leygardagur 8. august 1970síða 5

8. AUGUST 1970 Stórpolitiski miðdepulin SOSIALURIN Deyði Salazars lívið fyri Portugal? Hún: på fee te. |sameindu. Tað ar he la k ; | samein u. Tað var henda kós- Tann gamli einaveldis- in, sum m. a. førdi til at Por- harrin legði eina tunga byrðu eftir sær - eydn- ast tað Caetano at lyfta hana? Mánadagin tann 27. julí 1970, kl. 9.15 (lok. tíð) byrjaði ein nyggj øld fyri Portugal — lja ið hvussu er summi vera við. Tá doyði neynliga dr. An- tonio Salazar, sum frá 1932 til september 1968 hevði eina- valdið í landinum. Í september y 1968 varð tann 79-ára gamli einaveldisharrin raktur av ein- ari heilabløding, sum gjørdi at hann noyddist at fara frá, og sum gjørdi, at hann ongantíð aftur gjørdist rættiliga birgur, men livdi í ørviti restina av lívinum, sum also endaði nú við einari infeksjón, sum dróg nýraveikleika og hjartatrupull- leikar við sær. Tann beinleiðis deydsorsøkin var ein blóð- proppur í lungunum, sum — hóast alt varð roynt — onki Nýggjar vónir Eftirmaður Salazars, Marcello etano, doktari, sum fekk MO í 1968, fer ivaleyst nú álvara undir at royna at rætta nakað av tí upp, sum Salazar undir aldarlanga stýri á num koyrdi umkoll. Tað vur higartil verið nakað striltið hjá honum at sleppa framat, av ti, at ein sterkur bólkur av Salazarsinnaðum monnum hava staðið forðandi fyri honum. Roknað verður tó í Lissabon, at hesir fara at ssa nakað nógv av ávirkan rra, nú hin gamli einaveldis- rrin er farin. Vit skulu tó ki vænta tey ovurstóru polit- u úrslítini har á landi alt eitt, ti sum veruligt er st alt tað, sum ein eina- disharri brytur nidur gjøgn- nærum 40 år ikki aftur r einum degi. Figgjarlig undurverk Salazar — gjørdist fíggjarmála- Mharri longu í 1928, tá viður skiftini i Portugal vóru í ein- ) syndarligum skili. Leiðar- mir av einum militerkvetti voru koyrdir fastir og sóu ong- útveg. Tann national- økonomi-prossarin to 'gjarlig undurverk ungi gjørdi og = F fí. lotur aftur. Hann gjørdist so forsætisráðharri í 1932 hevði tá ta veruligu maktina i landinum. Seinni var hann samstuandis fleiri ferðir eisini verju- og uttanríkisráðharri. Sum tann glødandi anti-kom- munisturin, hann var, styðjaði og hann Franco í tí spanska borgarakrígnum og undir ødr- um heimsbardaga helt hann eina varliga uttanveltaða kós, har hann helt fyrst helti móti facistunum og síðan — í nóg góðari tíð móti teimum fekk | gjarstøduna hjá landinum å | tugal kom uppi NATO. Ongin mótstoða loyvd Innanríkis stýrdi Salazar við harðari hond. Mótstóða varð lítil og ongin told og av polit- iskum tjaki var bert smáar og fáfongdar samanbrestir. Sala- zar styðjaði seg til ta katólsku kirkjuna, til herin og stórkapi- talin, uttan at hann tó nakran- tíð fullkomiliga fór í part við nakran av teimum. Hann var ikki bangin fyri at viðganga, at hann í vissan mun trúði uppá fascismuna, men hann tók eisini fråstødu frá nógvum av tí sum gekk fyri seg á høgraveinginum í Europa í 20'unum og 30'unum. føj Eins og stór børn Tað, sum tó kom at vera til størstan skaða fyri Portugal, og tað er eisini tað, sum land- ið tann dag í dag knúgvar undir, var at ikki Salazar als dugdi at taka tey tiltokini, | ANTONIO SALAZAR 'sum krvdust fyri at kunna fylgja við í tí teknologiska Í framburðinum. sum hevur ser- merkt nærum øll onnur euro- peisk lond í dag. Salazar hevði ein løgnan kærleika til tað gamla bóndalívið, sum hann helt vera av størsta týdningi. |um tað skuldi kosta allan ídndarligan framburð. Haraft- urat kom at hann So so, . me . - . 