leygardagur 27. mars 1971síða 3

NR. 23. 27. MARS 1971 SOSIALURIN SÍÐA 3 Fyri 100 árum síðani . Fyri 100 árum síðani . Fyri 100 árum síðani . Fyri 100 árum síðani . Fy 100 ár síðani arbeiðararnir sjålvir skaptu søgu Parísar-kommunan til París, og tjóðarhirðin, har .. r . . . druknadi i blóði, men bert arbeiðsmenn vóru við í var í býnum. Tá friður fekst fyrimynd til (i lag millum . | Fraklands, gjordist arbeiðgrarersluna var | millum franska herin og | búgvarna! Tyskland tað til stríð parís- ski herurin kundi íkki koma | kundu Stjórnareindirnar | avseta tey, sum vald vóru. Dagin eftir var avgjørt, at kirkjan skuldi loysast frá stati | num og allar útreiðslur, sum | staturin hevði til religiøs enda- mål, vórðu avtiknar. Øll góðs- ir vóru gjørd til tjóðarogn, og um fylgju av hesum var av- gjørt tann 8. april, at allar! religiøsar standmyndir skuldu takast niður úr skúlunum, All I] SKU VOTU + GI KEYÐIS ins og kirkjunnar bondum. 6 april varð guillotinan tíkin [fram og brend alment +12. april varð avgjørt, at koyra | standmyndina av Napoleon á | Vendomaplássinum um koll, . gjørd | rovndu einaferð at loypa á by- Fyri 100 árum síðani før fram |in. men hetta | miseydnaðist í Paris fyrsta syning av >Eina|'SMum. Tricolorin varð tikin ræði fæloysinga«. Henda sýn- niður m ráðhúsinum og reyda ing var stutt. og druknaði í merkið varð vundið a stong blóði tveir mánaðir eftir. | Hetta hendi hin 18. mars | Men ul fánýtis var hetta| 1871. 26. mars var val, og 2 kortini = ikki. Henda roynd| mars var parisarkommunan lærdi arbeidararnar at skapa| Sept. Stjórnin þjá „90 eina samfelagsskipan, sum er | hirðini fekk tá alt vald í bý-| fyrimyndin hjá arbeiðararorsl- |" uni. Royndirnar av kommun-| Tað fyrsta, sum kommunan | uni vóru grundleggjandi — fyri| gjørdi, var at avtaka herin og hugsanunum hjá — sosialistisku | siga frá, at tjóðarhirðin var leiðarunum, sum teir komu við tann einasta, ið hevði vald í | eftir fallið. Høvudsverk Lenins | bynum. Øll húsaleiga frå okt- | »Staturin og kollveltingin« | obur árið fyri til apríl var| hevði ikki verið vorðin til utt- an kommununa, og tað, ið Karl Marx skrivaði um stød- una hjá statinum í samfelag- num er somuleiðis inspirerað av Parisarakommununi. Sosialdemokratarnir Samstundis sum sosialdemo- kratarnir gingu fram, kostaði tað teimum kollveltingarhug- aðu sosialistunum tap, og kom munan var ikki longur bein- leiðis fyrimyndin, sum nýtt varð. Men tær royndir, sum vóru av kommununi vóru dýr- ar. Tá stjórnarherurin vann , vóru 27.000 fólk dripin og Lenin meir enn 20.000 vóru fongsl- aði. Tað eydnadist nøkrum av|eftirgivin og ein og hvor sola teimum at taka til rýmingar,|av panti til kommunalu láni- harímillum faðirin av sosialist| skrivstovuna varð — stedgad. isku internationaluni, arbeiðs- Sama dag fingu allir útlend- maðurin Eugene Pottier. ingar, sum vóru valdir inn í kommununa, staðfest starv teirra. 1. apríl varð avgjørt, París verður hersett Søga kommununnar gjørdist| eins hetju og kappakend sum hon gjørdist stutt. Orsøkin var fransk-týska stríðið, har Bis- | marck bardi niður fronksu her deildirnar og tók París. Fran- at oll størv, eisini tey mest týð andi, skuldu gjaldast við teirri løn, sum arbeidsmenninir fingu. Øll størv í leiðsluni, rættinum skúlanum vóru sett við vanligum vali, soleiðis at tey sum valt høvdu altíð og AS TA SOOS log 16. apríl skuldu allar verk snidjur, sum vórðu afturlætn- ar av arbeiðsgevarunum, kann- | arbeiðsmenninir taka leiðsluna Verksmiðjurnar soleiðis at sjálvir kundu av teimum. ast, skuldu skipast í eina eind og| felag skuldi skipast. 