið. PVC-plastikk (polyvi- nylklorid) er frægast, av tí at hetta er tættast (lufttættast.) Ansið eftir, at plastikkið verð- ur væl lagt úti við veggirnar. Tá ið liðugt er at fylla brunn- in eigur press at verða lagt á skjótast gjørligt. Pressmongdin eigur at rætta seg eftir, hvussu grasid er. Er grasid yvirhøvur langt og staðið, eigur mongdin at vera stórri, enn um grasið er ungt. Er grasið ungt og tað let- ur seg væl pakka saman, er hóskandi mongd eini 400 kg. fyri hvønn kvadratmetur. Letur grasið seg ikki væl samanpakka. verður neyðugt at nýta umleið 600 kg fyri hvønn kvadratmet- ur. Brunnurin eigur at liggja i frið í minsta lagið 3—4 vikur aftaná at pressið er lagt á. Tað er einki at ivast í, at nógv- | ir búnaðarmenn liggja inni við | spurningum viðvíkjandi súr- hoyggj og súrhoyggjabrunnum. | ið ikki eru umrøddir her. Til hesar skal verða sagt, at tosið | við Royndarstødina um hesar) spurningar, soleiðis at ið hvussu | er ikki hesir spurningar skulu | verða orsøkin til vánaligt súr- hoyggj komandi vetur. Royndarstødin í Hoyvík Hanus Wardum. FINT PRODUKT | Fyri góðum hálvum ári SEYÐABRÆVIÐ AN sroan varð boðað frå, at facsimilu- | prent av SEYDABRÆVINUM skuldi koma ut 13. juni i år. Hetta skuldi visa seg sagt enn gjørt: Fyrst ti at myndin av handritunum kom at ovæntadar SÉ av- geva trupulleikar; síðan tí at tað vísti seg við gjøllari handritsarbeiði = enn upprunaliga hugsað, at málslig- ir spurningar av stórum tydn- ingi kundu verða loystir. Hetta í sjálvum sær fer at geva útgáv- uni uppaftur stórri virði. Av ollum hesum skilst, at út- gávan kemur at verða seinkað nakað, men prentingin av sjálv- um facsimilunum verður nú. Umframt mynd av frumtekstinum verður um- seting til vanligt føroyskt mál og enskt (henda tyding er gjørd av målfrødingum i Onglandi). Aftrat hesum verdur i bokini stutt yvirlit yvir Føroya søgu Føroyakort kort ið vísir legu landsins millum hini lond- ini. Sum áður sagt hevur Føroya Kommunufelag gjørt útgávuna gjørd og avskrift loysiliga peningaliga, ið tí at tað hevur veðhildið fyri ar- beiðsútreiðslunum, og Føroya Fróðskaparfelag hevur átíkið sær alt handritsarbeiði. 200 talmerkt eintøk verða innbundin í føroyskt seyða- skinn (kosta 250,00 kr. hvort) og kunna bert verða bíløgd hjá | "| 5000 kr. i skatti Forlagnum ESTRA, tlf. 85 Gøtu. Heilsan. ESTRA Stig G. Rasmussen. . * * SKATTURIN Mær dámar altíð væl at hoyra hvussu allir hesir ymisku flokk- ar á tingi tosa. Í dag hoyrir man um fiski- skipaflotan, ein dag hoyrir man tunnelgerð, ein annan dag hoyr- ir man um dýpan av Streym- inum, og næsta dag er tað| skattalógin. Ja, skattlógin verður jú broytt | á næstan hvørjum ári, men til hvønn bata? ikki fyri låginntøk urnar, in av líkningarvaldinum? Eg eri ein maður ið eri púra óhjálpin og hava verið tað í 15 ár. I fekk eitt eins og øll onnur, men tá ikki alt var frádrigið hevði eg 12.755 kr. eftir, tå var ikki barnið sum gongur í skúla drigið frá. Eg varð uppsettur við umleið IR 9 45 pst. og bleiv kommunuskatt- | urin 2420 kr. So var løgtings- skattur pensionsgjøld til- samans ein skattur uppå 5292 kr av 12.755 kr. Nei. foroyingar, takið um saman nú ella aldrin, ella endar tað við at Føroya fólk doyr við tarablaðnum í munn- inum, so sum spáa er. Tað er áhugavert at hoyra Finnboga Isaksen standa rópa upp um, at vit kunnu íkki lata danir gjalda fyri okkara og lættari | ella verður hon ikki hild- | skattaskema | tykk- | og | NR. 43 —— ————"ni<""iWeSWwne2""""nnwe | sjúku og gomlu, vit Foroyingar | mugu sjálvir tað. Men | Finnbogi Isaksen heldur seg ikki ovgóðan skúma | roman av teimum pengum ið | Danir gjalda okkum sjúku. So | vítt eg veit gjalda Danir 80 pst 20 pst OKK milli gera verd alt | og vit Førovingar bert Logtingsreferatið sigur | um eisini at tað standa Ónir úti í så fyri meg 197 al S SAÁdl Cf romul! a Vi SKÁLI, l oll sjúk og {1 t1 k at tað eru ikki vil gjald | ikk | Gjaldstovan I sendur o | Vit so liva ella « tað mugu Vit hava fingið sítt og so er gott Nei, vit hava ikki m at standa í eftirstødu Tad standa h jonnur efti tvingsilsølu í bløðunum hvat ið ráða halda teir fyrr p | i til åsetta 1, SO TØKU pensioninI antin X teir und og fyri ta eini IS fyi )g til teinkja hesir borgum? reka ein eftir | menn Hvat | Føroyingin | ut ur heimi sinum? | Er tað sunt fyri okkara sam- Ty rl um at og annan | felag? Ég veit at ein einkja |vit 3 børnum, og stórum lán- |um, hevur ca. 6000 kr. í skatti. | Stórir handlar hava O í skatti; | hevði tað verið aðrastaðni í | verðini, so var seymur sligin í | hurðina men her hjá okkum | gongur alt, so leingi vit hava Fi nokk av sjukum og gomlum, ti Danir gjalda, og vit skulu pina lívið av teimum við skatti og | Nei, Finnbogi Isaksen skuldi heldur komið runt um okkara oyggjar og sæð hvussu vit sjúku og gomlu hava tað Feir siga seg allir sum ein at elska okkara oyggjar; tað er lítið við berum oyggjum, tá ið | fólkið sum er býr verður dripið | vid skatti og tolli. Eg veit, at fólk ið eru komin upp ímóti | 80 år og yvir 80 ár hava upp til Og so tosa teir um uppspar- ing, nær skal ein byrja at spara | upp. tá ið ein ikki kann spara |upp tá ið ein er 80 ár! Tað hevði verið áhugavert at vita Nú kann ein siga sum so, at hetta er nokk ein ikki vil gjalda skatt, men tað er ikki so |tí eg vil gjarna gjalda skatt og | sostatt verða við at byggja land FN 10 okkara upp, men tað skal vera innan fyri eitt rímuligt | mark | Ella má eg gjalda tað í verð- | ur lagt á meg og so fara á kom- | mununa at fáa mær pening at Í liva av, ti eg havi stór lán. Mær er komið fyri oyra, at líkningar | nevdin hevur loyvi at séta ein |sum er púra óhjálpin niður við 170 pst. Vilja tygum upplýsa | mær um hetta er beint? | Altso ein avlamingi á Tvør- |oyri ið íkki kann lata seg í | sjálvur ella nakað annað hevur 5292.00 kr. í skatti. Við tøkk fyri upptøkuna Ein avlamingi.