7 . . d tjukt og tunt hevur hildið Eitt lor -heiti til tann saman við honum, sum hevur gitna bretska arbeiðara- | vvirtalad hann til at taka ímóti Pr lord-heitinum. sum fer at gera politikkaran ertað sama |.', enda á viðurskiftir hansara sum farvæl til Undir- | vid undirhúsið, har hann hev- z. Á |ur havt starv sítt tey seinastu húsið og aktivan |25 árini. So sum vit kenna politikk |George Brown gjøgnum tey | seinastu "10 árini, er tað kan- Tíðindi år London vilja vera |Ska nakað ringt at skilja, at |vid, at fyrrv. bretski. uttan- | hann vil taka av og avgerdin | ríkisráðharrin, George Brown, | (9 heldur ikki tikin enda- |sum var ein av oddamonn-|liga enn unum í sínari tíð aftanfyri | | bretska arbeiðaraleiðaran Har-| Tradisjónirnar old Wilson, um stutta tíð fer lat verða aðlaður gjørdur till Men fyri at venda aftur til lord. George tapti, sum onkur | lord-heitið, so kann tað kan- kanska vil minnast. valið til ] ska tykjast onkrum heldur løg- | parlamentid fyri kortum, har/i0, at ein slíkur spurningur | hann var fyri ósigri í valøki | yvirhøvur kann gerast aktuell- sínum Belper. Ov gamalur Orsøkirnar til at hann nú stutt aftaná ósigrin kanska fer at verða gjørdur aðalsmaður, jer, at tað sigst at heilsa hans- jara ikki er nóg góð til at hann longur heldur seg kunna fáast við aktivan politikk. Hann er i dag 55 ára gamalur, um tað verður so, at Heath-stjórn- in verður sitandi alt tað kom- andi valskeiðið út, so fer Ge- orge Brown at vera 60 ár næstu ferð ein valdystur fer at koma fyri í Bretlandi, og tað heldur hann seg ikki vera før- an fyri at fara ígjøgnum. Fólk, sum kenna Brown-fa- miljuna, vilja vera við. at tað er kona hansara, Sophie Brown, sum altíð — gjøgnum so og ur og serstakliga aftanå ein so stóran politiskum ósigur. Men her er tað so einaferð enn tær fyri okkum nakað) løgnu bretsku tradisjónirnar, sum gera seg galdandi. Sidur er har á landi, at tá ein for- sætisráðharri fer frá, hann út ein lista við uppskot- um til nýggjar yvirhúslimir sum sjálvsagt síðan verða gjørd ir lordar. Teir sum serstakliga koma við á ein slíkan lista, eru politikkarar, sum hava sagt farvæl til aktiva politiska lívið, og kanska serstakliga teir, sum hava gjørt seg kendar gjøgnum dugnagóða arbeiði teirra. Ymiskar metanir George Brown hevur so sanni- liga gjørt seg kendan, men hug hevði | sendur | demo- Sy størsta misålit til tað kratiska — parlamentariska — s! stemid, sum finst i nærum øll- um — Vestureuropa, sum hann als ikki helt kundi prakti og serast mlilum portugisarar, sum hann allar dagar helt vera eins og stór børn. Urslitini av hesari åskodan hevur Salazar ivaleyst sjálvur kunnað sæð meira og meira ár undan ári, men sum tað so ofta er. hevur hann ikki viljað verið við. at oll tey nógvu stýrisár hansara hevði verið eitt stórt mistak. Tann seguliga skuldin Tað einasta, sum ein kann siga av góðum um Salazar, er ivaleyst tað, at hann íkki tók ræðið og helt tað fyri persónliga vinning. Hann livdi ógvuliga lítillátað, og tað er ivaleyst ikki lygn, at hann einaferð skal hava sagt, at tå hann einaferð fór frå, vildi hann tóma lummar