20. apríl varð náttararbeiðið hjá bakar- unum niðurlagt og arbeiðsávís anin, sum áður hevði verið i arbeiðsgevaranna hondum, tók kommunan sær nú av. Líknandi praktiskar og sym- bolskar broytingar vórðu gjørd ar, alt meðan borgarligi stjórn arherurin, stuðlaður av preu- sarum, økti trýstið á byin. Ikki komu allar tær ynski- ligu broytingarnar í gildi og frá fyrst í mei vóru allar kreft ir lagdar í at basa teimum, ið trodkadu á býin uttanífrá. Pa- | rís varð bumbaður, og trýstið | vaks móti býnum, og teir her- menninir, sum preusararnir høvdu tikið til fanga frå frans um, vórðu latnir leysir og vórðu settir inn í stríðið fyri at vinna á býnum. Kommunan fekk stóran stuðul frá fólki- num, og við eitt kommunuval sum teir borgarligu útskrivaðu, fingu hesir bert 8.000 av teim- um tilsamans 700.000 atkvød- unum. Tá vórðu kommunur settar á stovn í Lyon, Mar- seilles, Toulouse, Narbonne, St. Etienne, Limoges og Creu- | sot, allar harða | men | mótstøðu fingu | 21 tað Inn eydnaðist al fór bl Y fra Hin mel sttjornarherinum i Paris, av al naK sleppa fram im og ner teim Størstu rantio er faru 4 > til >. kommunan y urdi mel, lá la Hjartans glaður víðagitna fjarrit io semnas vvir hier sítt Jørømn Í ræðuligu sjon.« París vw ur fyri arbeiðarar, og borgara- skapið kundi aftur draga and- an lættliga. Soleiðis endaði fyrsta royndin at realisera sosi- alistiskan hugsunnarhátt | Hvønn tydning henda roynd |in hevur havt hava menn til lallar tidir verið ógvuliga ósam (dir um. Í fyrstani var Marx |ikki serliga hugtikin av hugs- | anini við kommununi, men | seinri stuðlaði hann tiltakinum | av fullum huga. Tå teir borg- larligu at enda høvdu fingið | enda á seinastu kommununi, | | skrivaði Marx: »Arbeidaranna | París, við kommunu sínari, fer | altíð at liva í huga fóksins sum ein boðberi fyri einum | nýggjum samfelagi. Oddamenn- inir eru í hjørtum okkara« * * * |Í {Í. af Parisar-kommunan hev- |ur havt ein ovurstóran tydning | fyri arbeidarafjøldina hesi hundrað árini síðan túnn | uppreisturin fór fram og íbúa | arnir, arbeidarafjøldin, i Paris | var nidurbard i tí stóra blóð- | baði ið har var. | Hetta var ikki minni enn | arbeidarasamfelag, har frælsi, javnadar og brodurlag erundsjónarnuðið. Tað er stóðugt tann grund- | leggjandi hugsanin, sum býr | undir teimum hugsanin, ið millum | eisini juvnadarrørslan stórur partur av. annað er Onkur | ein Tad er einki at taka seg aftur | stóri | hin fyrsta royndin at gera eitt | sostalistisku | Lindenskow NEVUr SKFIVA( at hugsjømrnadr ikki deyðar, ikki væl erl men uppreist- allar tíðir. So- kom- strir, ið ikki to er vil ofta ometaliga urin varar leidis kann munan og aðrir uUppre | hava SIgedst, al hava Verið, heininum framá, hóast ikki | Síðum | | bjårga men | vunnið vo) megu siga HK eg hugsjónir, sum dlgu laftunfyri Kommunuuppreistur- in, eru ikki til fulnar vorðnar veruleiki, men tíðirnar eru broyttar og í summum fórum komið ávegis tí, sum upp- | reisturin nu stendur sum ein týðandi minnisvarði fyri | Tær | er geva Karl skrivaði, ongantíð royndir, ið Konimunu- fyri 100 flestu munnu rætt, tá hann arbeidarafjøldin eloyma tær vórðu fingnar av uppreistrinum í Pris síðani. Tey Marx at fer at arum motviljin móti bu- kapitalismuni isturin. Tao var reukratinum | sum førdi Mun ikki eisini í okkara og til uUppre var | tað, sum tað vera tíð seg taka og ger galdundi, tá uppreistrir seg upp, bæði | vestanyrt jarntjaldið | eystanfyri Jákup Lindenskov Fyri 100 árum síðani . Fyri 100 árum síðani . Fyri 100 árum síðani . Fyri 100 árum síðani . Fy Br EA ÉT OT Froðbiar sóknar sjúkrakassi setur ársaðalfund sín tann tann 31. mars 1971 kl. 20 í Fylking. Dagsskrá: Val av orðslýrara. Fråsøgn um virki í farna árið. Roknskapurin til góðkenningar. Innkomi uppskot til val av formanni, stjórnar- limum, grannskoðara og tiltaksmonnum. Orðaskifti. Fm er un Tvøroyri, 22. mars 1971. STJÓRNIN Lýsið i SOSIALINUM ! ys Færøernes Realkreditinstitut Tær av notarius publicus ins drignu obligatiónir til sambært viðtókum støvns- eitt virði uppá 000,00 verða við hesum sagdar upp til gjaldingar tann | juni 1971. Dråttarlisti við numrum å teim drignu obligatiónu- num fæst útflýggjaður ella sendur portofrítt við at venda sær til skrivstovu stovnsins. Tórshavn, tann 30. mars 1971. STJÓRNIN Keypið frá teimum, sæm lýsa Í SOSIALINUM