sínar fyri dusti, so at ongin skuldi kunna siga, at hann tók nakað við sær. Tað hevur hann so víst „heldur íkki gjørt, men hann | hevur gjørt tað, sum kanska | er munandi verri. Hann hevur | lagt í so tungan dvala, at verður rættiliga tungt at vekji aftur. Tað er ein rættiliga stór skuld. hann baki søgulig sum nu | ; | ber á sínum. micky. George Brown kanska lordur um stutta tid GFORGE BROWN virðið av arbeiði spjaddar sjónirnar um hansara eru nakað Aftaná fyrsta starv hansara | sum økonomirådharri í Wilson- stjórnini gjørdist hann ein vón- | | | | av ongum, tå pund-kreppurnar | tóku upp. Síðan gjørdist | hann so uttanríkisráðharri, men seg | har riggaði hann ikki serstak-| liga væl, Sjålvt bestu vinmenn | hansara vildu ikki rópa hann diplomatiskan, tí framferdar- | | háttur hansara, tann heldur ov-| hjá hon-| kanska | ov ofta segði beint út tað, sum | stóra spiritusnytslan og so tað at hann um, hann hugsaði, gjørdi hann ikki | so væleydnaðan innan diplo-| matiska lívi, og tíð hansara | sum uttanríkisráðharri gjørdist | latið eftir seg eitt land, sum er | | brotin maður. Tann stóra >Na-| |tional Plane hjá honum um fíggjarliga ekspansjón gjørdist | gera | andi NR. 60 Norðmenn gloymdu Foroyar Fað man ikki vera so sjálðan at foroyska flaggið verður gloymt, men tå nú nógv hevur verið skrivað um For- oyar og Áland í samband við Norrønnaa Ráðið, so eru vit eitt sindur vónsvikin Noro- menn, sum er næsta Drøora- tjóð okkara, «gloyma« føroy- ska og álendska flaggi Fr. Diesen skrivar úr Noreg: Færeyanes olai-dager er satt opp i Utvarpens pro- | gram den 29. juli og det er et pluss som gleder meget Der i mot er det et minus at et av våre ukeblader i sin forøvrige gode flaggplansje har I utelatt både Færøyanes og A- lands flagg. 144 flagg var det |der. Protest er innsendt. Arkeologene har det travelt |om dagen. Tidas utvikling og | nye veger presser på, men før | traktorer og bulldozere setter linn má det í folge en streng |lov først undersøkes om det |er streng lov først undersøkes jom det er noen forntidsmin- Mangt innteressant kom- | ner. | | mer for dagen og tas vare pá Få 'Høstens overraskelser | blir. sannsynnelig afgifter |og stigende priser nye AUF's tidligere formann | Ola gf! ergen, døde den 28 | juli bare 33 år gammel. Han {| kom tidlig med i AUF bare | Íl ár og solgte avisa »Fritt | Slag« med stort hell i heimby- jen Narvik. Han var en kunn- | skapsrik. ung mann som var laktivt med helt siden 1948 Han studerte statsviter skap ble mag. pol Ola var satt opp som nr. 7 på Nordlands arbeiderparti- liste til stortinget h han møttie som varamann. De sene re åra var han journalist Ar- beid Visa Tron n Han fikk også utenriksdepartemen- tet ( Norsk Presseforbunds stipendiat pá 10.00 ner SKO | ||— Op, 00», || vi" heimskend politiskum ivaleyst oftari av skandalum enn urslitum av Menniskjansligur Brown verða har alt und- fer hóast saknaður í spontantu Vitugu róður hansara mangan vóru við til at tað politisk tjakið mun- meira = menniskjansligt Tad verður ivaleyst stuttligt at síggja hann í einum sessi í yv- irhúsnium, tí hóast teir, sum hava fylgt honum gjølla, siga, at hann nú er utbrendur, fer tað ikki at undra nakran, um vit eisini í framtíðini fara at hoyra okkurt um George Brown. George hetta at irhúsinum. aloftast og so micky.